V SA/Wa 701/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz – Wóltańska, Sędzia WSA - Michał Sowiński (spr.), Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi Spółdzielni [...] z siedzibą w K. na decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie nakazu zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego; oddala skargę. Przedmiotem skargi Spółdzielnia [...] w K. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie jest decyzja Prezes Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z dnia [...] grudnia 2018 r. znak: [...], nakazującą zwrot nienależnie pobranych środków PFRON przekazanych tytułem dofinansowań do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za okresy sprawozdawcze od listopada 2014r. do czerwca 2016 r. Zaskarżona decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Fundusz na podstawie zgromadzonej dokumentacji, tj. pisma z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Placówka Terenowa w P. z dnia [...] stycznia 2018 r.; znak sprawy: [...], ustalił następujące nieprawidłowości w zakresie pobierania przez stronę dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, za okresy sprawozdawcze: listopad - grudzień 2014 r., styczeń-grudzień 2015 r., styczeń- czerwiec 2016 r. T. B., z przyznanym lekkim stopniem niepełnosprawności, zatrudniona u wnioskodawcy we wskazanych okresach, posiada ustalone prawo do emerytury od dnia 1 listopada 2014 r. W związku z powyższym, pismem z dnia [...] lipca 2018 r., znak: [...] pracodawcę wezwano do zwrotu nienależnie pobranego dofinansowania do wynagrodzenia ww. pracownika niepełnosprawnego w łącznej kwocie 9.000,00 zł w terminie 3 miesięcy od otrzymania wezwania wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia otrzymania środków do dnia ich zwrotu. Wnioskodawcę pouczono, że niewypełnienie obowiązku zwrotu ww. kwoty we wskazanym terminie, skutkować może wszczęciem postępowania administracyjnego z urzędu, wydaniem decyzji administracyjnej nakazującej zwrot środków Funduszu i skierowaniem sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego. Dodatkowo strona została wezwana do przedstawienia wyciągów bankowych lub innych dokumentów potwierdzających daty wpływu na rachunek bankowy strony kwot dofinansowania przekazanego przez Fundusz za okresy sprawozdawcze: listopad-grudzień 2014 r., styczeń-grudzień 2015 r., styczeń-czerwiec 2016 r. W wyznaczonym w wezwaniu do zwrotu 3-miesięcznym terminie strona nie dokonała zwrotu nienależnie pobranej kwoty dofinansowania. W związku z powyższym, pismem z dnia [ ...]października 2018 r., znak: [...] na podstawie art. 10, art. 61 § 4, art. 73 § 1 oraz art. 81 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096, z późn. zm.); dalej: "k.p.a." strona została zawiadomiona o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie o zwrot nienależnie pobranych środków PFRON wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego za okresy sprawozdawcze PFRON: listopad-grudzień 2014 r., styczeń-grudzień 2015 r., styczeń- czerwiec 2016 r. Decyzją z dnia [...] grudnia 2018 r., znak: [...] Prezes Zarządu PFRON nakazał stronie - Spółdzielnia [...] w K. - zwrot w terminie 14 dni od dnia otrzymania niniejszej decyzji, środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnoprawnych (dalej jako: "Fundusz", "PFRON") przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego p. T. B. za okresy sprawozdawcze od listopada 2014 r. do czerwca 2016 r. w łącznej wysokości 9000,00 zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych liczonymi od dnia wpływu dofinansowania na rachunek bankowy pracodawcy do dnia wpłaty. Od powyższej decyzji strona złożyła w dniu [...] stycznia 2019 r. wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżoną do Sądu decyzją organ utrzymał w nocy decyzję z [...] grudnia 2018 r. Organ ustalił, że pracownik niepełnosprawny p. T. B. posiada ustalone prawo do emerytury od dnia [...] listopada 2014 r. Ponadto ww. pracownik w okresach sprawozdawczych objętych niniejszym postępowaniem był zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Organ podkreślił, że z art. 26a ust. 1a1 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 511, z późn. zm.); dalej: "ustawa o rehabilitacji", w brzmieniu obowiązującym od marca 2011 r., wynika, że jeśli pracodawca zatrudniał osoby niepełnosprawne zaliczone do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności, które miały ustalone prawo do emerytury, to nie mógł skorzystać z dofinansowania do ich wynagrodzeń ze środków Funduszu. Wyjaśnił, że w związku ze szczególnym uprawnieniem w postaci możliwości uzyskania dofinansowania, jakie może otrzymać beneficjent, winien on dołożyć szczególnej staranności w spełnieniu warunków, z którymi wiąże się wypłata dofinansowania. Zdaniem organu przesłanka o której mowa ww. przepisie wystąpiła w niniejszej sprawie. Odnosząc się do zarzutu strony, że organ naruszył art. 49e ustawy o rehabilitacji poprzez jego błędne zastosowanie, organ wyjaśnił, że ww. przepis jest przede wszystkim przepisem o charakterze materialnym, gdyż wprowadza w sposób jednoznaczny, od dnia 1 stycznia 2009 r. prawo żądania przez Fundusz zwrotu kwoty wypłaconych środków wraz z odsetkami naliczonymi od tej kwoty od dnia jej otrzymania, w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych. Organ podniósł, że regulacja zawarta w ww. artykule ma charakter bezwzględnie obowiązujący tak więc w każdym przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy o rehabilitacji polegającego na ubieganiu się o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych zaliczanych do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności, którzy mają ustalone prawo do emerytury pracodawca zobowiązany jest do zwrotu wypłaconego dofinansowania. Ustawodawca nie przewidział w tym zakresie żadnych wyjątków. Wyjaśnił, że zgodnie z art. 26a ust. 9b ustawy o rehabilitacji Prezes Zarządu Funduszu może przeprowadzić u pracodawcy postępowanie sprawdzające w celu potwierdzenia: 1. zgodności ze stanem faktycznym danych zawartych w dokumentach, o których mowa w art. 26c ust. 1; 2. sytuacji ekonomicznej pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, o której mowa w art. 48a ust. 3. Organ nie zgodził się z twierdzeniem strony, że przepis art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji "w sposób wyraźny uzależnia możliwość wydania decyzji od przeprowadzenia kontroli" oraz że "brak jest możliwości wydania decyzji bez formalnego przeprowadzenia kontroli". Ponadto odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 77 § 1 kpa w zw. z art. 7 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i jego rozpatrzenia w celu wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy organ wyjaśnia, że zebrał wyczerpujący materiał dowodowy w oparciu o który, wydał decyzję administracyjną nakazującą zwrot środków. Podniósł, że w sposób niebudzący wątpliwości wskazał okoliczności faktyczne tj. pobieranie emerytury od [...] listopada 2014 r. przez T. B. oraz legitymowanie się przez ww. pracownika orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, które mają wpływ na rozstrzygnięcie sprawy. Organ stwierdził, że dane zawarte we wniosku oraz w załączonych do wniosku miesięcznych informacjach o wynagrodzeniach, zatrudnieniu, stopniach i rodzaju niepełnosprawności pracowników niepełnosprawnych (INF-D-P) są zgodne ze stanem prawnym i faktycznym przyjął, że w stosunku do p. T. B. orzeczono lekki stopień niepełnosprawności. Organ uznał, że zebrany materiał za wiarygodny i wystarczający do żądania zwrotu niesłusznie pobranych środków Funduszu na podstawie art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji. Odnosząc się do niedostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej organ wskazał, że w uzasadnieniu decyzji I instancji wskazano, że organ ustalił nieprawidłowości na podstawie "zgromadzonej dokumentacji", a jak już wcześniej wskazano zgodnie z wyrokiem WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2017 r. V SA/Wa 2330/16 Prezes Zarządu może wydać decyzję w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku analizy dokumentów. Wyjaśnił, że skutkiem stwierdzenia pobierania dofinansowania do wynagrodzeń pracownika zaliczonego do lekkiego stopnia niepełnosprawności jest sankcja w postaci braku możliwości uzyskania dofinansowania przez pracodawcę, Prezes PFRON był zatem zobligowany do wydania decyzji w przedmiocie zwrotu wypłaconego dofinansowania do wynagrodzeń pracownika niepełnosprawnego. W skardze do Sądu skarżąca wniosła o: 1. uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, 2. zasądzenie od organu II instancji na rzecz skarżącej spółdzielni kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: art. 49e ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych poprzez jego błędne zastosowanie i nakazanie stronie do zwrotu nienależnie pobranych środków Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, wypłaconych tytułem dofinansowania do wynagrodzenia pracownika niepełnosprawnego, p. T. B. w sytuacji, w której nie zaistniały przesłanki do zwrotu, art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i jego rozpatrzenia w celu wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy, art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji poprzez jego niezastosowanie i brak dokładnego wskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jego konstruktywnych elementów, o których mowa w w/w przepisie, tj.: uzasadnienie faktyczne: wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji wydanej w I instancji, podczas gdy w przypadku prawidłowego rozpatrzenia wniosku strony o ponowne rozpoznanie sprawy należało uchylić zaskarżoną decyzję w całości. W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325); dalej: "p.p.s.a.", sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone rozstrzygnięcie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Wykładnia powołanego przepisu wskazuje, że sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony, granicą praw i obowiązków sądu, wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami, mianowicie: legalnością działań organu oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Fundusz na podstawie zgromadzonej dokumentacji ustalił, że pracownik niepełnosprawny T. B. posiada ustalone prawo do emerytury od dnia [...] listopada 2014 r. Ponadto ww. pracownik w okresach sprawozdawczych objętych niniejszym postępowaniem był zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z treścią art. 26a ust. 1a1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, w brzmieniu obowiązującym od marca 2011 r., miesięczne dofinansowanie nie przysługuje na pracowników zaliczonych do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności, którzy mają ustalone prawo do emerytury. Fundusz na podstawie zgromadzonej dokumentacji ustalił, że pracownik niepełnosprawny T. B. posiada ustalone prawo do emerytury od dnia [...] listopada 2014 r. Ponadto ww. pracownik w okresach sprawozdawczych objętych niniejszym postępowaniem był zaliczony do lekkiego stopnia niepełnosprawności. W świetle przywołanej regulacji, jeśli pracodawca zatrudniał osoby niepełnosprawne zaliczone do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności, które miały ustalone prawo do emerytury, to nie mógł skorzystać z dofinansowania do ich wynagrodzeń ze środków Funduszu. Organ trafnie skonstatował, iż w odniesieniu do skarżącej Spółdzielni zachodzi przesłanka z art. 26a ust. 1a1 pkt 1 ustawy o rehabilitacji, która uniemożliwia wypłatę miesięcznego dofinansowania. Nieuprawniony jest zarzut naruszenia art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji poprzez jego błędne zastosowanie w sytuacji, w której nie zaistniały przesłanki do zwrotu. Wskazać należy, że w każdym przypadku stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy o rehabilitacji polegającego na ubieganiu się o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych zaliczanych do umiarkowanego lub lekkiego stopnia niepełnosprawności, którzy mają ustalone prawo do emerytury pracodawca zobowiązany jest do zwrotu wypłaconego dofinansowania. Należy ponadto wyjaśnić, iż zgodnie z art. 26a ust. 9b ustawy o rehabilitacji Prezes Zarządu Funduszu może przeprowadzić u pracodawcy postępowanie sprawdzające w celu potwierdzenia: 1) zgodności ze stanem faktycznym danych zawartych w dokumentach, o których mowa w art. 26c ust. 1; 2) sytuacji ekonomicznej pracodawcy wykonującego działalność gospodarczą, o której mowa w art. 48a ust. 3. W przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku kontroli albo analizy dokumentów zgromadzonych przez Fundusz lub danych, o których mowa w art. 49c, Prezes Zarządu Funduszu wydaje: decyzję nakazującą zwrot wypłaconego dofinansowania w zakresie stwierdzonych nieprawidłowości. Nietrafnie jest zatem stwierdzenie skarżącej, że przepis art. 49e ust. 1 ustawy o rehabilitacji w sposób wyraźny uzależnia możliwość wydania decyzji od przeprowadzenia kontroli oraz że brak jest możliwości wydania decyzji bez formalnego przeprowadzenia kontroli. Nieuprawnione są również zarzuty naruszenia art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 7 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie zebrania w sposób wyczerpujący materiału dowodowego i jego rozpatrzenia w celu wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy. Organ orzekający w sprawie wykazał w sposób bezsporny pobieranie emerytury od [...] listopada 2014 r. przez T. B. oraz okoliczność posiadania przez pracownika orzeczenia o lekkim stopniu niepełnosprawności. Trafnie jest zatem stanowisko organu, że zebrany w sprawie materiał dowodowy jest wystarczający do żądania zwrotu nienależnie pobranych na podstawie art. 26a ust. 1 ustawy o rehabilitacji środków Funduszu Należy zaznaczyć, że jeżeli w wyniku kontroli okaże się, że beneficjent nie spełnił warunków do uzyskania pomocy w którymkolwiek z okresów, za które faktycznie została wypłacona pomoc, to PFRON ma obowiązek dochodzić jej zwrotu. Odnosząc się zatem do niedostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej wskazać należy, że w uzasadnieniu decyzji Prezesa Zarządu PFRON z dnia [...] grudnia 2018 r. wskazano, że organ ustalił nieprawidłowości na podstawie "zgromadzonej dokumentacji", niesporne jest przy tym również, że organ mógł wydać decyzję w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w wyniku analizy dokumentów. W istocie bowiem skutkiem stwierdzenia pobierania dofinansowania do wynagrodzeń pracownika zaliczonego do lekkiego stopnia niepełnosprawności jest sankcja w postaci braku możliwości uzyskania dofinansowania przez pracodawcę. W konsekwencji powyższych ustaleń za niezasadny Sąd uznał zarzut naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 45 ust. 3a ustawy o rehabilitacji poprzez jego błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji wydanej w I instancji skoro nie wskazano na wadliwości w zakresie dokonanej wykładni przepisów prawa materialnego, które nakazywałyby uchylenie w całości zaskarżonej decyzji. Ponadto, odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak wskazania w zaskarżonej decyzji należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, Sąd podziela stanowisko organu, iż ww. decyzja zawierała wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, a także dowodów, na których się oparł. W uzasadnieniu prawnym wyjaśniono podstawę prawną i prawidłowo przywołano treść mających zastosowanie w rozpoznawanym stanie faktycznym przepisów prawa materialnego. Mając powyższe na względzie organy orzekające w sprawie dokonały szczegółowej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie. W ocenie sądu, w toku kontrolowanego postępowania nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego, jak również przepisów i zasad ogólnych postępowania administracyjnego, w szczególności tych zasad, które nakazują organom administracji publicznej przeprowadzić postępowanie dowodowe w sprawie oraz przeprowadzić ocenę zgromadzonego materiału, a wyniki postępowania odzwierciedlić w treści wydanego orzeczenia. W związku z tym, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.