V SA/Wa 71/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska-Szary, Sędzia WSA - Andrzej Kania (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant - Urszula Chojnacka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 kwietnia 2008 r. sprawy ze skargi I. Ł. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... marca 2006 r. nr ... w przedmiocie dofinansowania realizacji projektu w zakresie działania "ułatwienie startu młodym rolnikom"; 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję K. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z ... lutego 2006 r. nr ... a także decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z ... listopada 2005 r. nr ... i decyzję K. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z ... sierpnia 2005 r. nr ..., 2. zasądza od Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz I. Ł. kwotę ... zł. (... złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. I. G. (aktualnie I. Ł.), zwana dalej: "Skarżącą" w dniu 10 lutego 2005 r. wystąpiła do ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z wnioskiem o dofinansowanie realizacji projektu w ramach Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006" (Program w ramach działania 1.2. "Ułatwianie startu młodym rolnikom"). Po dokonaniu oceny formalnej ww. wniosku, ... Oddział Regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa "pismem" z ... sierpnia 2005 r. nr ... poinformował Skarżącą o odrzuceniu jej wniosku o dofinansowanie realizacji projektu z uwagi na to, że gospodarstwo – działka ewidencyjna nr ... w W., gmina K., powiat ... - którego jest właścicielem jest funkcjonalnie – przestrzennie i ekonomicznie powiązane z gospodarstwem ojca Skarżącej. Świadczy o tym złożenie przez ojca Skarżącej wniosku o przyznanie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych w roku 2005 r., do działki ewidencyjnej nr ... Skarżąca nie spełniła podstawowego kryterium dostępu dla działania 1.2. "Ułatwianie startu młodym rolnikom" jakim jest podjęcie prowadzenia gospodarstwa rolnego. Od powyższego "pisma" Skarżąca ...września 2005 r. złożyła odwołanie do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa "pismem" z ... listopada 2005 r. nr ... poinformował Skarżącą, że jej wniosek o dofinansowanie został przywrócony do ponownego rozpatrzenia. ... Oddział Regionalny Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa "pismem" z ... lutego 2006 r. nr ... poinformował Skarżącą o odrzuceniu jej wniosku z uwagi na stwierdzenie w trakcie weryfikacji , że Skarżąca nie prowadzi gospodarstwa rolnego a działka ewidencyjna nr ... stanowiąca własność Skarżącej, objęta została wnioskiem ojca Skarżącej o przyznanie płatności bezpośrednich. Wycofanie przez ojca Skarżącej części wniosku dopiero po otrzymaniu pisma o odrzuceniu wniosku nie jest argumentem przemawiającym na korzyść Skarżącej gdyż zgodnie z Uzupełnieniem Sektorowego Programu Operacyjnego ,,Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004-2006 ‘’ beneficjentem działania są osoby, które w dniu złożenia wniosku prowadzą gospodarstwo rolne. Przedstawione przez Skarżącą dokumenty: . ... zostały podpisane przez ojca Skarżącej. Od ,,pisma’’ z ...lutego 2006 r. Skarżąca 14 lutego 2006 r. złożyła odwołanie do Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ,,pismem’’ z ... marca 2006 r. nr ... poinformował Skarżącą, że jej odwołanie zostało rozpatrzone negatywnie. W uzasadnieniu zajętego stanowiska Prezes powtórzył argumentację zawartą w piśmie z ... lutego 2006 r. ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Ponadto poinformował Skarżącą, że w dniu 9 lutego 2006 r. upłynął 12 –miesięczny okres od chwili przejęcia przez Skarżącą gospodarstwa rolnego. Skarżąca pismem z 21 czerwca 2007 r. złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz skargę na decyzję Prezesa ARiMR z ... marca 2006 r. oraz poprzedzającą ją decyzję ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z ... lutego 2006 r. W uzasadnieniu Skarżąca stwierdziła, że wystąpienie jej ojca o dopłaty bezpośrednie było efektem nieporozumienia i nie może być dowodem, że użytkuje on ziemię Skarżącej. Podkreśliła, że prowadzi gospodarstwo rolne na dowód czego do skargi załączyła wyciąg z konta na które wpłynęły pieniądze za ... oraz dopłaty bezpośrednie za grunty. W odpowiedzi na skargę Prezes ARiMR podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 24 października 2007 r. sygn. akt IV SA/Wa 1436/07 przywrócił termin do wniesienia skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) oraz art. 3 p.p.s.a. sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Stosownie do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, iż skarga ma usprawiedliwione podstawy, co prowadzi do uchylenia zaskarżonych decyzji jak również decyzji Prezesa ARiMR z ... listopada 2005 r. a także decyzji ... Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z ... sierpnia 2005 r. Podstawową kwestią wymagającą na wstępie rozważenia jest charakter rozstrzygnięć, wydanych w następstwie rozpatrzenia wniosku Skarżącej o dofinansowanie realizacji projektu w ramach programu działania Sektorowego Programu Operacyjnego "Restrukturyzacja i modernizacja sektora żywnościowego oraz rozwój obszarów wiejskich 2004 – 2006" w zakresie działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Należy w tym miejscu przywołać stanowisko zaprezentowane w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 lutego 2007 r., sygn. akt II GPS 3/06, w której przyjęto, iż "odrzucenie wniosku, o którym mowa w art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o Narodowym Planie Rozwoju (Dz. U. Nr 116, poz. 1206 ze zm.) następuje w formie decyzji administracyjnej wydanej na podstawie art. 26 ust. 2 tej ustawy". W doktrynie jak i w orzecznictwie podkreśla się, iż pismo zawierające rozstrzygnięcie w sprawie załatwianej w drodze decyzji administracyjnej są decyzjami, pomimo nie posiadania pełnej formy przewidzianej w art. 107 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; zwanego dalej: "k.p.a."), jeśli tylko zawiera minimum elementów niezbędnych do zakwalifikowania go jako decyzji, a mianowicie takich jak: oznaczenie organu wydającego akt, wskazanie adresata, rozstrzygnięcie o istocie sprawy, podpis osoby upoważnionej do wydania decyzji oraz datę. Odnosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy podnieść należy, iż zaskarżone rozstrzygnięcie stanowi decyzję administracyjną mimo braku takiego oznaczenia zarówno w sentencji jak i w "nazwie" rozstrzygnięcia. "Pismo" to zawiera bowiem niezbędne do uznania go za decyzję administracyjną elementy. I tak: zawiera oznaczenie organu, od którego pochodzi, zawiera także datę jego wydania, rozstrzygnięcie co do istoty sprawy a także skierowane jest do konkretnego adresata – I. G.. Podobnie należy ocenić poprzedzające to pismo – rozstrzygnięcie z ... lutego 2006 r. jak również rozstrzygnięcia z ... listopada 2005 r. oraz z ... sierpnia 2005 r. Reasumując Sąd przyjął, że zaskarżone przez Skarżącego pisma jak i poprzedzające je rozstrzygnięcia są decyzjami administracyjnymi w rozumieniu przepisów k.p.a. Nie stoi w sprzeczności takiemu ustaleniu okoliczność, że pismo z ... lutego 2006 r. nie zawiera pouczenia o możliwości złożenia od niego odwołania. Brak taki może być oceniany w postępowaniu wstępnym mającym na celu zbadanie czy zostały spełnione warunki formalne odwołania to jest m.in. terminowość jego wniesienia. W niniejszej sprawie decyzja organu I instancji z ... lutego 2006 r. została Skarżącej doręczona ... lutego 2006 r. (zwrotne poświadczenie odbioru w aktach administracyjnych) natomiast odwołanie wpłynęło do organu 15 lutego 2006 r. a zatem