V SA/Wa 7/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Protokolant ref. staż. - Tomasz Godlewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 września 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...] listopada 2011 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania i odmowa przyznania tych płatności. 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, na rzecz adw. K. M. G., tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu kwotę 295,20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) i tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy); 3. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2011 r. nr [...] Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa, po rozpatrzeniu odwołania M. K. (zwanego dalej: skarżącym), utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] o uchyleniu decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w [...] z [...] listopada 2008 r. nr[...], którą przyznano skarżącemu płatność ONW na rok 2008 w wysokości 3.855,66 zł. Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie sprawy: Skarżący 12 maja 2008 r. złożył wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz o przyznanie płatności z tytułu wsparcia działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) na rok 2008 r. Skarżący zadeklarował działki rolne o łącznej powierzchni 21,54 ha do otrzymania płatności ONW. Decyzją z [...] listopada 2008 r. Kierownik BP ARiMR w [...] przyznał skarżącemu wnioskowaną płatność ONW w łącznej wysokości 3.855,66 zł. Decyzja została doręczona skarżącemu 11 grudnia 2008 r. Kierownik BP ARiMR w [...] postanowieniem z [...] lutego 2011 r. wznowił z urzędu postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z [...] listopada 2008 r. Wszczęcie postępowania było spowodowane wyjściem na jaw nowych okoliczności, które nie były znane organowi w momencie wydania decyzji z 2008 r. mające wpływ na wysokość przyznanych płatności. W toku postępowania administracyjnego dotyczącego przyznania płatności na rok 2010, w wyniku wystąpienia błędu kontroli krzyżowej ustalano, że działka ewidencyjna nr [...] została również zgłoszona do płatności przez innego rolnika (K. S.). W wyniku postępowania wznowieniowego Kierownik BP ARiMR wydał decyzję z [...] kwietnia 2011 r., którą odmówił skarżącemu przyznania płatności ONW do gruntów rolnych na 2008 r. i nałożył sankcję. W odwołaniu z 2 maja 2011 r., skarżący wskazał, że zawarł z K. S. umowę dzierżawy, na mocy której oddał w dzierżawę działkę nr [...] na okres od [...] grudnia 2006 r. do [...] grudnia 2011 r. Ponadto skarżący zawarł z K. S. ustną umowę, że z wnioskiem o przyznanie płatności na działkę nr [...] będzie występował skarżący. Organ II instancji decyzją z [...] lipca 2011 r. uchylił decyzję z [...] kwietnia 2011 r. w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Przyczyną uchylenia tej decyzji było to, że organ I instancji wydał drugą decyzję w przedmiocie przyznania płatności na 2008 r. bez uprzedniego wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji z [...] listopada 2008 r. Kierownik BP ARiMR w [...] decyzją z [...] sierpnia 2011 r. uchylił decyzję własną z [...] listopada 2008 r. o przyznaniu skarżącemu płatności ONW do gruntów rolnych na rok 2008 oraz odmówił przyznania tej płatności na 2008 r. jednocześnie nakładając sankcje w wysokości 2.011,96 zł. Skarżący złożył odwołanie od powyższej decyzji, w którym ponownie wskazał, że zawarł porozumienie z dzierżawcą na mocy którego to on będzie wnioskował o płatności na wydzierżawiony grunt stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] skoro czynsz dzierżawny stanowił równowartość płatności za dany rok gospodarczy. Skarżący podkreślił, że właściwość swojego postępowania uzgadniał z pracownikami ARiMR w [...] – J. C. i Panem B., którzy stwierdzili, że takie zachowanie będzie zgodne z prawem. Zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2011 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy decyzję Kierownika BP ARiMR z [...] sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wyjaśnił, że płatności ONW do gruntów rolnych w 2008 r. przyznawane są zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448) w myśl którego – płatność ONW przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1782/2003, jeżeli łączna powierzchnia posiadanych przez tego rolnika działek rolnych w rozumieniu przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c rozporządzenia wymienionego we wprowadzeniu do wyliczenia, zgodnie z minimalnymi wymaganiami utrzymywania gruntów rolnych w dobrej kulturze rolnej zgodnej z ochroną środowiska (normami), określonymi w przepisach o płatnościach do gruntów rolnych i płatności cukrowej, wynosi co najmniej 1 ha. Organ odwoławczy wyjaśnił, że wysokość dofinansowania uzależniona jest od powierzchni gruntów rolnych będących w posiadaniu producenta rolnego i przez niego uprawianych, przy czym przez posiadanie należy rozumieć jako faktyczne użytkowanie gruntów. W związku z powyższym organ odwoławczy wskazał, że skarżący nie był faktycznym użytkownikiem spornych działek rolnych położonych na działce ewidencyjnej nr [...], co potwierdził sam skarżący w oświadczeniu z [...] października 2010 r., a także w odwołaniu od decyzji. Ponadto organ odwoławczy wskazał, że okoliczność faktycznego użytkowania działki nr [...] przez K. S. potwierdził sołtysa – S. C. w piśmie z [...] września 2010 r., który oświadczył, iż w 2008 r. sporne grunty użytkował K. S., który był ich posiadaczem od [...] grudnia 2006 r. W związku z tym skarżący składając wniosek o przyznanie płatności ONW w 2008 r. zrobił to jako osoba nieuprawniona przez co zostały naruszone przepisy ustawy z 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu na Rzecz Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427). Organ podkreślił, że skarżący składając ten wniosek podpisał oświadczenie, że są mu znane zasady przyznawania dopłat bezpośrednich, co potwierdził własnoręcznym podpisem. Odnosząc się do zarzutów w stosunku do pracowników ARiMR organ odwoławczy uznał je za bezpodstawne, ponieważ nie zostały poparte żadnymi dowodami i uznał je za linię obrony skarżącego mające na celu uniknięcie konsekwencji. W efekcie w związku z tym, że wyliczona procentowa różnica pomiędzy powierzchnią działek rolnych zadeklarowana do płatności ONW (21,54 ha), a powierzchnią stwierdzoną (10,30 ha) wyniosła 100%, to organ odpowiednio na podstawie art. 16 ust. 3 akapit 2 oraz ust. 6 rozporządzenia Komisji WE nr 1975/2006 odmówił przyznania wnioskowanej płatności i nałożył sankcje. Organ odwoławczy uznał także, że w sprawie nie znalazł podstaw do odstąpienia od nałożenia sankcji, ponieważ nie zaszły przesłanki określone w art. 68 rozporządzenia Komisji WE nr 796/2004, zgodnie z którym – obniżki i wyłączenia przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku, gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. W skardze z 20 grudnia 2011 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] listopada 2011 r. skarżący wniósł o jej uchylenie. Zaskarżonej decyzji zarzucił, że pominięto w niej to, że objęcie działki nr [...] odbyło się za wiedzą Powiatowego Biura ARiMR, a wręcz na sugestię pracowników tego biura – J. C., P. B. i P. P., którzy wiedzieli o zawartej przez niego umowie dzierżawy i pomimo to zezwolili mu na złożenie wniosku, w którym wymienił wszystkie posiadane grunty, również te, których faktycznie nie użytkował. Zaznaczył, iż przez trzy lata otrzymywał płatności do wszystkich wymienionych w kolejnych wnioskach działek, wobec tego odmienne rozstrzygnięcie organu uważa za krzywdzące. Skarżący podkreślił, że działał w dobrej wierze i bez zamiaru oszustwa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej jako: p.p.s.a.) – sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W pierwszej kolejności Sąd stwierdza, że w sprawie istniały przesłanki do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczną Kierownika BP ARiMR w [...] listopada 2008 r., ponieważ w sprawie zaistniała przesłanka o jakiej mowa w art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a. Przepis ten stanowi, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję. Na tej podstawie organ wywiódł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że taką nową istotną dla sprawy okolicznością nieznaną organowi w dacie wydania decyzji z [...] listopada 2008 r., było ustalenie w toku postępowania administracyjnego, że to K. S. użytkował w 2008 r. działkę o nr [...], za które przyznane zostały skarżącemu płatności na podstawie złożonego przez niego wniosku o przyznanie płatności ONW do gruntów rolnych na 2008 r. W ocenie Sądu, analizując argumentację organu i zgromadzony w sprawie materiał dowody należy zgodzić się ze stanowiskiem, że w sprawie niniejszej wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję z [...] listopada 2008 r. Co za tym idzie należało uznać, iż zaistniały podstawy faktyczne oraz prawne do wznowienia postępowania – na mocy postanowienia z [...] lutego 2011 r. – a w następstwie, do wydania zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji. W sprawie nie budzi wątpliwości, że w 2008 r. skarżący nie użytkował faktycznie gruntów rolnych położonych na zgłoszonej we wniosku działce o numerze ewidencyjnym [...]. Organ ponad wszelką wątpliwość ustalił, iż użytkownikiem wymienionej we wniosku skarżącego działki był K. S.i. Powyższy fakt potwierdzają zarówno oświadczenia ww. oraz sołtysa wsi [...] – S. C. jak i przedstawiona przez K. S. umowa dzierżawy działki nr [...], jaką [...] grudnia 2006 r. zawarł ze skarżącym. Ponadto sam skarżący również potwierdza, że na podstawie ww. umowy sporne grunty użytkowane były przez K. S.. Organ prawidłowo ustalił zatem osobę upoważnioną do otrzymania płatności oraz, że w związku z treścią § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013, że płatności te nie przysługują skarżącemu. Jednakże, mając na uwadze całość zgromadzonych w niniejszej sprawie dokumentów, a przede wszystkim treść złożonego przez skarżącego odwołania, podkreślić należy, iż w niewystarczającym zakresie organ rozważył przepis art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 z 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009, oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. U. UE L z 30 kwietnia 2004 r.) w myśl którego – obniżki i wyłączenia, przewidziane w rozdziale 1, nie mają zastosowania w przypadku gdy rolnik złożył wniosek poprawny pod względem faktycznym lub gdy może wykazać, że nie jest winny nieprawidłowości. Sąd – mając na uwadze zawartą w odwołaniu argumentację skarżącego – stwierdza, że organ winien staranniej zbadać w niniejszej sprawie okoliczności, o których mowa w art. 68 ww. rozporządzenia, tj. ustalić czy rolnik podnosząc w toku postępowania administracyjnego argumenty dotyczące okoliczności składanych wniosków wykazał, że nieprawidłowości w nich znajdujące się nie wynikają z jego winy. Skarżący wskazywał bowiem (zarówno w odwołaniu jak i w skardze), że pracownicy Agencji utwierdzali go w przekonaniu, iż prawidłowym jest złożenie wniosku o przyznanie płatności nawet co do tych działek, które faktycznie użytkowane są przez innego producenta rolnego. Z oświadczeń skarżącego wynika, iż już w 2007 r. poinformował Agencję o zawartej z K. S. umowie dzierżawy gruntów położonych na działce nr [...]. Wówczas to chciał również dokonać korekty w zgłoszonej w Agencji powierzchni gospodarstwa, jednakże pracownicy organu wyjaśnili mu, że nie ma takiej potrzeby, a płatności może otrzymać skarżący pod warunkiem, że z wnioskiem o przyznanie płatności co do tych samych gruntów nie wystąpi faktyczny ich użytkownik. Wobec powyższego pouczenia skarżący nie dokonywał korekty powierzchni gospodarstwa również w kolejnych wnioskach, gdyż był przekonany, że K. S., zgodnie ze złożonymi zapewnieniami, wniosku takiego nie złoży. W przeświadczeniu, iż występując z wnioskiem o płatności do gruntów, których nie użytkuje, postąpił prawidłowo, utwierdzały go wydawane kolejno decyzje, na podstawie których otrzymywał płatności (na rok 2007, 2008 i 2009) do zgłoszonej, choć faktycznie nie użytkowanej działki, o czym jego zdaniem Agencja wiedziała. Wobec powyższego, na etapie postępowania administracyjnego w przedmiocie dokonanych zmniejszeń i wykluczeń zasadnym było zbadanie, czy skarżący w związku z udzielanymi mu pouczeniami wykazał, że nieprawidłowości we wnioskach nie wynikają z jego winy. W wyjaśnieniu tej kwestii z pewnością pomocne okazałby się wyjaśnienia, jakich w sprawie mogliby udzielić pracownicy Biura Powiatowego ARiMR, których skarżący poinformował o zawartej umowie dzierżawy, tj. pani C. oraz pan B. pracowników Agencji. Mając zatem na uwadze okoliczności, na które wskazywał skarżący podkreślić należy, iż organ rezygnując ze zbadania przesłanek określonych w art. 68 ww. rozporządzenia, postąpił nieprawidłowo. Samo zaś stwierdzenie w zaskarżonej decyzji, że organ nie dopatrzył się naruszenia tego przepisu jest niewystarczające, podobnie jak gołosłownym jest twierdzenie, że skarżący nie przedstawił żadnych dowodów dotyczących formułowanych wobec pracowników zarzutów bez przeprowadzenia przez organ dowodów w tym zakresie takich jak przesłuchanie wymienionych pracowników. Wobec powyższego, w ponownie przeprowadzonym postępowaniu organ zbada okoliczności, na które powołuje się skarżący i które w jego ocenie wskazują na brak zawinienia co do wskazania we wnioskach wydzierżawionych gruntów i odniesie się do nich badając, czy nie zachodzą okoliczności wymienione w art. 68 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 stanowiące wyjątki od stosowania zmniejszeń i wykluczeń. Brak dokładnego wyjaśnienia sprawy w tym względzie prowadzi do wniosku, iż wydana w sprawie decyzja w świetle argumentów podniesionych w skardze uchyla się kontroli sądu. Sąd końcowo zauważa, że w analogicznej sprawie ze skargi skarżącego dotyczącej płatności ONW na 2010 r. Sąd wyrokiem z 12 stycznia 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1010/11 uchylił zaskarżoną decyzję, wskazując na zbieżne uchybienia organu przy rozpatrywaniu sprawy. W świetle powyższych okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji. Jednocześnie na podstawie art. 152 p.p.s.a. Sąd stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, natomiast o kosztach orzeczono na podstawie art. 250 p.p.s.a. w związku z przepisem § 18 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie, oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348).