V SA/Wa 688/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska - Szary Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak (spr.) Asesor WSA - Michał Sowiński Protokolant - Marcin Wacławek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 września 2006 r. sprawy ze skargi T. C. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień kombatanckich. 1. uchyla zaskarżoną decyzję 2. stwierdza, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku T. C. wystąpiła do Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z wnioskiem przyznanie uprawnień kombatanckich w oparciu o art.4 ust. 1 pkt l lit. c ustawy z dn. 24.01.1991r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego (Dz.U. z 2002r. Nr 42, poz.371 z późn. zm.), który stanowi: "Represjami w rozumieniu ustawy są okresy przebywania: w innych miejscach odosobnienia, w których pobyt dzieci do lat 14 miał charakter eksterminacyjny, a osoby tam osadzone pozostawały w dyspozycji hitlerowskich władz bezpieczeństwa." We wniosku podała, iż wraz z rodziną została w maju 1942r. wysiedlona z miejscowości Z. powiat [...] i osadzona w obozie przesiedleńczym w L. przy ul. [...]. Na potwierdzenie pobytu w obozie strona przedstawiła oświadczenia świadków: J. K. oraz H. K.. Decyzją z dnia [...].10.2005 r. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych odmówił stronie przyznania uprawnień kombatanckich z tytułu pobytu w hitlerowskim obozie uznając, iż nie przedstawiła ona dostatecznych dowodów, że zachodzą w tej sprawie przesłanki przewidziane w art.4 ust. 1 pkt l lit. c ustawy z 24.01.1991r. W szczególności nie uznał za wiarygodne przedstawionych przez stronę zeznań świadków, gdyż wysiedleni oni zostali z innych niż strona miejscowości, przeciętny stan osobowy w obozach przesiedleńczych wynosił od kilkuset do kilku tysięcy osób, a pobyt obozie trwał od kilku dni do kilku tygodni. Zdaniem organu nie sposób wiec przyjąć by świadkowie mogli zapamiętać stronę - osobę sobie wtedy nieznaną. We wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy T. C. wskazywała, iż rodzina jej i rodziny świadków znały się dobrze jeszcze sprzed wojny i cały czas utrzymywały bliskie kontakty towarzyskie. Decyzją z dnia [...] lutego 2006 r. nr [...] Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, iż przeprowadzone w toku postępowania odwoławczego uzupełniające postępowanie dowodowe nie potwierdziło ani faktu wysiedlenia strony ani też osadzenia jej jakimkolwiek obozie. W toku postępowania odwoławczego Kierownik zwrócił się do Archiwum Państwowego w L. i Instytutu Pamięci Narodowej. Z nadesłanych odpowiedzi wynika, iż wysiedlenie gminy [...] było przeprowadzone w 1940 r. w miesiącach letnich i jesiennych, a osoby wysiedlone kierowano wówczas do obozów przesiedleńczych w L. przy ul. [...] i [...]. Organ zwrócił uwagę na fakt, iż z twierdzeń strony i świadków wynika natomiast, że wysiedlenie jej rodziny nastąpiło w maju 1942 r. Organ odwoławczy wskazał, że sam fakt wysiedlenia i pobyt w latach 1942-1945 na robotach przymusowych w III Rzeszy nie jest wystarczającym dowodem do stwierdzenia, że strona przebywała we wskazanym obozie, gdyż wysiedlenia odbywały się częstokroć bez pośrednictwa obozów przejściowych lub też osoby wysiedlane były kierowane do obozów, nie wymienionych w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 20.09.2001 r. w sprawie określenia miejsc odosobnienia, w których były osadzone osoby narodowości polskiej lub obywatele polscy innych narodowości (Dz.U. Nr 106, poz. 1154). Kierownik Urzędu podtrzymał również zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowisko odnośnie braku wiarygodności oświadczeń świadków. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie T. C. zakwestionowała zawartą w uzasadnieniu decyzji ocenę zeznań świadków J. K. i H. K. i powołała się na argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpoznanie sprawy. W skardze wniosła też o przesłuchanie kolejnych trzech świadków, z którymi razem była wysiedlona i wieziona jednym transportem do obozu hitlerowskiego do L. w maju 1942 roku. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie wskazać należy, że sądy administracyjne w tym sąd wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście zarzuty skargi stwierdzić należy, że jest ona uzasadniona. Niekwestionowanym faktem jest, że rodzina skarżącej została wysiedlona z gospodarstwa położonego we wsi Z. w 1942 r. Wynika to "Karty osobowej" ojca T. C. - dokument ten został sporządzony w 1950 r. (k. 11 akt adm). Jednak w archiwach państwowych, do których zwracała się skarżąca przed złożeniem wniosku o przyznanie uprawnień kombatanckich nie ma żadnych informacji na temat wysiedlenia rodziny R.. Organy te podają jednocześnie, że akta dotyczące wysiedleń są niekompletne i nie zwierają wszystkich nazwisk osób wysiedlonych (k. 7 do 10 akt adm.). T. C. przedstawiła więc zeznania dwóch świadków, którzy mają przyznane uprawnienia kombatanckie z tytułu pobytu w obozie przesiedleńczym w L. w tym samym okresie co deklarowany przez stronę. Świadkowie ci podali, że z rodziną R. zetknęli się w kościele w S., gdzie Niemcy grupowali rodziny i przygotowywali do wywiezienia do III Rzeszy. Z tego miejsca wywieziono ich do L. Organ uznał zeznania te za niewiarygodne wskazując, iż świadkowie wysiedleni zostali z innych niż strona miejscowości, przeciętny stan osobowy w obozach przesiedleńczych wynosił od kilkuset do kilku tysięcy osób, a pobyt obozie trwał od kilku dni do kilku tygodni. Zdaniem organu nie sposób wiec przyjąć by świadkowie mogli zapamiętać stronę - osobę sobie wtedy nieznaną. W odwołaniu T. C. polemizowała ze stanowiskiem Kierownika wskazując, iż rodziny R., K. i K. znały się dobrze od czasów przedwojennych. Powołała się przy tym na konkretne fakty uwiarygodniające te twierdzenia. Jednak organ rozpatrując wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy nie odniósł się w żaden sposób do zarzutów skarżącej, ograniczając się do lakonicznego twierdzenia, że podtrzymuje swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji odnośnie braku wiarygodności oświadczeń świadków. Stanowi to w sposób oczywisty naruszenie art. 77 § 1 oraz art. 107 § 3 k.p.a. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego odmowa uznania za wiarygodne zeznań świadków mogła nastąpić dopiero po ich szczegółowym przesłuchaniu, wnikliwej analizie złożonych zeznań i skonfrontowaniu tychże z twierdzeniami strony. Jest to tym bardziej uzasadnione, że także kwerenda przeprowadzona przez organ na temat zachowanych dokumentów dot. wysiedlenia rodziny R. dała wynik negatywny. W takiej sytuacji jedynym dostępnym dowodem może być dowód z zeznań świadków. Sąd zdaje sobie sprawę z tego, że często jest to źródło dowodowe niewiarygodne, do którego należy podchodzić z dużą ostrożnością, ale jednak nie można uznać je za takie a priori - jak to w rzeczywistości miało miejsce w sprawie niniejszej, Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ winien przesłuchać świadków J. K. oraz H. K. oraz w razie potrzeby (art. 75 § 1 k.p.a.) świadków zgłoszonych w skardze, a następnie poddać je analizie spełniającej wymogi art. 107 § 3 k.p.a. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdził, iż w niniejszej sprawie doszło do naruszenia przepisów postępowania skutkujących wadliwością rozstrzygnięcia i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.