V SA/Wa 7/08
WyrokWSA w Warszawie2008-06-03
Skład orzekający: Irena Jakubiec-Kudiura, Jolanta Bożek, Izabella Janson
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy odmowa umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne jest zasadna, gdy wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą przynoszącą dochód, a jego stan zdrowia nie uniemożliwia jej prowadzenia?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły umorzenia odsetek za zwłokę. Wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą generującą dochód, a jego stan zdrowia, mimo problemów, nie uniemożliwia jej prowadzenia, co wyklucza spełnienie przesłanek do umorzenia należności wynikających z przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz rozporządzenia wykonawczego.Stan faktyczny
Skarżący zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie odsetek za zwłokę od nieopłaconych składek, argumentując, że ich zapłata uniemożliwi mu dalsze prowadzenie działalności gospodarczej i zaspokojenie potrzeb rodziny. Organy ZUS odmówiły umorzenia, wskazując na dochody z działalności gospodarczej skarżącego, jego żony i córki, a także posiadany majątek. Skarżący wniósł skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów k.p.a. i ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, twierdząc, że organ nie zbadał rzetelnie okoliczności faktycznych.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Protokolant - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 03 czerwca 2008 r. sprawy ze skargi M.J. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] października 2007 r. nr [...] w przedmiocie: odmowy umorzenia odsetek za zwłokę od nieopłaconych należności z tytułu składek oddala skargę.
Przedmiotem skargi datowanej 22 listopada 2007 r., wniesionej przez pełnomocnika skarżącego – adw. J. P.– jest decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] października 2007 r., utrzymująca w mocy decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2007 r., o odmowie umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie [...]zł od nieopłaconych składek.
Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
W dniu 14 lipca 2007 r. pełnomocnik skarżącego zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie odsetek od nieopłaconych składek.
W uzasadnieniu wskazano, iż umorzenie odsetek za zwłokę umożliwi skarżącemu spłatę pozostałej części należności. Jednocześnie podniesiono, że decyzja odmowna może skutkować egzekucją z majątku wnioskodawcy i w rezultacie doprowadzić do likwidacji prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej, a w związku z tym uniemożliwi zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych rodzinie zainteresowanego.
Decyzją z [...] września 2007 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił wnioskodawcy umorzenia odsetek za zwłokę w kwocie [...] zł.
W uzasadnieniu decyzji powołano treść art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych ( Dz. U. Nr 137, poz. 887 ze zm. ) oraz § 3 Rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) wskazując jednocześnie, że zgromadzone w sprawie materiały nie potwierdzają całkowitej nieściągalności należności. Skarżący prowadzi bowiem działalność gospodarczą, zaś dochód jaki działalność ta przynosi - wzrasta. Ponadto żona i córka wnioskodawcy otrzymują wynagrodzenie z tytułu wykonywanej pracy. Jednocześnie wyjaśniono, że powołany przez skarżącego argument, iż konieczność opłacenia całości należności mogłaby pozbawić zainteresowanego możliwości dalszego prowadzenia działalności gospodarczej, nie stanowi przesłanki uzasadniającej umorzenie należności w oparciu o art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.
We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, pełnomocnik skarżącego wskazał na argumenty tożsame z powołanymi we wniosku o umorzenie odsetek od nieuiszczonych składek. Ponadto zwrócił uwagę na treść orzeczeń m. in. Sądu Najwyższego w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne.
W piśmie z 9 października 2007 r. skarżący wskazał, iż przyczyną powstania zadłużenia był m.in. brak możliwości osobistego prowadzenia działalności gospodarczej z uwagi na problemy zdrowotne.
Decyzją z [...] października 2007 r., nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] września 2007 r.
