V SA/Wa 698/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Ewa Wrzesińska-Jóźków (spr.), Sędzia WSA - Barbara Mleczko-Jabłońska, Sędzia WSA - Mirosława Pindelska, Protokolant starszy specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2010 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2010r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania: 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżoną decyzją z [...] stycznia 2010 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes Agencji) utrzymał w mocy decyzję własną z [...] listopada 2009 r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (dalej: płatności ONW). Organ oparł swoje rozstrzygnięcie na następującym stanie faktycznym. W. W. przyznane zostały – decyzją z [...] stycznia 2007 r. o numerze [...], wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] (dalej: Kierownik Biura) – płatności ONW. Decyzją z [...] czerwca 2008 r. o numerze [...], Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] stwierdził nieważność decyzji z [.] stycznia 2007 r. (o przyznaniu płatności ONW), wobec ustalenia, iż W. W. został uprawniony do pobierania renty strukturalnej – na mocy decyzji Kierownika z [...] listopada 2006 r. – z uwagi na wydzierżawienie na okres 10 lat nieruchomości rolnych, do których przyznano płatności. Mając na uwadze powyższe, decyzją z [...] listopada 2009 r. o numerze [...] Prezes Agencji ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności ONW w wysokości 3.199,68 zł. W podstawie prawnej decyzji powołano przepisy art. 29 ust. 1 i 3 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634 ze zm.), art. 104 ustawy z 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) dalej: k.p.a. oraz art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR). W uzasadnieniu organ przywołał ustalony w sprawie stan faktyczny wskazując, iż wnioskodawcy przyznane zostały płatności ONW mimo tego, iż zaniechał on działalności rolniczej, gdyż przed wydaniem decyzji (18 stycznia 2007 r.) przekazał nieruchomości rolne na podstawie umowy dzierżawy innej osobie (umowa dzierżawy z 14 sierpnia 2006 r.). Prezes Agencji powołał się na § 9 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz. 657 ze zm.) oraz art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wdrażania wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniu Rady (WE) nr 1782/2003 ustanawiającym wspólne zasady dla systemów pomocy bezpośredniej w zakresie wspólnej polityki rolnej oraz określonych systemów wsparcia dla rolników ( Dz. Urz. UE L 141 z 30.04.2004 r., str. 18-58, ze zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 44, str. 243, ze zm.), dalej: rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004, w związku z art. 71 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 812/2004 z 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) (Dz. Urz. WE L 153 z 30.04.2004 r., str. 30-83, Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 46, str. 87-118, ze zm.), zgodnie z którymi w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki. Orzekając na skutek wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] stycznia 2010 r. o numerze [...], Prezes Agencji utrzymał w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. Akceptując ustalony stan faktyczny i prawny sprawy uznał, iż W. W. jest zobowiązany do zwrotu nienależnie pobranych płatności ONW wraz z odsetkami naliczonymi od dnia doręczenia zaskarzonej decyzji do dnia zwrotu płatności. Zauważył jednocześnie, że rozporządzenie Komisji (WE) nr 2419/2001 ma zastosowanie do okresów premiowych rozpoczynających się przed 1 stycznia 2005 r., natomiast w dniu 1 stycznia 2005 r. weszło w życie rozporządzenie Komisji (WE) nr 796/2004. W stosunku do wniosków pomocowych odnoszących się do roku gospodarczego lub okresów premiowych, które rozpoczynają się po dniu 1 stycznia 2005 r., w przypadku zaistnienia nienależnych płatności, indywidualny beneficjent środka rozwoju obszarów wiejskich jest zobowiązany do zwrotu kwoty zgodnie z art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. W skardze z 23 lutego 2010 r. W. W. wniósł o uchylenie decyzji Prezesa Agencji z [...] stycznia 2010 r. Podniósł, iż obojętne jest w sprawie kto powinien otrzymać płatności, gdyż z mocy obowiązujących przepisów prawa są one należne i jako takie nie podlegają zwrotowi. Powołał się również na art. 409 i 411 Kodeksu cywilnego, wskazując, iż przepisy te "nie stwarzają" obowiązku zwrotu. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie podtrzymując motywy zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo stwierdził, iż nie podważa faktu, że Kierownik Biura posiadał informacje o przyznaniu renty strukturalnej, jednak z uwagi na fakt, iż w chwili wydania decyzji o przyznaniu płatności ONW, tj. w dniu [...] stycznia 2007 r., skarżący nie miał działek rolnych, do których została przyznana płatność, kwota jest nienależna i podlega zwrotowi. Wskazał również, iż składając wniosek rolnik zobowiązał się do niezwłocznego informowania na piśmie o każdej zamianie powstałej w okresie od dnia złożenia wniosku do dnia przyznania płatności. Pismem procesowym z 13 kwietnia 2010 r. zatytułowanym "Odpowiedź na odpowiedź na skargę" skarżący poinformował, iż Prezes Agencji wydał w odniesieniu do nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych – które otrzymał z tego samego wniosku co płatności ONW – decyzję uchylającą decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich oraz umorzył postępowanie pierwszej instancji. Do pisma załączył oryginał decyzji Prezesa Agencji z [...] marca 2010 r. o numerze [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenia, czy organ orzekający w sprawie prawidłowo zinterpretował i zastosował przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. W przypadku stwierdzenia, iż w sprawie naruszono przepisy – czy to prawa materialnego, czy też postępowania – sąd uchyla zaskarżoną decyzję i zwraca sprawę do postępowania przed organem administracyjnym, właściwym do jej rozstrzygnięcia. Natomiast w żadnym razie sąd nie jest władny by samodzielnie rozstrzygnąć indywidualną sprawę w zastępstwie organu administracyjnego. Stosując przewidziane ustawą p.p.s.a. środki, w szczególności przepis art. 134 § 1, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Przedmiotem kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja Prezesa Agencji z [...] stycznia 2010 r. o numerze [...]. Podstawą prawną do ustalenia i żądania zwrotu kwoty nienależnie pobranych płatności ONW – powołaną w decyzji Prezesa Agencji z [...] listopada 2009 r. oraz przyjętą za prawidłową w decyzji z [...] stycznia 2010 r. – jest art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 3. Zatem aby rolnikowi można było przypisać do zwrotu określoną kwotę, należy wpierw ustalić czy płatność ta była nienależna. Niezależnie jednak od tego, czy organ ustali w sposób prawidłowy ową "nienależność płatności", spoczywa na nim również obowiązek stosowania wszystkich regulacji zawartych w powołanym rozporządzeniu, przede wszystkim zaś tych, które przewidują możliwość odstąpienia od żądania zwrotu nienależnie pobranej płatności. Kwestię wyłączenia stosowania ust. 1 art. 73 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004, uregulowano w ust. 4 tego przepisu, zgodnie z którym obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, akapit pierwszy stosuje się jedynie, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności. Ponadto stosownie do ust. 5 tego przepisu, obowiązek zwrotu określony w ust. 1 nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez właściwe władze o nieuzasadnionym charakterze danej płatności jest dłuższy niż dziesięć lat. Jednakże jeśli beneficjent działał w dobrej wierze, okres wskazany akapicie pierwszym jest ograniczony do czterech lat. Analiza zgromadzonych w sprawie materiałów, zarówno zawartych w przedłożonych aktach administracyjnych, jak również w aktach sądowych, prowadzi do przyjęcia twierdzenia, iż organ nie zbadał czy zaistniały przesłanki wyłączające zastosowanie art. 73 ust. 1, mimo tego, iż taki obowiązek na nim spoczywał. Wskazać należy, iż z przedstawionej przez stronę skarżącą decyzji z dnia [...] marca 2010 r. (karty 16 – 21 akt sądowych) – wydanej tak jak i zaskarżona decyzja przez Prezesa Agencji – wynika, iż płatności do gruntów rolnych i płatności ONW zostały przyznane skarżącemu w tym samym stanie faktycznym sprawy, tj. na skutek tego samego wniosku złożonego w dniu 27 kwietnia 2006 r. W uzasadnieniu decyzji z [...] marca 2010 r. Prezes Agencji zauważył, iż w dniu 27 października 2006 r. do Biura Powiatowego ARiMR w [...] wpłynęła umowa dzierżawy zawarta w formie aktu notarialnego, Repertorium A numer [...] z [...] sierpnia 2006 r., z której wynika, że w dniu 14 sierpnia 2006 r. W. W. wydzierżawił cześć działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych lub o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania na rok 2006 z dnia 27 kwietnia 2006 r. Podkreślić w tym miejscu należy, iż okoliczność ta została pominięta zarówno w rozważaniach organu zawartych w decyzji z [...] listopada 2009 r., jak również w przedłożonych aktach administracyjnych sprawy, które winny obrazować stan faktyczny sprawy w sposób odpowiadający rzeczywistości. Biorąc powyższe pod rozwagę, nie sposób też przyjąć twierdzeń zawartych w odpowiedzi na skargę, iż rolnik nie informował o zmianie, skoro dostarczył dokument umowy dzierżawy do Biura Powiatowego, zaś Kierownik Biura na tej podstawie wydał decyzję o przyznaniu renty strukturalnej. Wobec powyższego Sąd stwierdził, iż organ – wydając decyzję administracyjną w oparciu o przepis art. art. 29 ust. 1 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa – naruszył przepisy art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 oraz art. 107 § 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotne znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Rozpoznając ponownie sprawę Prezes Agencji winien ustalić i przeanalizować stan faktyczny sprawy oraz zbadać czy w sprawie nie zachodzą przesłanki wyłączające zastosowanie art. 73 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu i uchylił ją na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Zgodnie z dyspozycją art. 152 p.p.s.a. Sąd orzekł, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana.