V SA/Wa 685/18

WyrokWSA w Warszawie2018-11-21

Skład orzekający: Arkadiusz Tomczak, Beata Blankiewicz-Wóltańska, Krystyna Madalińska-Urbaniak

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych, stosując właściwe przepisy prawa i prawidłowo ustalając stan faktyczny?
Ratio decidendi
Sąd administracyjny uznał, że organ odwoławczy prawidłowo uchylił decyzję organu pierwszej instancji i orzekł o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych. Organ odwoławczy prawidłowo zastosował przepisy prawa, w tym § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r. oraz art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014, a także prawidłowo ustalił stan faktyczny, uwzględniając ostateczną decyzję przyznającą płatność za rok 2016. Zarzuty skargi dotyczące naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego okazały się nieuzasadnione.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi A. S.-L. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w Warszawie, która uchyliła decyzję organu pierwszej instancji i ustaliła kwotę nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowych w wysokości 30.796,55 zł. Skarżąca kwestionowała prawidłowość tej decyzji, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego. Sprawa wywodziła się z ustaleń kontroli z 2016 roku, które wykazały nieprawidłowości w realizacji programu rolnośrodowiskowego przez Skarżącą.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Protokolant - st. spec. Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2018 r. sprawy ze skargi A. S.-L. na decyzję Dyrektora Mazowieckiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia [...] lutego 2018 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego; oddala skargę. Przedmiotem skargi A. S. (dalej: "Skarżąca" lub "Strona") jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. (dalej: "Dyrektor ARiMR", "organ odwoławczy" lub "organ II instancji") z [...] lutego 2018 r. Nr [...] o uchyleniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w P. (dalej: "Kierownik ARiMR" lub "organ I instancji") z [...] grudnia 2017 r. Nr [...] i orzeczeniu o wysokości nienależnie pobranych płatności rolnośrodowiskowej w kwocie 30.796,55 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Z akt sprawy wynika, że w latach 2012 – 2016 Skarżąca składała w Biurze Powiatowym ARiMR w P. wnioski o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych (PROW 2007 - 2013) z tytułu realizacji pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, w wariancie 4.1 - Ochrona siedlisk lęgowych ptaków. W dniu [...] maja 2012 r. Strona złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2012 r. i otrzymała płatność na mocy decyzji Kierownika ARiMR z [...] listopada 2012 r. w wysokości 45.492 zł do powierzchni 35,41 ha. Decyzją z [...] listopada 2013 r. Kierownik ARiMR przyznał Skarżącej płatność rolnośrodowiskową na 2013 rok w wysokości 45.492 zł do powierzchni 35,41 ha. W dniu [...] maja 2014 r. Strona złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2014 r. do powierzchni 134,37 ha powierzchni użytków rolnych i na mocy decyzji Kierownika ARiMR z [...] października 2014 r. otrzymała płatność rolnośrodowiskową w wysokości 165.244 zł. Po rozpoznaniu wniosku o przyznanie płatności za 2015 r. organ I instancji decyzją z [...] kwietnia 2016 r. przyznał płatność w wysokości 161.244 zł do powierzchni 134,37 ha. W dniu [...] maja 2016 r. Strona złożyła wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2016 rok. Zadeklarowała w nim do płatności powierzchnię 98,96 ha. Z ustaleń dokonanych w toku postępowania w sprawie przyznania płatności za rok 2016 Kierownik ARiMR stwierdził w trakcie kontroli administracyjnej przeprowadzonej w gospodarstwie Strony w dniach od [...] lutego 2017 r do [...] marca 2017 r. nieprawidłowości dotyczące wielkości powierzchni, na której Strona powinna realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe oraz brak przestrzegania innych wymogów określonych dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku Nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Łączna powierzchnia gruntów rolnych wykluczonych z płatności rolnośrodowiskowej wynikająca z nieprawidłowości stwierdzonych w kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu wyniosła 0,76 ha. Nieprawidłowości w zakresie przestrzegania wymogów określonych dla deklarowanych wariantów, wskazanych w załączniku nr 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego programem Rozwoju obszarów wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 ze zm.), dalej "rozporządzenie z 13 marca 2013 r." dotyczyły: - pozostawienia nieskoszonej niewłaściwej części działki rolnej, w szczególności innej niż zaznaczona na materiale graficznym - 5 % zmniejszenia w części dotyczącej działki rolnej w stosunku do której stwierdzono uchybienie ([...],[...],[...]), - pozostawienie większej niż 10%, lecz mniejszej niż 50% nieskoszonej powierzchni działki rolnej, a w przypadku występowania wodniczki - większej niż 50%, lecz mniejszej niż 80% nieskoszonej powierzchni działki rolnej - 30 % zmniejszenia w części dotyczącej działki rolnej, w stosunku do której stwierdzono uchybienie ([...