V SA/Wa 709/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Blankiewicz-Wóltańska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Protokolant - st. spec. Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 stycznia 2012r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy; uchyla zaskarżoną decyzję Po rozpatrzeniu odwołania obywatela P. A. M. od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...] z dnia [...] listopada 2010 r. o umorzeniu postępowania w sprawie o nadanie statusu uchodźcy wobec stwierdzenia, że wniosek jest niedopuszczalny. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] utrzymała w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu własnej decyzji organ odwoławczy przywołał następujące okoliczności faktyczne i prawne: A. M., obywatel P. deklarujący narodowość [...] w dniu [...] września 2010 r. złożył ponowny wniosek o nadanie statusu uchodźcy. We wniosku poinformował, że do Polski przyjechał ze względu na swoją sytuację w kraju pochodzenia. Ocenił, że nie może i nie chce repatriować się, ponieważ zostałby zabity przez krewnych. Ojciec Wnioskodawcy dokonał, bowiem konwersji wyznaniowej z islamu na chrześcijaństwo. Krewni odseparowali się od jego ojca, co powoduje skutki również dla Cudzoziemca. Strona oświadczyła, że jest poszukiwana przez krewnych w celu dokonania na niej zemsty. Ponadto Wnioskodawca stwierdził, że jego ojciec jest chory i wymaga opieki. Podkreślono, że Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] listopada 2010 r. umorzył postępowanie w sprawie z powodu niedopuszczalności wniosku. Stwierdził, że wskazane przez stronę okoliczności nie mogą być uznane za podstawę do nadania statusu uchodźcy, tym bardziej, że zostały już szczegółowo zbadane podczas pierwotnego postępowania o nadanie statusu uchodźcy. Od powyższej decyzji strona, złożyła odwołanie. Cudzoziemiec podniósł, że w kolejnym wniosku wskazał nową okoliczność – stwierdził, że na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej legalnie przebywają jego bliscy. Wywiódł, że tym samym ma prawo do ochrony jego życia rodzinnego. Poza tym odwołał się do sytuacji w jego kraju pochodzenia, poinformował o toczącym się konflikcie zbrojnym na pograniczu [...] a także korupcji i innych zagrożeniach. Organ odwoławczy uznając bezzasadność odwołania wskazał, że zgodnie z art. 32 ust. 3 i 4 Dyrektywy Rady 2005/85/WE z dnia 1 grudnia 2005 r. w sprawie ustanowienia minimalnych norm dotyczących procedur nadawania i cofania statusu uchodźcy w Państwach Członkowskich merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy wszczętej na skutek wniesienia kolejnego wniosku o nadanie statusu uchodźcy jest uzasadnione w sytuacji, gdy po wstępnym rozpatrzeniu tego wniosku zaistniały lub zostały przedstawione przez wnioskodawcę nowe elementy lub informacje, znacznie zwiększające prawdopodobieństwo spełnienia przez wnioskodawcę warunków statusu uchodźcy. Natomiast wniosek jest dopuszczalny (art. 40 ust. 2 pkt 2), gdy po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. Podkreślono, iż założenie że w sprawie nie zachodzą żadne nowe okoliczności organ przyjął na podstawie oświadczeń zawartych w kolejnym wniosku o nadanie statusu uchodźcy. Przepis art. 40 ust. 1 i 2 cyt. ustawy nie nakłada, bowiem na organ prowadzący postępowanie obowiązku przeprowadzenia w takiej sytuacji przesłuchania strony. Obowiązkiem organu jest zbadanie podstaw, na których oparty jest kolejny wniosek i wydanie decyzji o umorzeniu postępowania w przypadku stwierdzenia, że po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach. Podkreślono również, że Rada podziela pogląd organu I instancji, że wskazane przez wnioskodawcę okoliczności nie mogą stanowić przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia, bowiem były faktycznie rozpatrywane podczas pierwotnego postępowania o nadanie stronie statusu uchodźcy. Podczas składania wniosku w dniu [...] marca 2009 r. A. M. wskazał na chorobę ojca i wymóg opieki, jak również konsekwencje wynikające z konwersji wyznaniowej. W efekcie skutki związane z ochroną prawa rodzinnego musiały zostać uwzględnione, jako jedna z kategorii rozstrzygających. Rada nie została przekonana w kwestii udzielania pomocy w zakresie pielęgnowania zdrowia, jako odrębnej kategorii A. M. zamierza bowiem pomagać ojcu właśnie z uwagi na koincydencję wystąpienia choroby i pokrewieństwo, a nie wystąpienie jednostki chorobowej, jako takiej. Rada nie stwierdza, zatem wystąpienia