V SA/Wa 696/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 października 2011 r. sprawy ze skargi R.K. na decyzję Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu grzywny; 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. M.P., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi z dnia 8 marca 2011 r. wniesionej przez R.K. jest decyzja Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2011 r. znak: [...], utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] grudnia 2010 r. znak: [...] o odmowie umorzenia w całości płatności grzywny w kwocie 100 zł, nałożonej mandatem karnym kredytowanym z dnia [...] sierpnia 2009 r., seria [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu [...] sierpnia 2009 r. R.K. ukarany został mandatem karnym seria [...] w wysokości 100 zł. Mandat został przyjęty i podpisany. Pismem nadanym w dniu 24 maja 2010 r. R.K. zwrócił się do Wojewody [...] o umorzenie całości kwoty określonej ww. mandatem karnym. W uzasadnieniu wskazał m.in., iż nieświadomie podpisał przedmiotowy mandat ponieważ leczy się psychiatrycznie, pobiera rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy i otrzymuje pomoc z opieki społecznej. Pismami z dnia 10 czerwca 2010 r. wezwano ww. wnioskodawcę do uzupełnienia złożonego wniosku celem wykazania trudnej sytuacji materialnej. W doręczonym w dniu 16 czerwca 2010 r. wezwaniu wskazano rodzaj informacji oraz dokumentów, o które należy uzupełnić złożony wniosek o umorzenie. Pismami z dnia 16 czerwca 2010 r. oraz 14 lipca 2010 r. R.K. odniósł się do wezwania organu z dnia 10 czerwca 2010 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2010 r. znak: [...] Wojewoda [...] odmówił umorzenia w całości płatności grzywny wymierzonej mandatem karnym kredytowanym seria [...]. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia przytoczono dotychczasowy przebieg postępowania oraz treść przepisów prawa dotyczących umarzania przedmiotowych należności. W ocenie organu I instancji w sprawie nie zachodzą przesłanki pozwalające na umorzenie należności pieniężnej wynikającej z grzywny nałożonej mandatem karny kredytowanym. Rozpoznając odwołanie R.K. od ww. decyzji organu I instancji, Minister Finansów decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji przytoczono ustalony w sprawie stan faktyczny oraz treść przepisów prawa w zakresie umarzania przedmiotowych należności. W ocenie organu II instancji na podstawie zebranych w sprawie informacji, brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku. Odnosząc się do argumentacji wnioskodawcy wyjaśniono, iż trudna sytuacja finansowa oraz problemy zdrowotne nie stanowią przesłanek w sprawie umorzenia spłaty przedmiotowych należności. Pismem z dnia 8 marca 2011 r. R.K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ww. decyzję z dnia [...] lutego 2011 r. W uzasadnieniu skargi podniesiono przede wszystkim okoliczności związane z niesprawiedliwym w ocenie Skarżącego wymierzeniem mandatu karnego stanowiącego podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powołano się również na trudną sytuację materialną skarżącego oraz jego chorobę psychiczną. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Odnosząc się do zarzutów podniesionych w złożonej skardze wskazano, iż w ocenie organu są one nieuzasadnione i nie mają żadnego wpływu na istotę zaskarżonej decyzji. Pismem z dnia 1 października 2011 r. skarżący wskazał, iż z uwagi na brak opinii biegłych lekarzy psychiatrów dotyczącej jego zdrowia nie orzeczono jeszcze o ubezwłasnowolnieniu skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do dyspozycji art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżony akt z punktu widzenia jego zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, a więc prawidłowości zastosowania przepisów obowiązującego prawa oraz trafności ich wykładni. Uwzględnienie skargi następuje tylko w przypadku stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego lub istotnych, mających wpływ na wynik sprawy, wad w postępowaniu administracyjnym (art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) – dalej: "ppsa". Skarga nie jest zasadna, gdyż zdaniem Sądu zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Określając na wstępie istotę przedmiotowej sprawy wskazać należy, iż sprawa ta jest wynikiem wymierzenia skarżącemu w dniu [...] sierpnia 2009 r. na podstawie art. 431 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2007 r. nr 70 poz. 473) mandatu karnego w wysokości 100 zł. Skarżący zwrócił się do [...] Urzędu Wojewódzkiego w W. o umorzenie nałożonej ww. mandatem kary finansowej, dlatego też rozstrzygając sprawę należało ocenić prawidłowość oraz zasadność przyjętych przez organy administracyjne uregulowań prawnych dotyczących umarzania przedmiotowych należności. Przechodząc do motywów rozstrzygnięcia w pierwszej kolejności wskazać należy, iż główny powód podnoszony przez wnioskodawcę - mający znaczenie dla podejmowanego rozstrzygnięcia - to trudna sytuacja finansowa, natomiast podstawę prawną złożonego wniosku o umorzenie stanowił przepis art. 56 w zw. z art. 55 i art. 64 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. 2009 r. Nr 157 poz. 1240). Zgodnie z treścią przepisu art. 56 przedmiotowe należności mogą być umarzane w całości jeżeli: 1. osoba zmarła nie pozostawiając żadnego majątku albo pozostawiła majątek niepodlegający egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 6000 zł. 2. zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. 3. gdy zachodzi ważny interes dłużnika lub interes społeczny. W przedmiotowej sprawie z uwagi na treść wniosku skarżącego należało odnieść się do przesłanki z pkt 2 i 3 art. 56. W tym zakresie z powyższych zapisów wynika, iż trudna sytuacja materialna zobowiązanego nie daje automatycznej możliwości umorzenia przedmiotowych należności. Ustawodawca określił, iż o umorzeniu należności można orzec tylko w przypadku gdy zachodzi uzasadnione przypuszczanie, że w postępowaniu nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Powzięcie przypuszczenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne wymaga co najmniej podjęcia czynności zmierzających do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji bądź kodeksu postępowania cywilnego. Jak wskazano powyżej umorzenie należności wierzyciel może orzec tylko w ściśle określonych przypadkach, które mogą być ujawnione w postępowaniu egzekucyjnym. W związku z tym, iż postępowanie egzekucyjne prowadzi na podstawie przepisów ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 r. Nr 229 poz. 1954 z późn. zm.) Naczelnik Urzędu Skarbowego, wierzyciel może skorzystać z przysługującego mu uprawnienia w zakresie umorzenia grzywny dopiero po przekazaniu przez organ egzekucyjny negatywnej informacji na temat skuteczności prowadzenia postępowania egzekucyjnego w określonej, indywidualnej sprawie. W niniejszej sprawie postępowanie egzekucyjne jest w toku. Zasadnie wskazano, iż pomimo tego, że dotychczas prowadzona egzekucja nie doprowadziła do wyegzekwowania należności, nie ma podstaw, aby przypuszczać, że w przyszłości okaże się bezskuteczna, czy też nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Mając natomiast na uwadze stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego w M. wyrażone w piśmie z dnia [...] listopada 2010 r. zasadnie organ administracyjny uznał, że prawdopodobne jest jej wyegzekwowanie. Podkreślić tutaj należy, iż jak wynika z prawidłowo poczynionych ustaleń faktycznych skarżący otrzymuje stały dochód. Co prawda przyznane skarżącemu z tytułu przyznanych świadczeń dochody nie są znaczne jednakże w świetle grzywny w wysokości 100 zł, otrzymywane świadczenia wydają się wystarczające do uznania, iż prawdopodobne jest wyegzekwowanie należnej kwoty w przyszłości. Tym samym w ocenie Sądu nie zostały spełnione pozytywne przesłanki umorzenia grzywien nałożonych w drodze mandatów karnych kredytowanych tj. uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu (egzekucyjnym) nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji należności. W sprawie nie mamy również do czynienia z ważnym interesem dłużnika lub interesem społecznym. Prezentowana w tym zakresie argumentacja organów administracyjnych obu instancji jest w pełni uzasadniona i nie wymaga szerszego omówienia. Odnosząc się do zarzutów skargi podnieść ponadto należy, iż bez wpływu na przedmiotowe postępowanie pozostaje okoliczność kwestionowania w tym postępowaniu zasadności wymierzonej skarżącemu kary. Przedmiotowy mandat karny wobec jego przyjęcia przez skarżącego stał się prawomocny w dniu jego pokwitowania, wobec czego nie może stanowić przedmiotu niniejszego postępowania. Sytuacja materialna skarżącego została natomiast należycie zbadana w toku postępowania administracyjnego i w świetle całokształtu dokonanych ustaleń nie można uznać, iż odmowa umorzenia nałożonej mandatem karnym kwoty 100 zł była nieuzasadniona. Reasumując zatem, w kontrolowanej sprawie decyzja jest zgodna z prawem, a organy orzekające nie przekroczyły granic zasady swobodnego uznania. Dodać również należy, iż nie wykazano powoływanej okoliczności braku zdolności do czynności prawnych skarżącego, natomiast prawomocny obowiązek zapłaty wymierzonej kary, jest następstwem określonych działań skarżącego. Biorąc pod uwagę powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.