został zachowany, mimo braku pouczenia, czternastodniowy termin do jego wniesienia. Podobnie decyzja organu I instancji z ... sierpnia 2005 r. nie zawiera pouczenia o możliwości złożenia od niej odwołania. Została ona doręczona Skarżącej w dniu 5 września 2005 r. (zwrotne poświadczenie odbioru w aktach administracyjnych) natomiast odwołanie wniesione zostało z zachowaniem czternastodniowego terminu do jego wniesienia. Oceniając zaskarżone decyzje jak i poprzedzające je decyzje z punktu widzenia ich zgodności z przepisami prawa procesowego Sąd uznał, że naruszają one prawo w stopniu skutkującym konieczność ich uchylenia. Przede wszystkim decyzje te naruszają art. 107 § 3 k.p.a. w myśl którego – uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej zaś uzasadnienie prawne – wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji z przytoczeniem przepisów prawa. Ustawodawca dopuszcza możliwość odstąpienia od uzasadnienia decyzji w sposób wskazany w § 3 jedynie w przypadku gdy w całości uwzględnia ono żądanie strony (§ 4). Bez wątpienia organy w uzasadnieniach swych decyzji nie wskazały podstaw prawnych swych rozstrzygnięć. Wprawdzie w uzasadnieniu decyzji zarzucano Skarżącej, że nie prowadzi gospodarstwa rolnego i negatywnie na tej podstawie załatwiono jej wniosek o dofinansowanie, lecz zapis taki nie konwaliduje braków we wskazanym wyżej zakresie. Żadna z wydanych w sprawie decyzji nie wskazuje jakie przepisy prawa powinny mieć zastosowanie do wniosku Skarżącej w szczególności przepisów dających podstawę do odrzucenia wniosku Skarżącej. Dopiero w odpowiedzi na skargę organ opisał stan faktyczny sprawy, powołał przepisy prawa i odniósł się do zarzutów odwołania i skargi. Jednakże takie "uzupełnienie" uzasadnienia dokonane w odpowiedzi na skargę nie może konwalidować braków decyzji w tym zakresie. Sąd w składzie rozpoznającym niniejsza sprawę podzielił pogląd reprezentowany w przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 5 kwietnia 2006 r. V SA/Wa 2905/05 (Lex 209713), w którym Sąd ten stwierdził, że próba uzasadnienia wydanej decyzji w piśmie procesowym, jakim jest odpowiedź na skargę, złożonym po zakończeniu postępowania administracyjnego, nie może zastąpić uzasadnienia rozstrzygnięcia określonego w art. 107 § 3 k.p.a. Pismo procesowe nie może "uzupełniać" zaskarżonej decyzji przez zamieszczenie w nim rozważań i ocen, które winny zostać zawarte w uzasadnieniu faktycznym i prawnym tej decyzji. W odpowiedzi na skargę organ orzekający winien odnieść się do podniesionych w niej zarzutów, a nie dokonywać brakujących ustaleń faktycznych. Powyższe naruszenie powoduje, iż automatycznie organy administracyjne naruszyły także zasady postępowania administracyjnego wyrażone w art. 7, 8 i 9 k.p.a. Reasumując – zaskarżone decyzje jak i poprzedzające je decyzje organów obu instancji zostały wydane z naruszeniem wskazanych wyżej przepisów prawa, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając ponownie wniosek Skarżącego organ weźmie pod uwagę wskazaną wyżej ocenę prawną, przeprowadzi postępowanie z zachowaniem zasad postępowania administracyjnego, które zakończy wydaniem decyzji uzasadnionej zgodnie z regułami zawartymi w art. 107 § 3 k.p.a. W związku z tym, iż przyczyną uchylenia zaskarżonej decyzji są względy proceduralne, zbędnym było ustosunkowanie się do zarzutów merytorycznych skargi. Mając powyższe na uwadze – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 134 § 1 oraz art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji. Rozstrzygnięcie w kwestii wykonalności, w świetle art. 152 p.p.s.a., było zbędne, albowiem zaskarżone orzeczenie nie podlega wykonaniu. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 p.p.s.a. Zasądzona kwota stanowi zwrot wpisu od skargi (200 zł) oraz koszty dojazdu pełnomocnika Skarżącej do Sądu (120 zł).