V SA/Wa 683/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Dorota Mydłowska po rozpoznaniu w dniu 22 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu K. K. od postanowienia z dnia 18 lipca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 683/16 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... lutego 2016 r. nr ... w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014 postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 lipca 2016 r. sygn. akt V SA/Wa 683/16 o odmowie przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie We wniosku o przyznanie prawa pomocy K. K. (dalej: Skarżąca) zażądała zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku podała, że utrzymuje się z renty rodzinnej w wysokości ... zł, która z ledwością wystarcza jej na bieżące potrzeby i opłaty. Skarżąca samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe, jest współwłaścicielką gospodarstwa rolnego o powierzchni ... ha oraz współwłaścicielką domu o powierzchni ... m kw. Podała, że na polisolokacie zgromadziła środki w kwocie ... zł. Do swoich miesięcznych wydatków zaliczyła: koszty zakupu leków - ok. ... zł, opłatę za energię elektryczną - ... zł, opłatę za gaz – ... zł, opłatę za wodę – ... zł, opłatę za telefon – ... zł, koszty zakupu środków higieny - ... zł oraz koszty zakupu żywności – ok. ... zł. Nadto wskazała, że w okresie grzewczym koszt zakupu opału (węgla i drewna) wynosi łącznie ok. ... zł. W piśmie z 25 kwietnia 2016 r. skarżąca oszacowała wartość domu na kwotę ... zł, wskazując, że nieruchomość tę odziedziczyła po mężu wraz z synem w częściach równych. Oświadczyła, że nie posiada rachunków bankowych. W piśmie z 23 maja 2016 r. skarżąca wyjaśniła, że wyłącznie ona ponosi koszty zakupu materiałów opałowych. Jednocześnie nadesłała kserokopie dwóch polisolokat: jednej obejmującej sumę ubezpieczenia ... zł i wysokość składki ... zł oraz drugiej obejmującej sumę ubezpieczenia ... zł i wysokość składki ... zł. Przedłożyła także kserokopie: rozliczenia za energię elektryczną za okres od 5 sierpnia 2015 r. do 3 lutego 2016 r. obejmującego kwotę ... zł, dowodów uiszczenia opłat za energię elektryczną w wysokości po ... zł miesięcznie w okresie od 4 marca 2016 r. do 4 maja 2016 r. oraz faktury VAT za wodę za okres od 1 marca 2016 r. do 30 kwietnia 2016 r. w wysokości ... zł. W piśmie z 12 kwietnia 2016 r., nadesłanym do sprawy o sygn. akt V SO/Wa 2/16 (dołączonej do akt niniejszej sprawy) skarżąca wskazała, że wprawdzie po mężu odziedziczyła ½ część gospodarstwa rolnego o powierzchni 5 ha, ale gospodarstwo to w całości prowadzi jej syn i to on ponosi koszty jego utrzymania (takie jak: zakup materiału siewnego, nawozów, środków ochrony roślin, oleju napędowego, koszty naprawy i konserwacji maszyn - w łącznej wysokości ... zł w skali roku), jak również on pobiera dochody z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego (tj. dochód ze sprzedaży zboża, płatności w ramach wsparcia bezpośredniego i zwrot podatku akcyzowego - w łącznej kwocie .. zł rocznie). Do pisma skarżąca załączyła kserokopie następujących dokumentów: - aktu poświadczenia dziedziczenia po małżonku skarżącej, z którego wynika, że spadek po K. K. nabyli skarżąca i jej syn w 1/2 części wprost każde z nich, - zeznanie podatkowe skarżącej za rok 2015 (PIT-37) wskazujące, że w roku ubiegłym dochód skarżącej z tytułu pobieranych świadczeń rentowych zamknął się w kwocie ... zł, - odcinek przekazu pocztowego świadczenia rentowego skarżącej za miesiąc marzec 2016 r. w wysokości ... zł netto. W dniu 18 lipca 2016 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zdaniem starszego referendarza, w sytuacji, gdy środki pieniężne zgromadzone przez skarżącą na polisolokatach (w sumie ponad ... zł) pozwalają jej na pokrycie kosztów sądowych i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru, nie sposób uznać, iż skarżąca wypełnia przesłankę wskazaną w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. W dniu 29 lipca 2016 r. skarżąca złożyła sprzeciw od powyższego postanowienia. W sprzeciwie zarzuciła niewłaściwą ocenę materiału dowodowego poprzez błędne przyjęcie, że jest w stanie ponieść koszty sądowe w pełnym zakresie. Dodała, że polisolokata jest jej jedynym zabezpieczeniem na przyszłość, dom, w którym mieszka, jest niewykończony, a skarżąca nie chce być ciężarem dla syna, który ma swoją rodzinę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej: "p.p.s.a."), od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym – art. 260 § 1 i 3 p.p.s.a. Należy zauważyć, że wskazaną w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przesłanką udzielenia stronie wsparcia jest brak dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, przy czym wykazanie powyższego spoczywa na wnioskodawcy. Wbrew zatem twierdzeniu skarżącej trafnie referendarz sądowy powołał się na przesłankę dotyczącą "jakichkolwiek kosztów", a nie "kosztów sądowych w pełnym zakresie" – skarżąca bowiem wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Przedmiotowe dofinansowanie strony ze środków publicznych możliwe jest tylko w rzeczywiście wyjątkowych przypadkach, bowiem nawet spełnienie wskazanej w powołanym przepisie przesłanki nie obliguje do uwzględnienia żądania strony. Powyższe koreluje z wyrażoną w art. 199 p.p.s.a. zasadą, że to strony postępowania sądowego zobowiązane są do ponoszenia jego kosztów, a odstępstwo od powyższego przewidują przepisy szczególne, tj. te odnoszące się do instytucji prawa pomocy. Treść art. 246 § 1 p.p.s.a. nie pozostawia wątpliwości co do tego, że ciężar wykazania okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie tego prawa. W interesie strony leży przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Rozstrzygnięcie będzie zależało zatem od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Ocena zasadności wniosku o prawo pomocy polega na porównaniu wysokości obciążeń finansowych w postępowaniu sądowym z rzeczywistymi możliwościami płatniczymi wnioskującej strony, biorąc pod uwagę jej wydatki niezbędne dla utrzymania siebie oraz rodziny. Zdaniem Sądu referendarz sądowy oceniając wniosek skarżącej prawidłowo uznał, że nie wykazała ona tego, że spełnia ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W zaskarżonym orzeczeniu referendarz słusznie zauważył, że środki pieniężne zgromadzone przez skarżącą na polisolokatach (w kwocie ponad ... zł) pozwalają jej na pokrycie kosztów sądowych i wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika z wyboru. Ponadto Sąd wskazuje, że skarżąca jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o powierzchni 5 ha, zatem może czerpać pożytki z tego gospodarstwa. Podniesiona przez skarżącą okoliczność, iż syn zarówno faktycznie ponosi koszty jak też uzyskuje dochody z tego gospodarstwa nie zmienia faktu, że zgodnie z art. 207 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 380 ze zm.) pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów i w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną. Jak wynika natomiast z obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 23 września 2015 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego w 2014 r., dochód taki w 2014 r. wynosił ... zł. Skoro skarżąca jest współwłaścicielem, to średnia przysługująca jej część wynosiłaby 5 (liczba hektarów w gospodarstwie) x ... zł (połowa dochodu z hektara) = ... zł, co stanowi kwotę znacznie przewyższającą wysokość wpisu w przedmiotowej sprawie (... zł). Sąd stwierdził, że orzeczenie starszego referendarza sądowego wydane w niniejszej sprawie jest prawidłowe i nie ma podstaw do jego zmiany. Z uwagi na powyższe, na podstawie art. 260 § 1 i 3 w zw. z art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.