nowych okoliczności w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy. Podkreślono również, że we wcześniejszym postępowaniu wskazane przez A. M. okoliczności, zostały uwzględnione. Organ wydający przedmiotową decyzję ocenił ich znaczenie dla faktycznej sytuacji Cudzoziemca w jego kraju pochodzenia. Ponadto strona po złożeniu odwołania od decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców miała możliwość przekazania Radzie do Spraw Uchodźców dodatkowych informacji, które mogłyby wpłynąć na ocenę stanu faktycznego. Z możliwości takiej A. M. nie skorzystał. W tej sytuacji wskazywane okoliczności mają jedynie walor polemiczny i nie stanowią właściwej przesłanki do zmiany decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Zatem w niniejszej sprawie zaistniała przesłanka opisana w przepisie art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Decyzję organu odwoławczego zaskarżył Cudzoziemiec zarzucając jej: 1) naruszenie prawa materialnego tj. art. 15 pkt 3, art. 40 ust.1 i ust. 2 pkt 2 oraz art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, 2) istotne naruszenie przepisów postępowania mające wpływ na wynik sprawy tj. art. 7, 77 i 80 k.p.a. poprzez niewłaściwe i niewyczerpujące przeprowadzenie postępowania dowodowego oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez wadliwość uzasadnienia decyzji, Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi podniósł m. in., iż we wniosku o nadanie statusu uchodźcy z dnia [...] września 2010 r. wskazał na nową okoliczność w sprawie, nową podstawę wniosku, która w poprzednich postępowaniach nie została w żaden sposób rozpatrzona. Wskazał, bowiem na fakt, iż na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przebywa legalnie jego ojciec – S. I. któremu udzielono zgody na pobyt tolerowany, brat – S. A. i macocha – A. I., posiadają status uchodźcy. Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przebywa, zatem cała jego bliska rodzinna. Daleka rodzina, jaka pozostała na terytorium P., po zmianie wiary przez ojca nie traktuje ani jego ani ojca jako członków ich rodziny. Tym samym nie ma, do kogo wracać na terytorium kraju pochodzenia. Ponadto wszystkie poprzednie procedury zakończyły się przed dniem [...] września 2009 r. kiedy to została wydana decyzja o udzieleniu jego ojcu zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (decyzja Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców nr [...]). Należy zatem uznać, iż po [...] września 2009 r. wystąpiła nowa przesłanka ubiegania się o nadanie mu statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej). W ocenie skarżącego udzielenie jego ojcu zgody na pobyt tolerowany stanowi istotną okoliczność w sprawie. Od dnia [...] września 2009 r. cała jego rodzina przebywa, bowiem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej legalnie. Okoliczność ta nie była przedmiotem rozważań organów administracji właściwych w postępowaniu o nadanie statusu uchodźcy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w toku poprzednich postępowań dotyczących skarżącego. Zdaniem Cudzoziemca organ nie wskazał na treść jakiejkolwiek decyzji wydanej przed złożeniem przez niego wniosku o nadanie statusu uchodźcy dnia [...] września 2010 r., w której rozstrzygnięto by kwestię ochrony jego życia rodzinnego na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rada założyła jedynie, iż kwestia ochrony życia rodzinnego musiała zostać uwzględniona jako jedna z kategorii rozstrzygających. Cudzoziemiec podkreślił, iż wobec powyższego jego wniosk z dnia [...] września 2010 r. nie spełniał przesłanek określonych w art. 40 ust. 2 pkt 2 ustawy o ochronie. Został, bowiem oparty na nowej podstawie faktycznej tj. okoliczności, iż na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej istnieje jego życie rodzinne a wydalenie do kraju pochodzenia stanowiłoby naruszenie treści art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o ochronie. Tym samym zostały przedstawione (zdaniem skarżącego) argumenty przemawiające za udzieleniem mu zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Poza tym jego wydalenie doprowadziłoby do naruszenia prawa do poszanowania życia rodzinnego zagwarantowanego w art. 8 ust. 2 Konwencji o ochronie przez człowieka i podstawowych wolności. Niezależnie od powyższego skarżący jest zdania, że spełnia przesłanki uzasadniające udzielenia mu ochrony uzupełniającej określone w art. 15 pkt 3 ustawy o ochronie a to ze względu na sytuację, jaka panuje w jego kraju ojczystym (konflikty zbrojne i zamachy terrorystyczne). W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona w stopniu skutkującym koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji. Dokonując oceny przeprowadzonego postępowania zauważyć należy, że przy rozpoznawaniu sprawy organy obowiązane są z urzędu ustalić czy sprawa nie była już rozstrzygnięta inną decyzją ostateczną. Stosownie bowiem do art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakichkolwiek przyczyn stało się bezprzedmiotowe należy wydać decyzję o umorzenie postępowania. Natomiast zgodnie z art. 40 ust 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 189 z 2009 r. poz. 1472 teks. jedn.) jeżeli organ prowadzący postępowanie stwierdzi, że wniosek jest niedopuszczalny wydaje decyzją o umorzeniu postępowania właśnie z powodu niedopuszczalności wniosku. Z kolei stosownie do art. 40 ust 2 w/w ustawy wniosek jest niedopuszczalny, jeżeli: 1) wnioskodawca uzyskał status uchodźcy w innym państwie członkowskim, 2) po otrzymaniu decyzji ostatecznej o odmowie nadania statusu uchodźcy wnioskodawca złożył nowy wniosek oparty na tych samych podstawach, 3) małżonek, który uprzednio wyraził zgodę na złożenie wniosku przez wnioskodawcę w jego imieniu złożył odrębny wniosek, podczas gdy nie zachodzą okoliczności dotyczące tego małżonka uzasadniające taki wniosek. Z akt sprawy wynika, iż w przypadku skarżącego rozważenia wymagała jedynie sytuacje wskazana w pkt 2 w/w przepisu. Zdaniem organu w toku postępowania administracyjnego okazało się bowiem, że skarżący złożył ponowny wniosek o nadanie statusu uchodźcy oparty na tych samych podstawach co wniosek poprzedni. Ten poprzedni wniosek zainicjował postępowanie które zakończyło się wydaniem decyzji (w obu instancjach) niekorzystnych dla cudzoziemca. W ocenie sądu analiza dotychczasowych postępowań toczących się z udziałem skarżącego nie dawała podstaw do zastosowania w przedmiotowej sprawie (przynajmniej na jej obecnym etapie) art. 40 ust. 1 ustawy o udzieleniu cudzoziemcom ochrony. Oczywiście prawdą jest, że sprawa niniejsza była następstwem drugiego z kolei wniosku skarżącego o nadanie statusu uchodźcy. Nie sposób jednak zgodzić się z tezą organu jakoby nowy wniosek cudzoziemca oparty był na tych samych podstawach, co wniosek poprzedni. Zdaniem sądu akurat ta kwestia wymagała bardziej wnikliwej analizy i oceny zwłaszcza, że sprawa nie była tak jednoznaczna i oczywista jak wynikałoby to z treści uzasadnienia kwestionowanego rozstrzygnięcia. Otóż skarżący podniósł nowe dotychczas nie eksponowanie okoliczności dotyczące ochrony jego życia rodzinnego. Nie chodziło przy tym o konieczność sprawowania opieki nad chorym ojcem cudzoziemca, który uzyskał zgodę na pobyt tolerowany w Rzeczypospolitej Polskiej ale o ochronę życia rodzinnego z racji tego, że wszystkie bliskie skarżącemu osoby przebywają legalnie na terytorium Polski. Z treści skargi wynika przecież, że brat skarżącego oraz jego macocha uzyskali w Polsce status uchodźcy, a organ odwoławczy okoliczności tych nie kwestionuje. Ma to istotne znaczenie chociażby ze względu na treść art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy o ochronie z którego wynika, że cudzoziemca nie wydala się do kraju pochodzenia a udziela mu się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jeżeli jego wydalenie naruszyłoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (...). Okoliczność o której wyżej mowa winna być przedmiotem ustaleń, analizy i oceny w toku postępowania jakie będzie toczyło się ponownie po uchyleniu przez tutejszy sąd zaskarżonej decyzji. Powyższe oznacza, iż zasadny jest zarzut naruszenia art. 7 i 77 § 1 oraz 80 k.p.a., albowiem sprawa nie została wyjaśniona w sposób uzasadniający podjęcie zaskarżonej decyzji. Trafny jest tez zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. albowiem organ nie uzasadnił zastosowania art. 40 ust. 1 ustawy o ochronie. Twierdzenie, że kwestia ochrony życia rodzinnego cudzoziemca musiała zostać uwzględniona, jako jedna z kategorii rozstrzygających w postępowaniu chronologicznie wcześniejszym nie zasługuje na aprobatę albowiem w tym postępowaniu odniesiono się jedynie do skutków konwersji wiary dokonanej przez ojca skarżącego oraz sprawowania nad nim opieki ze względu na stan zdrowia. Z powyższych względów zaskarżoną decyzję należało uchylić, co też uczyniono na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a.