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]), - pozostawienie mniejszej niż 5% nieskoszonej powierzchni działki rolnej, a w przypadku występowania wodniczki - mniejszej niż 30% nieskoszonej powierzchni działki rolnej - 10 % zmniejszenia w części dotyczącej działki rolnej, w stosunku do której stwierdzono uchybienie ([...]). Zgodnie z załącznikiem nr 3 punkt IV.2.4a do rozporządzenia z 13 marca 2013 r., wymogiem dodatkowym dla pakietu 4 - Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000 w przypadku kośnego ich użytkowania jest pozostawienie 5-10% powierzchni działki rolnej nieskoszonej, a w przypadku występowania wodniczki Acrocephalus paludicola - 30-50%, przy czym w dwóch kolejnych latach należy pozostawić inne części tej działki nieskoszone. Na podstawie § 25 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. rolnik zaznacza na materiale graficznym powierzchnię działki rolnej, która ma pozostać nieskoszona w danym roku, w przypadku realizacji pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 3 (Ekstensywne trwałe użytki zielone), 4 lub 5. W związku z powyższymi ustaleniami Kierownik ARiMR decyzją z [...] lipca 2017 r. przyznał Stronie płatność w wysokości 103.628,40 zł do powierzchni 98,20 ha. Mając na uwadze stwierdzone w 2016 roku nieprawidłowości w realizacji programu rolnośrodowiskowego organ I instancji wszczął postępowanie administracyjne w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na podstawie decyzji z [...] października 2014 r. w związku z wnioskiem Strony o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2014 r. oraz decyzji z [...] kwietnia 2016 r. w związku z wnioskiem Strony o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na 2015 r., tj. za 3 i za 4 rok realizacji programu. W dniu [...] grudnia 2017 r. wydał decyzję o ustaleniu Stronie kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu programu rolnośrodowiskowego w wysokości 31.765,56 zł. W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor ARiMR decyzją z [...] lutego 2018 r. uchylił w całości zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji i ustalił Stronie kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 30.796,55 zł. Uzasadniając podjęte rozstrzygnięcie wskazał, że Kierownik ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał bezsporny w sprawie stan faktyczny oraz wskazał podstawy prawne, które w sprawie znalazły zastosowanie, tj. art. 29 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2016 r., poz. 1512, ze zm.), dalej ustawa o Agencji", § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. oraz art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. Przyjęty przez organ I instancji stan faktyczny był wystarczający dla dokonania przez organ II instancji oceny zasadności ustalenia Stronie nienależnie pobranych płatności i orzeczenia w tym zakresie o istocie sprawy. Organ odwoławczy stwierdził, że z analizy dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż organ I instancji dokonując wyliczenia kwoty nienależnie pobranych płatności za lata 2014-2015 wynikającej ze stwierdzonego zmniejszenia powierzchni użytków rolnych kwalifikujących się do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej, dokonał nieprawidłowego określenia wysokości przedmiotowej kwoty w oparciu o § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r. w brzmieniu wprowadzonym Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Miejskich na lata 2007-2013. Organ odwoławczy stwierdził również, że Kierownik ARiMR wyliczając na podstawie art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. obowiązek zwrotu wynikający ze stwierdzonych uchybień w realizacji programu obciążył Stronę obowiązkiem zwrotu do powierzchni działek rolnych [...],[...],[...],[...],[...],[...] wykraczającej poza powierzchnię, na której stwierdzono uchybienia. W dniu [...] marca 2018 r. (data stempla pocztowego) Skarżąca złożyła skargę na decyzję organu II instancji. Zaskarżonej w całości decyzji zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., poprzez uchylenie