V SA/Wa 700/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Krystyna Madalińska-Urbaniak po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu F. I. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie z dnia ... maja 2008r. w sprawie ze skargi F. I. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia ... stycznia 2008 r. Nr ... w przedmiocie odmowy przyznania uprawnień do świadczenia pieniężnego; p o s t a n a w i a: -odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Skarżąca F. I. wnioskiem (złożonym na urzędowym formularzu PPF z ...04.2008r.) wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż utrzymuje się ze świadczenia emerytalnego i zasiłku pielęgnacyjnego w łącznej wysokości ... złotych netto. Oświadczyła również, iż jest właścicielem mieszkania o powierzchni ... m2, innego majątku w tym zasobów pieniężnych, oszczędności, ani przedmiotów wartościowych nie posiada. Na wezwanie do wyjaśnienia rozbieżności pomiędzy oświadczeniami złożonymi w niniejszym wniosku i wniosku o przyznanie prawa pomocy złożonym do sprawy o sygn. akt V SA/Wa .../05 oraz do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania skarżąca pismem z dnia ... kwietnia 2008r. nadesłała na zbiorczym dokumencie wykaz ponoszonych przez nią miesięcznych wydatków za mieszkanie m.in. na centralne ogrzewanie, gaz, wodę, śmieci, a dodatkowo faksem przesłała dokumenty dotyczące ponoszonych kosztów za telefon. Wyjaśniła ponadto, iż gospodarstwo rolne o powierzchni ... ha przekazała nieformalnie dzieciom i nie ma z tego tytułu żadnych dochodów. Z przedstawionego we wniosku zestawienia miesięcznych kosztów oraz z oświadczeń skarżącej wynika, iż jej wydatki na utrzymanie własne kształtują się w wysokości ok. ... zł. W związku z nieudzielaniem przez skarżącą wszystkich odpowiedzi i nienadesłaniem wymaganych dokumentów, zarządzeniem z dnia ... kwietnia 2008r. ponownie wezwano skarżącą do nadesłania odcinka emerytury oraz wyciągów z posiadanych przez skarżącą rachunków bankowych lub dokumentów potwierdzających fakt likwidacji rachunków, w terminie siedmiu dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wezwanie zostało doręczone wnioskodawczyni w dniu ... kwietnia 2008 r. (potwierdzenie doręczenia, k. ... akt sądowych), zaś żądane dokumenty nie zostały do Sądu nadesłane. Postanowieniem z ... maja 2008r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w żądanym zakresie, tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu postanowienia wskazał, iż skarżąca dokonując odpowiedzi na pierwsze wezwanie nie przesłała wszystkich wymaganych dokumentów, tj. odcinka emerytury oraz nie udzieliła odpowiedzi czy posiada rachunek bankowy, a jeśli tak, to nie nadesłała wyciągów z tego rachunku. W związku z tym niezbędne okazało się ponowne wezwanie do nadesłania ww. odcinka emerytury oraz ustalenie stanu rachunku bakowego skarżącej (w przypadku gdyby taki rachunek posiadała). Wobec niewykonania wezwania na zarządzenie z dnia ... kwietnia 2008r. w ocenie referendarza sądowego F. I. nie wykazała wystąpienia przesłanki uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy. W sprzeciwie od powyższego postanowienia wnioskodawczyni wyjaśniła, że jej ... metrowe mieszkanie jest obciążone hipoteką, oraz że w innej sprawie J. M. (mężowi wnioskodawczyni) przyznano prawo pomocy w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z przepisem art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej ustawy p.p.s.a. - w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z zasadą obowiązującą w postępowaniu przed sądem administracyjnym – wyrażoną w art. 199 powołanej ustawy procesowej, strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy p.p.s.a.). Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie wykazane przez wnioskodawcę. Instytucja prawa pomocy stanowi jedną z gwarancji realizacji konstytucyjnej zasady prawa do sądu. Umożliwia ona dostęp do sądu podmiotom, które nie są w stanie samodzielnie pokryć całości kosztów związanych z prowadzeniem postępowania sądowego. Z uwagi na wyjątkowy charakter prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku. W sytuacji, gdy strona posiada jakiekolwiek środki majątkowe lub finansowe powinna partycypować w kosztach postępowania. Jednocześnie zakres w jakim zostaje przyznane prawo pomocy zależy od rzeczywistej potrzeby, która podlega ocenie przy uwzględnieniu charakteru sprawy oraz możliwości finansowych strony. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jej wniosku. Na wstępie Sąd wyjaśnia, że w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać taką osobę do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W tym kontekście Sąd zauważa, że zarówno w postępowaniu prowadzonym przez referendarza sądowego w zakresie przyznania prawa pomocy, jak i na etapie rozpoznawania sprzeciwu, skarżąca nie przedłożyła żądanych dokumentów tj. wyciągów i wykazów z posiadanych przez nią rachunków (czy dokumentu potwierdzającego likwidację rachunków) oraz odcinka emerytury. Skutkiem nie udzielenia jakiejkolwiek odpowiedzi ze strony skarżącej był brak możliwości porównania wysokości obciążeń finansowych z jakimi zainteresowana powinna się liczyć w postępowaniu sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. Tym samym nie można wywieść w ocenie Sądu, iż w stosunku do F.I. wystąpiła ustawowa przesłanka uzasadniająca przyznanie jej prawa pomocy. Ponadto fakt przyznania prawa pomocy mężowi skarżącej nie uzasadnia przyznania takiego prawa na obecnym etapie postępowania. Wyjaśnienia przy tym wymaga, iż przyznanie prawa pomocy dotyczy indywidualnie i oddzielnie każdej sprawy złożonej w Sądzie i analizowane jest pod kątem okoliczności danej sprawy, dlatego fakt przyznania prawa pomocy w innej sprawie nie uzasadnia przyjęcia takiego stanowiska w sprawie niniejszej. W ocenie Sądu skarżąca F. I. uiściła w sprawie wpis sądowy w wysokości ... zł, co świadczy o tym, że posiadała ona środki finansowe, które pozwalały jej na uiszczenie żądanego wpisu. Na obecnym etapie postępowania skarżąca samodzielnie i prawidłowo wykonuje zarządzenia Sądu i pomoc profesjonalnego pełnomocnika mogłaby okazać się konieczna na ewentualnym etapie postępowania odwoławczego, kiedy to przepisy prawa wprowadzają przymus adwokacko-radcowski. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 254 § 1, 245 § 2 i art. 260 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł, jak w sentencji postanowienia.