Rozpatrując ponownie sprawę, organ odwoławczy podtrzymał ustalenia zawarte w uzasadnieniu decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Jednocześnie, odnosząc się do argumentu dotyczącego złego stanu zdrowia wnioskodawcy, organ zauważył, iż okoliczność ta mogła mieć wpływ na prawidłowe funkcjonowanie prowadzonej działalności gospodarczej, jednakże nawet w tym okresie, przynosiła ona dochody. Prezes Zakładu wskazał również, iż w przypadku skarżącego nie spełniona została przesłanka, wymieniona w § 3 cytowanego rozporządzenia, z treści której wynika, iż umorzenie należności może mieć miejsce w przypadku przewlekłej choroby osoby zobowiązanej, pozbawiającej ją możliwości uzyskiwana dochodu umożliwiającego opłacenie należności, bowiem dłużnik nadal prowadzi działalność gospodarczą, która przynosi dochód.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 31 października 2007 r., pełnomocnik skarżącego wniósł o jej uchylenie.
Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił naruszenie art. 7 i 77 k.p.a. oraz art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 3 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej. W uzasadnieniu wskazano, iż z uwagi na stan majątkowy i sytuację rodzinną, wnioskodawca nie jest w stanie opłacić ciążących na nim należności, ponieważ pociągnęłoby to za sobą zbyt ciężkie skutki, zarówno dla niego, jak i jego rodziny. Następnie, w obszernych wyjaśnieniach wskazano na wysokość dochodów uzyskiwanych przez rodzinę skarżącego, a także na kwotę ponoszonych wydatków. Podniesiono też okoliczność zadłużenia względem Urzędu Skarbowego oraz Urzędu Miasta. Skarżący zarzucił, iż organ nie zbadał w sposób rzetelny okoliczności faktycznych sprawy, nie przeprowadził bowiem postępowania dowodowego na okoliczność wskazanych przez zainteresowanego "istotnych zagadnień, mających znaczenie dla sprawy". Zobowiązany powołał także orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz sądów administracyjnych dotyczące m. in. kwestii umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz sposobu prowadzenia przez organ postępowania dowodowego w świetle art. 7, 77 oraz 80 k.p.a.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaważył co następuje:
Na wstępie Sąd zauważa, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) p.p.s.a.), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Mając na względzie powyższe, tj. dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji, wydanej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, a więc badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), jak i z normami prawa materialnego zawartymi w ustawie z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. 1998 r., 137, poz. 887 ze zm.) oraz w oparciu o akta sprawy zgodnie z art. 133 § 1 p.p.s.a., Sąd nie stwierdził naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.
Wobec treści wniosku skarżącego z dnia 14 lipca 2007 r., wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał - w szczególności - przepis art. 28 u.s.u.s.
Zgodnie z treścią wymienionego art. 28 ust. od 1 do 4 u.s.u.s., w którym ustawodawca przewidział instytucję umarzania należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego przepisu. Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia zadłużenia powstałego wobec ZUS. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. W uchwale z 6 maja 2004 r. (sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285) Sąd Najwyższy wskazał między innymi, że "(...) przepis art. 28 ust. 2 u.s.u.s. (...) jest oparty na konstrukcji tzw. uznania administracyjnego, co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi rentowemu, który w razie stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, zachodzącej w przypadkach wymienionych w art. 28 ust. 3 tejże ustawy, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Norma zawarta w art. 28 ust. 2 u.s.u.s. wyraźnie wskazuje na brak obowiązku umorzenia należnych składek w przypadku ich całkowitej nieściągalności stanowiąc, że w takim wypadku mogą być one umorzone.".
Z kolei, w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ustawodawca przewidział możliwość umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia w uzasadnionych przypadkach, pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Przesłanki umorzenia należności w oparciu o przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. określone zostały w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. nr 141, poz. 1365). Zgodnie z powołanym powyżej paragrafem 3, Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Podkreślenia jednak wymaga, iż w przypadku decyzji podejmowanych na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 wymienionego rozporządzenia, także mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Również i tu prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje Zakładowi. Może on - ale nie musi - umorzyć należności, przy czym nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje Zakładu do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście, gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu.
Jak już powyżej zaznaczono, sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Kontrola ta obejmuje bowiem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem.
Mając powyższe na względzie - zdaniem Sądu - Prezes Zakładu prawidłowo uznał, iż okoliczności rozpatrywanej sprawy nie uzasadniają w sposób dostateczny i jednoznaczny zastosowania przepisów omawianego rozporządzenia. Dokonując takiej oceny, organ wziął pod uwagę, jak wynika z uzasadnienia skarżonej decyzji, całość zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tj. dokumenty złożone przez skarżącego oraz podniesione przez niego okoliczności.