decyzji organu I instancji i orzeczenie co do istoty sprawy pomimo braku ku temu uzasadnionych podstaw, a także poprzez brak ponownego rozpoznania całej sprawy administracyjnej, w tym także naruszenie: - art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L 181 z 30.06.2014 r. str. 48), poprzez brak dokonania oceny przesłanek, które powinny podlegać badaniu w procesie ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych, tj. rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonych niezgodności, - art. 7 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 z późn. zm.), dalej: "ustawa z dnia 7 marca 2007 r." w zw. z art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, poprzez niezałatwienie wniosku po myśli strony, zinterpretowanie wszelkich niejasności i niedopowiedzeń na jej niekorzyść oraz nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, - art 77 i 80 k.p.a. oraz art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., poprzez brak rozpatrzenia całego materiału dowodowego, - art. 138 § 1 k.p.a., poprzez uchylenie decyzji bez wskazania przesłanek na których organ się oparł, - art. 139 k.p.a., poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony bez wskazania przesłanek określonych w przepisie, - art. 107 § 1 i § 3 k.p.a., poprzez oparcie uzasadnienia decyzji na nieprawdziwych faktach mogących mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji z powodu naruszeń, które miały istotny wpływ na wynik postępowania oraz zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga nie jest zasadna. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. Nr z 2017r., poz. 2188 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.), dalej: "p.p.s.a." sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie stwierdzenia jego wydania z naruszeniem prawa (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji, w granicach kompetencji przysługujących na podstawie powołanych ustaw sądowi administracyjnemu, Sąd rozpoznający sprawę stwierdza, że decyzja nie narusza prawa w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie, a zarzuty skargi są nieuzasadnione. Na wstępie rozważań wskazać należy, że Sąd w przedmiotowym postępowaniu ocenia decyzję ustalającą Skarżącej kwotę nienależnie pobranych w latach 2014 – 2015 płatności z tytułu realizacji w latach 2012 – 2016 programu rolnośrodowiskowego. Wyjaśnić należy, że latach 2012-2013 Strona otrzymała płatności do powierzchni 35,41 ha w kwocie 45.492 zł za każdy rok realizacji programu. We wniosku o przyznanie płatności za 2014 r. Strona zawnioskowała o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych do powierzchni 134,37 ha. Podstawę prawną powiększenia powierzchni zobowiązania rolnośrodowiskowego stanowił § 6 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r. w myśl którego zobowiązanie rolnośrodowiskowe nie podlega zmianie w trakcie jego realizacji, chyba że przepisy rozporządzenia dopuszczają dokonanie takiej zmiany, w szczególności gdy zmiana ta polega na jednorazowym zwiększeniu w drugim lub trzecim roku realizacji tego zobowiązania obszaru gruntów, na których to zobowiązanie jest realizowane w zakresie pakietu wymienionego w § 4 ust. 1 pkt 4. W związku z powyższym zobowiązanie do realizacji programu w ramach Wariantu 4.1 na 2014 r. zostało ustalone na poziomie 134,37 ha powierzchni użytków rolnych. We wniosku o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej za 2015 r. Strona również zadeklarowała realizację zobowiązania na powierzchni 134,37 ha i do takiej powierzchni organ I instancji przyznał płatność. Postępowanie w celu ustalenia nienależnie pobranych płatności za 3 i 4 rok realizacji programu rolnośrodowiskowego zostało wszczęte w związku z ustaleniami przeprowadzonymi przez organy administracji w toku rozpoznawania wniosku o płatność za 2016 r. W wyniku kontroli administracyjnej przeprowadzonej w gospodarstwie Strony w 2017 r. stwierdzono nieprawidłowości dotyczące wielkości powierzchni, na której Strona powinna realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe oraz brak przestrzegania innych wymogów określonych dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku Nr 3 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego. Łączna powierzchnia gruntów rolnych wykluczonych z płatności rolnośrodowiskowej wynikająca z nieprawidłowości stwierdzonych w kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu wyniosła 0,76 ha. W wyniku przeprowadzonych czynności kontrolnych w 2017 r. Strona na mocy decyzji z [...] lipca 2017 r. otrzymała płatność na realizację zobowiązania rolnośrodowiskowego za 5 rok realizacji programu w wysokości 103.628,40 zł do powierzchni 98,20 ha. Określając płatność organy administracji uwzględniły również nieprzestrzeganie części wymogów określonych dla poszczególnych pakietów lub ich wariantów w załączniku Nr 3 do rozporządzenia z 13 marca 2013 r. Należy podkreślić, że decyzja z [...] lipca 2017 r. była rozstrzygnięciem ostatecznym w sprawie przyznania płatności za 2016 r. Skarżąca nie skorzystała z przysługującego prawa do wniesienia odwołania, tym samym nie zakwestionowała jej słuszności. Ostateczna decyzja wiąże organ, jak również strony, co do prawa, jak i stwierdzonych w niej faktów. Skoro Strona w toku postępowania zakończonego decyzją z [...] lipca 2017 r. nie podważyła ustaleń organu, to w postępowaniu w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności zakończonym zaskarżoną decyzją z [...] lutego 2018 r. organ zobowiązany był uwzględnić stan faktyczny ustalony w sprawie przyznania płatności za 2016 r. i na jego podstawie wydać decyzję, o której mowa w art. 29 ustawy z 9 maja 2008 r. W ocenie Sąd podniesione w skardze zarzuty przeciwko zaskarżonej decyzji nie są zasadne. Organ odwoławczy podkreślił w zaskarżonej decyzji, że działki ewidencyjne, na których w roku 2016 stwierdzono nierealizowanie zobowiązania rolnośrodowiskowego zostały włączone do programu na podstawie wniosku Strony z [...] maja 2014 r. tj. wniosku o przyznanie płatności za 3 rok realizacji programu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 139 k.p.a., poprzez wydanie decyzji na niekorzyść strony przypomnieć należy, że Kierownik ARiMR w wydanej w I instancji decyzji ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji Programu Rolnośrodowiskowego w łącznej wysokości 31.765,56 zł. Organ II instancji uchylił decyzję i zobowiązał Stronę do zwrotu kwoty 30.796,55 zł, a więc w kwocie niższej. Tym samym nie jest zasadny zarzut niezbadania przesłanek uzasadniających wydanie decyzji na niekorzyść Strony. Nie jest również zasadny zarzut naruszenia art. 138 § 1 k.p.a. W uzasadnieniu decyzji z [...] lutego 2018 r. Dyrektor ARiMR wyjaśnił, że na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. uchylając decyzję zobowiązany był ponownie rozstrzygnąć sprawę. W oparciu o zgromadzony materiał organ odwoławczy ustalił, że w związku z § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. Strona zobowiązana jest zwrócić płatność wypłaconą w latach 2014-2015 za powierzchnię stwierdzonego zaniechania (tj. 0,76 ha w wariancie 4.1) oraz płatność wypłaconą w latach 2014-2015 za powierzchnię, na której stwierdzono uchybienia w realizacji programu, w oparciu o art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. Organ II instancji wskazał powody uchylenia decyzji wydanej przez Kierownika ARiMR. Sąd podziela ustalenia organu odwoławczego zgodnie z którymi organ I instancji nieprawidłowo określił kwotę nienależnie pobranych płatności za lata 2014-2015, ponieważ dokonał wyliczenia na podstawie § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w brzmieniu wprowadzonym Rozporządzeniem Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy"' objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z dnia 14 marca 2014 r.). Podzielić należy ocenę organu II instancji, że w sprawie należało zastosować § 3 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. zgodnie z którymi do pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" przyznawanej za realizację zobowiązania, o którym mowa w ust. 1, albo nowego zobowiązania, określonego w ust. 2, w kolejnych latach jego realizacji stosuje się przepisy dotychczasowe. A zatem do wyliczenia kwoty nienależnie pobranych płatności wynikającej z zaniechania realizacji programu rolnośrodowiskowego na części gruntów nim objętych zastosowanie miał § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. w brzmieniu obowiązującym przed dniem wejścia w życie Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 12 marca 2014 r. Zgodnie z powołanym § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z 13 marca 2013 r. płatność rolnośrodowiskowa podlega zwrotowi również w przypadku, gdy rolnik zmniejszył obszar, na którym powinien realizować zobowiązanie rolnośrodowiskowe, przy czym zwrotowi podlega ta część płatności, która została przyznana do działki rolnej lub jej części objętych zmniejszeniem. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji znalazły się również ustalenia zgodnie z którymi Kierownik ARiMR wyliczając w oparciu o art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. obowiązek zwrotu wynikający ze stwierdzonych uchybień w realizacji programu obciążył Stronę obowiązkiem zwrotu do powierzchni działek rolnych [...],[...],[...],[...],[...],[...] wykraczającej poza powierzchnię, na której stwierdzono przedmiotowe uchybienia. Stwierdzić więc należy, że organ odwoławczy wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przesłanki stanowiące podstawę wydanego rozstrzygnięcia, a tym samym zarzut naruszenia art. 107 k.p.a. jest bezpodstawny. Skarżąca zarzuciła również, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. poprzez "brak dokonania oceny przesłanek, które powinny podlegać badaniu w procesie ustalania kwot nienależnie lub nadmiernie pobranych, tj. rozmiaru, zasięgu i trwałości stwierdzonych niezgodności". Powyższe w ocenie Strony uzasadnia również postawienie zarzutu naruszenia art. 7 k.p.a., art. 21 ust. 2 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. oraz art. 77 i 80 k.p.a. Odnosząc się do powołanych zarzutów należy wyjaśnić, że zgodnie z art. 35 ust. 3 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. przy podejmowaniu decyzji o kwocie wsparcia podlegającego odmowie lub wycofaniu w wyniku nieprzestrzegania zobowiązań lub innych obowiązków, o których mowa w ust. 2, państwa członkowskie biorą pod uwagę dotkliwość, zasięg, trwałość i powtarzalność niezgodności dotyczącej warunków przyznania wsparcia określonych w ust. 2. Przepis art. 35 ust. 3 rozporządzenia Nr 640/2014 stanowił podstawę zastosowania w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za rok 2016 sankcji w wysokości 14.211,60 zł. Kierownik ARiMR wydając decyzję z [...] lipca 2017 r. i określając wysokość sankcji wynikających ze stwierdzonych uchybień w realizacji programu zobowiązany był do uwzględnienia kryteriów wymienionych art. 35 ust. 3 rozporządzenia Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. Decyzja w sprawie przyznania płatności za 5 rok realizacji programu rolnośrodowiskowego nie została zaskarżona przez Stronę i stała się ostateczna. Sąd podziela pogląd organów, że w sprawie ustalenia kwoty płatności pobranych nienależnie, bezpodstawne było ponowne weryfikowanie kwestii zasadności nałożenia na Stronę sankcji wynikających ze stwierdzonych uchybień w realizacji programu, bowiem postępowanie w zakresie przyznania płatności jest postępowaniem odrębnym, opartym na samodzielnych przesłankach faktycznych i prawnych. Bezzasadne było tym samym weryfikowanie kwestii prawidłowości zastosowanych sankcji w oparciu o kryteria wskazane w art. 35 ust. 3 rozporządzenia Nr 640/2014. Jak słusznie wskazano w treści uzasadnienia zaskarżonej decyzji postępowanie dotyczące przyznania płatności, poprzedziło postępowanie w sprawie ustalenia obowiązku zwrotu płatności pobranych nienależnie lub nadmiernie. Powtórzyć należy, że Strona nie wniosła odwołania od decyzji przyznającej płatność za 2016 r. do mniejszej powierzchni upraw niż wykazana we wniosku i stwierdzającej nieprawidłowości w realizacji programu rolnośrodowiskowego na części działek objętych zobowiązaniem, a więc rozstrzygnięcie to stało się ostateczne. Zatem zarzuty Strony w tej kwestii należy traktować jako niemające wpływu na wynik postępowania w sprawie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu realizacji programu rolnośrodowiskowego. Ze znajdującej się w aktach administracyjnych ostatecznej decyzji wydanej w przedmiocie przyznania płatności rolnośrodowiskowej za 2016 r. i przeanalizowanej przez organ w aspekcie podstaw określenia pomocy nienależnie pobranej wynika, że poczynione w tym względzie ustalenia są prawidłowe. Powtórzyć należy, iż płatność rolnośrodowiskowa jest udzielana na wniosek producenta rolnego, dlatego Skarżąca składając formularz wniosku odznacza w części I tego wniosku cel jaki ma służyć jego złożeniu. W części IX tego formularza znajdują się natomiast oświadczenia i zobowiązania, które podpisując wniosek beneficjent uznaje za swoje. Wnioskodawca oświadcza zatem, że znane mu są zasady oraz tryb realizacji programu rolnośrodowiskowego i jednocześnie zobowiązuje się m.in. niezwłocznego informowania na piśmie ARiMR o każdej zmianie powstałej w okresie trwania złożonych przez siebie zobowiązań, a w szczególności jeżeli zmiana dotyczy: wykorzystania gruntów rolnych, wielkości powierzchni oraz przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego na rzecz innego producenta rolnego. Wskazać też należy, iż obowiązek znajomości zasad przyznawania płatności został również zawarty w art. 12 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009, który stanowi, że wniosek o pomoc powierzchniową zawiera oświadczenie rolnika o tym, że jest świadomy warunków przedmiotowych systemów pomocy. Płatność rolnośrodowiskowa jest płatnością wieloletnią. Warunkiem jej przyznania jest zobowiązanie się rolnika do stosowania praktyk agrośrodowiskowych przez okres 5 lat, na działkach zadeklarowanych do płatności. Wywiązanie się strony z obowiązków przyjętych w ramach programu dotyczącego realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych i poprawy dobrostanu zwierząt musi być oceniane w okresie całego 5 letniego okresu zobowiązania. Reasumując Sąd wskazuje, że kwestia ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności wynikała ze stwierdzonych w roku 2016 uchybień w realizacji programu rolnośrodowiskowego w ramach realizowanego wariantu 4.1. Przedmiotowe ustalenia zostały poczynione w trakcie przeprowadzonego i zakończonego ostatecznym rozstrzygnięciem postępowania w sprawie przyznania płatności za 5 rok realizacji zobowiązania. Sprawa przyznania płatności stanowiła przedmiot odrębnego postępowania zakończonego wydaniem przez Kierownika ARiMR decyzji z [...] lipca 2017 r. przyznającej Stronie płatność w wysokości 103.628,40 zł do powierzchni 98,20 ha od której strona nie wniosła odwołania Uwzględniając wskazane okoliczności Sąd stwierdza, że organy administracji w sposób wyczerpujący ustaliły i rozpatrzyły te okoliczności sprawy, które rzeczywiście miały wpływ na ustalenie obowiązku zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności. Powtórzyć należy, że w sytuacji gdy zostanie stwierdzone, że rolnik w danym roku nie realizuje wymogów, płatność za dany rok podlega zmniejszeniu w wysokości określonej w załączniku Nr 7 do rozporządzenia rolnośrodowiskowego lub przepisach określonych w § 38 tego rozporządzenia. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Zatem, mając na względzie art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r., jeżeli w latach poprzednich była przyznana płatność za powierzchnię stwierdzonego uchybienia, rolnik zobowiązany jest zwrócić przyznaną za dany wariant kwotę płatności rolnośrodowiskowej w wysokości odpowiadającej % zmniejszeniu określonemu w oparciu o załącznik nr 7 lub § 38 ww. rozporządzenia rolnośrodowiskowego w roku stwierdzenia nieprawidłowości. Sąd stwierdza, że organy administracji całościowo ustaliły w sprawie stan faktyczny oraz wskazały podstawy prawne, które w sprawie znalazły zastosowanie, tj. art. 29 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., § 39 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 13 marca 2013 r. oraz art. 35 ust. 2-4 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. Ustalony przez organ I instancji stan faktyczny sprawy był wystarczający dla dokonania przez organ II instancji oceny zasadności ustalenia Stronie nienależnie pobranych płatności i wydania rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Organ odwoławczy nie naruszył powołanego art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Uznając , że Strona zobowiązana jest do zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności, nie zmienił przedmiotu postępowania prowadzonego przez organ I instancji. Zachował tożsamość sprawy, ponieważ zachowany został podmiot, przedmiot i stan faktyczny sprawy przy niezmienionym stanie prawnym. Zasada dwuinstancyjności tworzy natomiast obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy przez organ odwoławczy, który nie może ograniczyć się do kontroli zaskarżonej decyzji. Sąd podziela ocenę Dyrektora ARiMR zgodnie z którą postępowanie administracyjne w przedmiocie ustalenia Skarżącej kwoty nienależnie pobranych płatności było prowadzone z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Organ rozpatrzył całokształt materiału dowodowego zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. w sposób wyczerpujący. W uzasadnieniu decyzji wskazano jakie dokumenty i dowody zostały wzięte pod uwagę przy rozpatrywaniu wniosku, jakie dowody zostały uznane za udowodnione. Ustalenia faktyczne oraz ocena prawna wraz z jej uzasadnieniem wskazana w zaskarżonej decyzji nie budzą zastrzeżeń. Wszystkie istotne w sprawie fakty i zdarzenia zostały ustalone oraz w dostateczny sposób rozważone, a motywy podjętego rozstrzygnięcia należycie przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W świetle powyższego stwierdzić należy, iż organy administracji w sposób prawidłowy poczynił ustalenia w oparciu o całokształt materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), z poszanowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego (art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a.). W tym stanie rzeczy, uznając zaskarżone rozstrzygnięcie za prawidłowe, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło