V SA/Wa 685/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Sędzia WSA - Beata Krajewska (spr.), Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska – Szary, Protokolant - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 października 2009 r. sprawy ze skargi S. D. na postanowienie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] lutego 2009 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania w sprawie wydalenia z terytorium Rzeczpospolitej; oddala skargę. W dniu [...] listopada 2008 r. Wojewoda [...], na wniosek Komendanta Placówki Straży Granicznej w M. z [...] października 2008 r., wszczął postępowanie w sprawie wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej obywatelki U. S. D., która przebywała w Polsce nielegalnie. W dniu 22 grudnia 2008 r. Cudzoziemka, reprezentowana przez pełnomocnika, złożyła do Wojewody [...] wniosek w trybie art. 97 § 1 ust. 4 kpa o zawieszenie postępowania wydaleniowego przez organ z urzędu. W uzasadnieniu wniosku Strona wskazywała, iż równocześnie z nim złożyła wniosek o udzielenie jej wizy pobytowej krajowej na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach lub o wyrażenie zgody na pobyt tolerowany na terenie Polski w oparciu o art. 97 ust. 1 pkt 1 a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Cudzoziemka podniosła również, iż do Polski wjechała legalnie jako osoba małoletnia i podczas pobytu w RP uzyskała pełnoletniość a nadto art. 101 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony zakazuje wydania decyzji o wydaleniu w wypadku uzyskania zgody na pobyt tolerowany. Postanowieniem z dnia [...] stycznia 2009 r. Wojewoda [...] odmówił zawieszenia postępowania w sprawie wydalenia S. D. z terytorium Polski wskazując, iż brak jest przesłanek z art. 98 § 1 kpa oraz z art. 97 § 1 ust. 4 kpa. Zdaniem organu rozstrzygnięcie wniosku o udzielenie wizy na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach czy też sprawa udzielenia zgody na pobyt tolerowany nie stanowią w niniejszej sprawie zagadnienia wstępnego. W zażaleniu na powyższe postanowienie Cudzoziemka przede wszystkim wskazywała, iż otrzymanie wizy pobytowej krajowej przez cudzoziemca czyni bezprzedmiotowym postępowanie o wydalenie, które w takiej sytuacji winno zostać, z mocy art. 105 § 1 kpa, umorzone. Postanowieniem z dnia [...] lutego 2009 r., nr [...], Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2009 r. W uzasadnieniu organ II instancji podkreślił, iż nie jest możliwe zawieszenie postępowania wydaleniowego w oparciu o art. 98 § 1 kpa bowiem postępowanie to zostało wszczęte na wniosek Komendanta Placówki Straży Granicznej w M., nie zaś na wniosek strony. W sprawie, w ocenie Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców, nie zachodzą także przesłanki do zawieszenia postępowania określone w art. 97 § 1 kpa, zwłaszcza powoływana przez Cudzoziemkę przesłanka z pkt. 4 tego przepisu, tj. rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Ustalenie czy wobec cudzoziemca zachodzą okoliczności, które naruszałyby jego prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., lub naruszałyby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989 r. - w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu nie stanowi zagadnienia wstępnego ponieważ, z mocy art. 104 ust.1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony zgoda na pobyt tolerowany udzielana jest przez wojewodę z urzędu w decyzji o odmowie wydalenia, gdy w postępowaniu w sprawie o wydalenie cudzoziemca stwierdzi on, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub pkt 1a. Organ II instancji nie znalazł także podstaw do przyjęcia, iż zagadnienie wstępne w niniejszej sprawie stanowi rozpoznanie wniosku Cudzoziemki o udzielenie jej wizy pobytowej z art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach. Organ odwołał się do stanowiska reprezentowanego w piśmiennictwie, iż od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno być uzależnione rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle nie zaś wydanie decyzji pozytywnej dla wnioskującego. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie Cudzoziemka, reprezentowana przez pełnomocnika, wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia zarzucając organom obu instancji naruszenie art. art. 97 § 1 pkt. 4 kpa poprzez nieprzyjęcie, iż kwestia wydania wizy pobytowej stanowi w świetle tego przepisu zagadnienie wstępne w sprawie o wydalenie cudzoziemca z terytorium Polski. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie a nadto wskazując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na którym organ się oparł przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej – patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) stanowi, iż sądy stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania, którego podstawowym celem jest eliminowanie z porządku prawnego aktów i czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Oceniając wniesiony środek zaskarżenia w powyższym kontekście - w ocenie Sądu - zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zagadnieniem wymagającym wyjaśnienia w niniejszej sprawie była odpowiedź czy rozstrzygnięcie wniosku cudzoziemca o udzielenie wizy na podstawie art. 33 ust. 1 pkt 3 ustawy o cudzoziemcach stanowi wymagające uprzedniego rozstrzygnięcia przez inny organ lub sąd zagadnienie wstępne w rozumieniu art. art. 97 § 1 pkt 4 kpa. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odpowiedź jest negatywna. Przede wszystkim Sąd podnosi, iż stanowiący podstawę prawną decyzji o wydaleniu przepis art. 88 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach z dnia 13 czerwca 2003 r. należy do kategorii przepisów dla organu wiążących, a to oznacza, że jeżeli ustalony stan faktyczny sprawy odpowiada treści przepisu - skutek jest określony w przepisie, a organ nie ma wyboru, co do treści rozstrzygnięcia. Problemu tego dotyczy jednolite orzecznictwo NSA i Sądów Wojewódzkich podzielane przez Sąd w rozpoznanej sprawie. Takie samo jest stanowisko piśmiennictwa (przykładowo A.Krakała w artykule "Wydalenie cudzoziemca z terytorium RP" : Do wydania decyzji o wydaleniu wystarczy samo stwierdzenie, że pobyt cudzoziemca ma charakter nielegalny. Warto podkreślić, że nie ma również znaczenia to, czy cudzoziemiec w sposób nielegalny przekroczył granicę, czy też jego pobyt stał się nielegalny na skutek nieopuszczenia kraju w terminie wskazanym w decyzji o odmowie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, o cofnięciu zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony, czy wreszcie w decyzji zobowiązującej go do opuszczenia terytorium RP. PPP2007/7). Powyższe oznacza, że dla rozpatrzenia sprawy o wydalenie cudzoziemca kluczowe znaczenie ma ustalenie prawidłowego stanu faktycznego nie zaś wzgląd na inne toczące się z jego wniosku postępowania administracyjne, chociaż zmierzają one do zalegalizowania jego pobytu w Polsce. Naczelny Sąd Administracyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 28 maja 2008 r. w sprawie sygn. II OSK 1698/07 zawarł tezę, iż " pod pojęciem "zagadnienia wstępnego" rozumie się sytuacje, w których wydanie orzeczenia merytorycznego w sprawie będącej przedmiotem postępowania przed właściwym organem, uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem wstępnego zagadnienia prawnego. Oznacza to, że bez rozstrzygnięcia zagadnienia prejudycjalnego przez inny organ lub sąd wydanie decyzji w danej sprawie jest niemożliwe. A zatem, musi więc istnieć związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym. W przypadku braku takiego związku zawieszenie postępowania na tej podstawie nie jest dopuszczalne". Wojewódzki Sąd Administracyjny stoi na stanowisku, iż bez rozpoznania sprawy z wniosku o udzielenie wizy pobytowej możliwe jest wydanie decyzji w sprawie o wydalenie cudzoziemca a zatem nie można w sprawie mówić o spełnieniu przesłanki do zawieszenia postępowania z art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Zasadnie powołuje się organ na stanowisko komentatorów, zgodnie z którym: "Od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego powinno "zależeć" rozpatrzenie sprawy administracyjnej w ogóle, nie zaś wydanie pozytywnej dla strony decyzji" (Komentarz do art. 97 kodeksu postępowania administracyjnego w: G. Łaszczyca, A. Martysz, A. Matan, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-103, LEX, 2007, wyd. II.). Wobec powyższego Sąd podzielił stanowisko Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców co do braku podstaw do zawieszenia postępowania wydaleniowego w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 kpa. Kluczowe znaczenie prawidłowego ustalenia stanu faktycznego dla rozstrzygnięcia sprawy o wydalenie potwierdza zapis art. 104 ust.1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony. Zgoda na pobyt tolerowany udzielana jest bowiem z urzędu przez wojewodę w decyzji o odmowie wydalenia, gdy w postępowaniu w sprawie o wydalenie cudzoziemca stwierdzi on, że zachodzi przynajmniej jedna z okoliczności, o których mowa w art. 97 ust. 1 pkt 1 lub pkt 1a, albo w odrębnej decyzji, gdy okoliczności te ujawniły się po wydaniu decyzji o wydaleniu. Skarżąca podnosi m.in., że wydalenie naruszałoby jej prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. Okoliczności te, wobec brzmienia art. 104 ust.1 pkt 1a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony powinny zostać rozważone przez organ w toku postępowania o wydalenie i nie mogą stanowić podstawy wniosku o zawieszenie postępowania w sprawie wydalenia. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w oparciu o art. 151 prawa o postępowaniu przed sadami administracyjnymi, oddalił skargę jako niezasadną.