Przede wszystkim zauważyć należy, iż skarżący prowadzi działalność gospodarczą w postaci [...]. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż dochód z prowadzonej działalności za rok 2006 wyniósł [...] zł, natomiast za okres od stycznia 2007 r. do maja 2007 r. - [...] zł. Należy zauważyć także, iż żona zainteresowanego uzyskuje średni miesięczny dochód w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. Również córka skarżącego otrzymuje wynagrodzenie w wysokości [...] zł brutto miesięcznie. W toku postępowania dowodowego ustalono też, że Wnioskodawca jest współwłaścicielem nieruchomości budowlanej o powierzchni [...] m2 (KW [...]). Zainteresowany posiada również samochód ciężarowy marki [...] z [...] r., na którym ustanowiono zastaw skarbowy oraz samochód marki [...] z [...] r.
Mając na względzie powyższe, Sąd podziela stanowisko organu orzekającego co do braku wystąpienia przesłanki całkowitej nieściągalności i - w konsekwencji - braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o to kryterium.
Jednocześnie odnosząc się do podniesionego w skardze zarzutu naruszenia art. 28 ust. 3a p.p.s.a. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. nr 141, poz. 1365), Sąd zauważył, iż zgodnie z treścią § 3 rozporządzenia Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, m.in. w przypadku gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 cyt. rozporządzenia).
Jednakże w przedmiotowej sprawie Sąd, w oparciu o analizę akt sprawy, nie stwierdził istnienia przesłanek uzasadniających umorzenie należności na podstawie ww. przepisu.
Przede wszystkim należy zauważyć, iż w sprawie będącej przedmiotem rozpoznania, zły stan zdrowia skarżącego, o ile może mieć wpływ na funkcjonowanie prowadzonej działalności gospodarczej, to zdecydowanie nie uniemożliwia jej prowadzenia. Powyższą okoliczność potwierdza fakt, iż wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą nieprzerwanie od 1989 r. Pomimo problemów zdrowotnych mających miejsce – jak wynika z załączonej przez skarżącego dokumentacji – w latach 1998-2001 oraz w 2006 r., wnioskodawca nie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. W tym miejscu podkreślić należy, iż przesłanka o której mowa w § 3 ww. rozporządzenia dotyczy przewlekłej choroby osoby zobowiązanej pozbawiającej ją możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Skoro zatem skarżący, pomimo choroby, nadal prowadzi działalność gospodarczą, to jego stan zdrowia nie może uzasadniać umorzenia należności. Powyższej oceny Sądu nie zmienia również twierdzenie skarżącego wskazujące, że decyzja o prowadzeniu działalności gospodarczej – pomimo choroby – podyktowana była troską o byt zatrudnionych pracowników. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy pozostaje także okoliczność, iż w związku z przebytą chorobą skarżący nadal pozostaje pod opieką lekarską. Jak wskazano powyżej przesłanką, o której mowa w powołanym przez wnioskodawcę § 3 cytowanego rozporządzenia jest przewlekła choroba osoby zobowiązanej pozbawiająca ją możliwości uzyskania dochodu nie zaś fakt pozostawania pod opieką lekarską w związku z przebyta już chorobą.
Sąd nie zgodził się również z argumentem, iż organ dla wykazania sytuacji majątkowej skarżącego winien z urzędu przeprowadzić dowód na okoliczność w jakim okresie zobowiązany zatrudniał pracowników i kiedy następowały zwolnienia w firmie. Sąd zważył, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie budzi wątpliwości co do stanu majątkowego wnioskodawcy. Organ zarówno I jak i II instancji wskazując, iż w przypadku zainteresowanego nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności, należycie decyzję uzasadnił. Skoro zatem prowadzona przez wnioskodawcę od 1998 r. działalność gospodarcza przynosi dochód, to bez znaczenia pozostaje okoliczność zatrudnianej przez skarżącego liczby pracowników.
Po wnikliwej analizie akt niniejszej sprawy Sąd nie mógł zgodzić się z zawartą w skardze argumentacją, iż organ nie rozważył wskazywanych przez zainteresowanego istotnych okoliczności faktycznych dotyczących jego sytuacji materialnej i życiowej, mających znaczenie dla sprawy. Sąd nie dostrzegł aby orzekający w sprawie organ pozostawił poza rozważaniami powołaną przez wnioskodawcę argumentację i złożone dowody. Prezes Zakładu wyjaśnił, iż z uwagi na zaistniały w sprawie stan faktyczny nie mogą znaleźć zastosowania regulacje zawarte w art. 28 oraz w art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 cytowanego rozporządzenia. Jednocześnie sam skarżący nie wskazuje jakie konkretnie istotne dla sprawy okoliczności organ pominął.
W tym miejscu należy bowiem wyjaśnić, iż ogólnikowe stwierdzenie dotyczące trudności na rynku, nie jest wystarczające z punktu widzenia oceny sytuacji zainteresowanego z perspektywy przesłanek wymienionych w § 3 ust. 1 cyt. rozporządzenia.
Również wskazana przez wnioskodawcę okoliczność ponoszenia innych zobowiązań, tj. na rzecz Urzędu Miasta i Urzędu Skarbowego nie stanowi przesłanki umorzenia zaległości. Podkreślić bowiem należy, iż zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają – co do zasady – zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.).
Sąd po wnikliwej analizie zgromadzonego w sprawie materiału doszedł do przekonania, iż organ mając na względzie specyfikę rozstrzygania w ramach uznania administracyjnego, w sposób prawidłowy poczynił ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego (art. 80 k.p.a.), zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący (art. 77 § 1 k.p.a.), z poszanowaniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 8, 10, 11 k.p.a.). Ocena zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście mających zastosowanie w sprawie przesłanek prawa materialnego - znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, która - zdaniem Sądu - spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a., a w szczególności zawiera ocenę zebranego materiału dowodowego, dokonaną przez organ wykładnię mających zastosowanie w sprawie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych i ww. rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. oraz ocenę przyjętego stanu faktycznego z perspektywy wskazanych norm prawa materialnego.
W związku z powyższym brak jest zatem podstaw do uznania, że zaskarżona decyzja nie odpowiada prawu, co czyni nieuzasadnionym zarzut skargi w odnośnym zakresie.
Jednocześnie Sąd podkreśla, iż ustawowym obowiązkiem ZUS jest wykorzystanie wszelkich dostępnych środków przymusowego dochodzenia należności. Zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne są uprzywilejowane i podlegają – co do zasady – zaspokojeniu przed innymi należnościami (art. 24 ust. 3 u.s.u.s.). Umorzenie należności z tytułu składek stanowi wyraz definitywnej rezygnacji uprawnionego organu z możliwości ich wyegzekwowania. Biorąc pod uwagę publicznoprawny charakter należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne oraz uwzględniając cele, na które są one przeznaczane, organy odpowiedzialne za ich pobór zobligowane są do szczególnej staranności i ostrożności w dysponowaniu nimi. Dotyczy to również, podejmowanych w warunkach uznania administracyjnego, decyzji w przedmiocie umorzenia tych należności, a podejmując rozstrzygnięcie w tym zakresie organ jest zobowiązany do konfrontowania interesu dłużnika z interesem ogólnospołecznym. Uzasadnia to również wyjątkowy charakter instytucji umorzenia należności z tytułu składek. Jeżeli zatem, tak jak w rozpatrywanej sprawie, właściwy organ dostrzega możliwość wyegzekwowania zaległych składek, to podjęte w ramach uznania administracyjnego - negatywne dla wnioskodawcy rozstrzygnięcie - nie może być uważane za dowolne.
Dodatkowo, każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z ponownym wnioskiem o umorzenie zaległości, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i - jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 18 lutego 2000 roku sygn. akt III SA 398-399/99 - zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza zaś jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu. Pomimo, iż pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy ustawy - Ordynacja podatkowa, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło