V SA/Wa 7/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska (spr.), Protokolant - ref. staż. Justyna Gadzialska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi Urzędu Statystycznego we W. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia ... listopada 2014 r., nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych oddala skargę. Przedmiotem skargi Urzędu Statystycznego we W. (dalej jako Skarżący) jest decyzja Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji (KRRiT) w W. z ... listopada 2014 r. nr ... o uchyleniu w części decyzji własnej z dnia ... kwietnia 2014 r. i odmowie umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych. Decyzje te zostały wydane w następującym stanie faktycznym : Pismem z dnia 31 grudnia 2013 r. Urząd Statystyczny we W. wniósł o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych, wskazując, że wniosek ten uzasadniony jest okolicznościami, w których doszło do niepowiadomienia operatora o zaprzestaniu używania odbiorników. Skarżący stwierdził, że na skutek rozbudowanej struktury organizacyjnej, pomimo wycofania z użytkowania w latach 2011 i 2012 części odbiorników w Oddziale w J.oraz w Oddziale w L., nie dokonano formalnie ich wyrejestrowania. Okoliczność ta wyszła na jaw w wyniku przeprowadzonej kontroli wewnętrznej. Skarżący wskazywał, że wniosek o umorzenie uzasadniają także względy społeczne i zasady współżycia społecznego. Pismem z dnia 8 stycznia 2014 r. poinformowano Skarżącego o przesłankach przyznania ulgi w spłacie zaległości w płatności opłat abonamentowych, określonych w art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych. Zgodnie z informacją przekazaną przez Pocztę Polską S.A. pod adresem podanym przez wnioskodawcę widniało kilku indywidulanych abonentów, w związku z czym KRRiT pismem z dnia 27 lutego 2014 r. zwróciła się do Skarżącego o podanie dokładnego spersonalizowanego numeru identyfikacyjnego. Odpowiednie numery Skarżący przekazał w piśmie z dnia 17 marca 2014 r. (INI ...). Decyzją z dnia ... kwietnia 2014 r. nr ... KRRiT odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 styczna 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. w wysokość ... złotych wraz z odsetkami w wysokości ... złotych. W wyniku złożenia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy z dnia 28 kwietnia 2014 r. KRRiT decyzją z dnia ... listopada 2014 r. nr .. uchyliła zaskarżoną decyzję w części dotyczącej okresu i kwoty zaległości i odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okresy od 1 stycznia 2012 r. do 31 stycznia 2012 r. oraz od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. w wysokości ... złotych wraz z odsetkami w kwocie ... zł. Urząd Statystyczny we Wrocławiu skierował na decyzję KRRiT z dnia ... listopada 2014 r. nr ... skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, w której wniesiono o uchylenie wskazanej decyzji. Zaskarżonej decyzji Skarżący zarzucił: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych przez przyjęcie, że w przedmiotowej sprawie nie zaszły przesłanki do umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych oraz 2) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 107 k.p.a. poprzez brak uzasadnienia decyzji odnoszącego się do przedmiotu sprawy, co miało wpływ na wynik postępowania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. Nr 270 z p. zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), w którym wskazano, iż sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie. Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią – bez wątpienia – sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną polegającą na zbadaniu, czy organ administracji publicznej nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi jego uchylenie. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie przez Sąd usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy; b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy; c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd ponadto stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 k.p.a, lub w innych przepisach. Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach. Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa materialnego uzasadnione będzie wtedy, gdy - w wypadku prawidłowego zastosowania tych norm - rozstrzygnięcie byłoby inne. Zaznaczyć trzeba, że naruszenie prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływu na wynik sprawy. Podkreślenia wymaga również to, iż Wojewódzki Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy, jednakże z mocy art. 134 prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w powyższym zakresie Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów postępowania przez organ w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, gdyż oceniając - w powyższym kontekście – treść tego rozstrzygnięcia administracyjnego wskazać trzeba, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. 2005 r. Nr 85 poz. 728 z p. zm., obecnie Dz. U. z 2014r., poz. 1204, dalej jako ustawa) za używanie odbiorników radiofonicznych oraz telewizyjnych pobiera się opłaty abonamentowe. Osoba, która posiada odbiornik radiofoniczny lub telewizyjny w stanie umożliwiającym natychmiastowy odbiór programu, używa tego odbiornika. Na podstawie art. 5 ust. 1 ustawy odbiorniki radiofoniczne i telewizyjne podlegają, dla celów pobierania opłat abonamentowych za ich używanie, zarejestrowaniu w placówkach pocztowych operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe. Zgodnie z art. 178 ust. 1 ustawy Prawo pocztowe Poczta Polska S.A. pełni obowiązki operatora wyznaczonego w okresie 3 lat od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy. Zgodnie z § 11 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 17 grudnia 2013 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. poz. 1676) o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o których mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora wyznaczonego przez 1) złożenie w placówce pocztowej operatora wyznaczonego, zgłoszenia wypełnionego w części dotyczącej zmiany danych, wraz z podaniem indywidualnego numeru identyfikacyjnego użytkownika 2) przesłanie przesyłką listową, z wykorzystaniem strony internetowej operatora wyznaczonego do wypełnienia zgłoszenia. Na podstawie § 12 ww. rozporządzenia Operator wyznaczony umożliwia użytkownikowi powiadomienie o zmianie danych zawartych w zgłoszeniu, o zgubieniu lub zniszczeniu dowodu zarejestrowania odbiorników, o którym mowa w § 9, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, za pośrednictwem strony internetowej, przez udostępnienie elektronicznego formularza do wypełnienia tymi danymi i informacjami. Analogiczny obowiązek nakładały na abonentów wcześniejsze, nieobowiązujące już rozporządzenia, tj. rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 22 lipca 2005 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. 2005, nr 141, poz. 1190) – wskazujące w § 3, iż posiadacz książeczki, o której mowa w § 2 ust. 2, powiadamia placówkę operatora publicznego, o której mowa w § 1, o zmianie nazwiska albo nazwy (firmy), miejsca zamieszkania albo siedziby, miejsca używania odbiorników radiofonicznych lub telewizyjnych, zgubieniu lub zniszczeniu książeczki oraz o zaprzestaniu używania odbiorników, w terminie 7 dni od dnia powstania zmiany lub zaistnienia zdarzenia (rozporządzenie to było poprzedzone rozporządzeniem Ministra Łączności z dnia 16 lipca 1993 r. w sprawie rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. 1993, nr 70, poz. 338) oraz rozporządzenie Ministra Transportu z dnia 25 września 2007 r. w sprawie warunków i trybu rejestracji odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych (Dz. U. 2007 Nr 187 poz. 1342) – w którym w § 4 wskazano, iż o zmianie danych zawartych we wniosku, o którym mowa § 2 ust. 2, a także o zgubieniu lub zniszczeniu obydwu dowodów zarejestrowania odbiorników, o których mowa w § 3, oraz o zaprzestaniu używania odbiorników użytkownik niezwłocznie powiadamia operatora publicznego poprzez złożenie w placówce operatora publicznego "Formularza zgłoszenia zmiany danych", którego wzór określa załącznik nr 3 do rozporządzenia. Samo więc zaprzestanie używania odbiornika telewizyjnego czy radiowego w świetle obowiązującego prawa nie uprawnia osoby zobowiązanej do zaniechania uiszczania opłat abonamentowych. Konieczne jest w takim wypadku dopełnienie także wymagań formalnych. Wobec tego to na osobie posiadającej odbiornik spoczywa obowiązek zawiadomienia Poczty Polskiej S.A. o zmianie okoliczności, które miały wpływ na ustanie obowiązku uiszczania opłat abonamentowych (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 1 lipca 2014 r., sygn.. akt V SA/Wa 459/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Jednocześnie w myśl art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Należy przy tym wskazać, że okoliczność taka może, lecz nie musi stanowić przyczynę dla umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych. Skarżący pomimo wezwań organu nie przedstawił okoliczności uzasadniających stwierdzenie, że w niniejszej sprawie zachodzi wyjątkowa sytuacja, o której mowa w art. 10 ustawy , a wobec tego w wyniku przeprowadzonego postępowania organ zasadnie uznał, że Skarżący nie wykazał w dostatecznym stopniu, że w jego wypadku zachodzą okoliczności uzasadniające umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych. Natomiast podnoszona przez Skarżącego okoliczność braku wyrejestrowania odbiorników nie może zatem – zdaniem Sądu – stanowić podstawy do skutecznego żądania umorzenia zaległych należności w świetle brzmienia cyt. przepisu ustawy. Należy bowiem w powyższym kontekście zauważyć, iż użyte przez ustawodawcę w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych określenie "Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty" oznacza, że decyzja w sprawie umorzenia lub rozłożenia zaległości w płatności opłat abonamentowych dokonywana jest w ramach uznania administracyjnego. Wobec tego organ ma prawo, a nie obowiązek, umorzyć lub rozłożyć ww. zaległości na raty (patrz: wyrok WSA w Warszawie z dnia 22 stycznia 2015 r., sygn. akt V SA/Wa 2686/14, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Takie rozstrzygnięcie, w ocenie Sądu, mieści się w ramach uznania administracyjnego. Reasumując zatem - zdaniem Sądu orzekającego w sprawie - rozstrzygnięcie zawarte w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe, bowiem na gruncie stanu faktycznego sprawy oraz prawidłowo zastosowanych przepisów prawa zaistniały w określonym zakresie okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych. Jednocześnie Sąd zauważa, że w sprawie doszło do naruszenia przepisów proceduralnych przy rozpatrywaniu sprawy przed organem jako organem II instancji. Mianowicie naruszony został przepis art. 138 k.p.a. zgodnie z którym organ odwoławczy wydaje decyzję w której: 1. utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję, albo 2. uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie I instancji w całości albo w części, albo 3. umarza postępowanie odwoławcze. W przedmiotowej sprawie po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ powołał w podstawie prawnej decyzji art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a., mianowicie uchylił rozstrzygnięcie podjęte w pierwszej instancji w części dotyczącej zmiany okresu i kwoty zaległości w płatności opłat abonamentowych, a ponadto odmówił umorzenia zaległości za okresy od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. i od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2013 r. w kwocie ...zł wraz z odsetkami w kwocie .... Wskazać należy, że przepis art. 138 § 1 k.p.a. zawiera zamknięty katalog rodzajów rozstrzygnięć, które może wydać organ odwoławczy po rozpatrzeniu odwołania, a w przedmiotowej sprawie po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stosując przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. organ odwoławczy powinien uchylić zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzec co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umorzyć postępowanie I instancji w całości albo w części. Organ nie może przy tym orzekać na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny (art. 139 k.p.a., określający zakaz reformationis in peius). Sąd uznał jednakże, że powyższe naruszenie przepisów proceduralnych nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Decyzja rozstrzyga w pełni odnośnie przedmiotu sprawy, gdyż wskazuje na rzeczywiste zaległości w płatnościach abonamentowych i okresy, w trakcie których te zaległości powstały, a wniosek Skarżącego odnosił się generalnie do umorzenia wszystkich ciążących na Skarżącym nieuiszczonych opłat abonamentowych – tym samym rozstrzygnięcie - pomimo zauważonej nieprawidłowości – jest czytelne i nie naruszyło zakazu określonego przepisem art. 139 k.p.a. Nieuzasadnione są również zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, w tym wskazywanego przepisu art. 107 k.p.a. Zdaniem Sądu postępowanie dowodowe zostało prawidłowo przeprowadzone, uzasadnienie faktyczne zaskarżonych decyzji jest prawidłowe i zawiera ustalenie faktów, na których oparły się orzekające organy, ponadto uzasadnienie prawne odnosi się do zastosowanych przepisów ustawy o opłatach abonamentowych. Tym samym - mając na uwadze zarzuty skargi dotyczące naruszenia zasad postępowania administracyjnego przez organ I jak i II instancji - Sąd uznał, że organy te wydając zaskarżone decyzje odniosły się zarówno do zgromadzonego materiału dowodowego, jak i twierdzeń Strony skarżącej. Spowodowało to – zdaniem Sądu - brak podstaw do uznania, że doszło do naruszenia zasad ogólnych k.p.a., jak również zasad dotyczących zgromadzenia i oceny materiału dowodowego w sposób, który mógłby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia sprawy. Należy bowiem podkreślić, że stosownie do treści powołanego wyżej przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a. podstawą do uwzględnienia skargi może być naruszenie przepisów postępowania tylko wtedy, gdy uchybienie to wywarło istotny wpływ na wynik sprawy. Organ zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, zaskarżona decyzja zawiera ponadto wszystkie elementy przewidziane przepisami procedury administracyjnej, uzasadnienie zawiera wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Sąd zauważa przy tym istniejące braki w uzasadnieniu, jednakże nie można stwierdzić, że wypełniają one wskazaną wyżej przesłankę niezbędną do uwzględnienia skargi. Sąd nie dopatrzył się ponadto naruszenia przez organ innych przepisów postępowania, które zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 c) p.p.s.a. powinno prowadzić do uwzględnienia skargi. Mając powyższe na uwadze Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji wyroku.