V SA/Wa 703/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Sędzia WSA Mirosława Pindelska po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. C. i K. C. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia ... grudnia 2007 r. Nr ... w przedmiocie przekazania zgodnie z właściwością zażalenia w sprawie stanowiska wierzyciela postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych. K. C. występując wraz z żoną M. C. ze skargą na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o zwolnienie od kosztów sądowych. Wniosek został – na zarządzenie z 5 września 2008 r. – złożony na urzędowym formularzu PPF z 10 listopada 2008 r. i podpisany jedynie przez M.C. Zarządzeniem referendarza sadowego z dnia 22 lipca 2008 r. wniosek K. C. został pozostawiony bez rozpoznania z powodu nieuzupełnienia jego braku formalnego. W piśmie z 19 sierpnia 2008 r. strona zawarła sprzeciw od powyższego postanowienia, wskazując, iż nie otrzymała wezwania do usunięcia braków formalnych oraz urzędowego formularza oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach, co stanowi pominięcie strony w postępowaniu dotyczącym wniosku o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z zarządzeniem sędziego sprawozdawcy z 5 września 2008 r. K. C. został w dniu 10 października 2008 r. wezwany do uzupełnienia braku formalnego wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez złożenie go na urzędowym formularzu PPF, natomiast w dniu 10 listopada 2008 r. złożył wypełniony formularz PPF. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi [Dz.U. Nr 153, poz. 1270], dalej – p.p.s.a., – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Natomiast instytucja prawa pomocy stanowi od niej wyjątek i przyznanie prawa pomocy następuje tylko w określonych w cytowanej ustawie przypadkach. Prawo pomocy może zostać przyznane osobie prawnej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.) Określenie "gdy osoba prawna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc, a wniosek strony skarżącej podlega ponownemu rozpatrzeniu (art. 260 p.p.s.a.). Mając na uwadze powyższe, Sąd przeanalizował wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF z 10 listopada 2008 r. z uwzględnieniem zarówno obciążeń finansowych, jakie strona skarżąca będzie zobowiązana ponieść w postępowaniu, jak i jej możliwości finansowych. Koszty sądowe obciążające stronę skarżącą w sprawie sprowadzają się w obecnym jej stadium do wpisu od skargi, który zgodnie z § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193), wynosi 100,- zł. Biorąc pod uwagę powyższe oraz znajdujący się w aktach sprawy materiał dowodowy, wniosek strony skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, iż oceniając możliwości majątkowe i finansowe strony oraz biorąc pod uwagę stan środków pieniężnych zgromadzonych przez rodzinę strony oraz porównując ich wysokość z ciążącymi na wnioskodawcy kosztami wpisu od skargi, nie sposób jest przyjąć stwierdzenie, że nie ma on dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. W orzecznictwie wielokrotnie podnoszono, iż strona dla wydatków związanych z postępowaniem sądowym winna znaleźć pokrycie w swych dochodach przez odpowiednie ograniczenie innych wydatków nie będących niezbędnymi dla utrzymania. Ubiegający się o taką pomoc winien więc poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny. Dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może on zwrócić się o pomoc państwa. Kwestia posiadania środków pieniężnych zgromadzonych na rachunku bankowym jest istotna dla oceny możliwości finansowych strony ubiegającej się o prawo pomocy (por. postanowienie NSA z 24.01.2007 r., sygn. akt. I GZ 3/07). Skoro zatem rodzina skarżącego – jak wynika z dokumentów załączonych do akt sprawy przez małżonkę skarżącego – posiada środki pieniężne w kwocie ponad ... zł, uznać należy, że ich przeznaczenie na koszty postępowania – w wysokości ... zł – nie spowoduje uszczerbku dla koniecznego utrzymania. Niezależnie od powyższego, Sąd zauważa również, iż ocena złożonych przez żonę wnioskodawcy oświadczeń oraz przedstawionych dokumentów prowadzi do wniosku, że nie są one rzetelne. Zgodnie z załączonym wyciągiem z jednego z rachunków bankowych K. C., obroty na tym rachunku znacznie przekraczają deklarowane dochody (w piśmie procesowym datowanym na 2 lutego 2008 r.– ... zł, w formularzu PPF – ... zł). W okresie od 9 kwietnia do 30 czerwca 2008r. na ów rachunek bankowy wpłynęła łącznie kwota ... zł z różnych tytułów (dopłaty bezpośrednie do gruntów, zwrot podatku, zapłata za 2 faktury), natomiast wysokość wypłat w tym okresie to ... zł. Dodatkowo Sąd zwraca uwagę, iż po wezwaniu żony wnioskodawcy do złożenia dodatkowego oświadczenia – zarządzeniem z 2 czerwca 2008 r. – z rachunku dokonano wypłaty kwoty ... zł w dniu 25 czerwca 2008 r. Strona, która realizuje swoje zobowiązania w taki sposób, że wyzbywa się zdolności do zapłaty kosztów sądowych – preferencyjnie traktując inne zobowiązania – nie może prawnie skutecznie podnieść ewentualnego zarzutu, iż odmowa zwolnienia jej od kosztów sądowych jest ograniczeniem dostępności do realizacji jej praw przed sądami (v. postanowienie s. apel. z 9 lipca 1992 r., sygn. I ACz 393/92 publ. Wokanda 93 2/32). W tym stanie rzeczy i na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.