V SA/Wa 688/11

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 3 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi S. N. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2011 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego p o s t a n a w i a: przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym tj. 1. zwolnić od kosztów sądowych, 2. ustanowić radcę prawnego z urzędu, o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W. Skarżący złożył - na urzędowym formularzu PPF – wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe wraz z żoną, ponosząc następujące miesięczne wydatki: leki – 30 zł, gaz– 50 zł, woda -19,73 zł, węgiel - około 253,66 zł, prąd – 169,61 zł, usuwanie nieczystości – 17,06 zł, dwa telefony komórkowe – 41,60 zł, środki sanitarne - 30 zł, wyżywienie - 1000 zł, utrzymanie samochodu – 146 zł. Utrzymują się ze świadczenia rentowego skarżącego w wysokości 810,63 zł oraz świadczenia emerytalnego żony w wysokości 979,10 zł. Skarżący nie posiada nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Skarżący posiada stary samochód osobowy, który głównie służy mu na dojazdy na badania i kontrole lekarskie. Na potwierdzenie złożonych oświadczeń nadesłał m.in. paragony fiskalne, faktury VAT, na dowód ponoszonych kosztów utrzymania, umowę zaciągniętej pożyczki i potwierdzenia dokonywanej spłaty rat. Ponadto skarżący podał, iż pożycza pieniądze od rodziny, znajomych oraz zaciąga kredyty gotówkowe w bankach, z uwagi na fakt, iż miesięcznie w utrzymaniu brakuje mu kwoty w wysokości około 200 zł. Skarżący we wniosku oświadczył, iż nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, gdyż zagrozi to egzystencji własnej i rodziny. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. - strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym określa art. 245 §2 i art. 246 §1 pkt 1 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §2 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Określenie, gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Z uwagi na wyjątkowy charakter prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. W sytuacji, gdy strona posiada jakiekolwiek środki majątkowe lub finansowe powinna partycypować w kosztach postępowania. Jednocześnie zakres w jakim zostaje przyznane prawo pomocy zależy od rzeczywistej potrzeby, która podlega ocenie przy uwzględnieniu możliwości finansowych strony. W związku z powyższym zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono z uwzględnieniem obciążeń finansowych, jakie byłby zobowiązany ponieść w toczącym się postępowaniu oraz jego możliwości finansowych. Biorąc powyższe pod uwagę oraz kierując się celem instytucji prawa pomocy jakim jest zapewnienie stronie dostępu do sądu należało uznać, iż wniosek skarżącego zasługuje na uwzględnienie w całości. Na obecnym etapie postępowania skarżący byłby zobowiązany do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w wysokości 579 zł oraz ewentualnego wynagrodzenia dla profesjonalnego pełnomocnika. Skarżący oraz jego małżonka uzyskują dochody w łącznej wysokości 1789,73 zł. Prowadzą sami gospodarstwo domowe, zgodnie z oświadczeniem miesięczne koszty utrzymania mieszkania wynoszą około 526 zł. Na leki, wyżywienie, opłaty za telefon i utrzymanie samochodu wydają około 1100 -1200 zł miesięcznie. Wysokość dochodów z uwzględnieniem wskazanych kosztów utrzymania, nie daje możliwości poniesienia kosztów sądowych w niniejszej sprawie oraz opłacenia pomocy prawnej. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji.