V SA/Wa 694/12

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 17 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi H. Z. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w W., 2. w pozostałym zakresie wniosek oddalić. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy H. Z. (dalej: "skarżący") wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Wskazał, że znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, nie ma majątku, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną, posiada dom o powierzchni 43 m. kw. oraz nieruchomość rolną o powierzchni [...] ha w tym gospodarstwo rolne o powierzchni [...] i [...] ha przeliczeniowych oraz ¼ udziału w [...] ha, [...] ha przeliczeniowych. Jego żona leczy się i nie uzyskuje dochodu. Dochód rodziny wynosi 400 zł miesięcznie. Skarżący dodał, że okresowo wykonuje prace dorywcze. Do wniosku skarżący załączył decyzję w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego na 2011 rok oraz dwa zaświadczenia Urzędu Gminy w S. z dnia [...] lipca 2012 r. oraz z dnia [...] lutego 2012 r. w sprawie wielkości posiadanego gospodarstwa rolnego oraz uzyskiwanych z tego gospodarstwa dochodów. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej powoływanej jako p.p.s.a, Sąd może - na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Na podstawie art. 258 § 1 p.p.s.a czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W myśl art. 245 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, a w zakresie częściowym - zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W niniejszej sprawie skarżący złożył wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. Wskazać jednak należy, że stosownie do treści art. 239 pkt 1 lit. e p.p.s.a., nie ma obowiązku uiszczenia kosztów sądowych strona skarżąca działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Do tej kategorii spraw zalicza się także sprawa skarżącego, ponieważ przedmiotem skargi jest odmowa umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, a więc akt administracyjny dotyczący spraw z zakresu ubezpieczeń społecznych. Zwolnienie to ma charakter ustawowy, a więc strona skarżąca działanie organu w tej kategorii spraw nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych już od momentu wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego (wniesienia skargi) poprzez cały tok tego postępowania zarówno przed sądem pierwszej instancji – wojewódzkim sądem administracyjnym – jak i przed sądem II instancji – Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym, w sytuacji ustawowego zwolnienia Sąd nie wydaje w tym zakresie odrębnego orzeczenia, bowiem skutek w postaci zwolnienia od kosztów sądowych nastąpił już w momencie wniesienia skargi, a w konsekwencji złożony w tym właśnie zakresie przez stronę wniosek podlega oddaleniu. Odnośnie natomiast wniosku w zakresie ustanowienia radcy prawnego stwierdzić należy, że zgodnie z art. 262 p.p.s.a. przepisy o przyznaniu prawa pomocy, w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego na zasadach prawa pomocy, mają odpowiednie zastosowanie do stron korzystających z ustawowego zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Mając na względzie powyższe wniosek skarżącego należy ocenić pod względem zasadności przyznania prawa pomocy w części, poprzez ustanowienie radcy prawnego. Oceniając wniosek w takim zakresie stwierdzić należy, że zasługuje on na uwzględnienie. Miesięczny dochód rodziny wynosi 400 zł. Skarżący posiada gospodarstwo rolne o powierzchni [...] ha oraz ¼ udziału w gospodarstwie rolnym o powierzchni [...] ha (zaświadczenie Urzędu Gminy, k-66 akt sądowych). Łączny dochód roczny z gospodarstwa rolnego oraz z posiadanego udziału w innym gospodarstwie rolnym wynosi 1.917,55 zł (zaświadczenie Urzędu Gminy, k-65 akt sądowych), a więc około 159 zł miesięcznie. Ponadto skarżący wykonuje okresowe prace dorywcze. Rozpoznając wniosek referendarz sądowy miał na uwadze również informacje zebrane przez organy administracji w toku postępowania administracyjnego. Z kwestionariusza rodzinnego wywiadu środowiskowego przeprowadzonego w dniu [...] stycznia 2012 r. przez pracownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w S. wynika, że skarżący posiada ogrzewany piecem węglowym drewniany dom, w którym brak ciepłej wody oraz łazienki. Skarżący nie otrzymuje pomocy w formie świadczenia pieniężnego, ale korzysta z innych form pomocy, której udziela C. oraz GOPS (artykuły spożywcze, odzież). W opinii przeprowadzającego wywiad środowiskowy pracownika GOPS, skarżący wraz z rodziną znajdują się w trudnej sytuacji ekonomicznej i żyją bardzo skromnie. Dokonana przez referendarza sądowego analiza akt administracyjnych oraz akt sądowych potwierdza tę ocenę. W związku z powyższym stwierdzić należy, że skarżący nie jest w stanie, bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu własnym i rodziny ponieść kosztów zatrudnienia profesjonalnego pełnomocnika, co uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.