V SA/Wa 711/14
WyrokWSA w Warszawie2014-11-06
Skład orzekający: Jarosław Stopczyński, Piotr Kraczowski, Arkadiusz Tomczak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy w sytuacji, gdy beneficjent zadeklarował grunty rolne do płatności, a następnie przekazał gospodarstwo rolne córce, która stała się jego użytkownikiem, organ ma obowiązek ustalić kwotę nienależnie pobranych płatności, nawet jeśli beneficjent twierdzi, że poinformował organ o zmianie użytkownika?Ratio decidendi
Sąd uznał, że obowiązek ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności powstaje, gdy pierwotna decyzja przyznająca środki zostanie wzruszona, niezależnie od przyczyny. Beneficjent ma obowiązek niezwłocznego informowania ARiMR o wszelkich faktach mogących wpłynąć na nienależne przyznanie płatności, a fakt przekazania gospodarstwa rolnego i zmiany użytkownika gruntów, nawet jeśli nastąpił przed wydaniem decyzji o przyznaniu płatności, nie zwalnia go z tego obowiązku, jeśli nie poinformował o tym organu niezwłocznie. W tej sytuacji nie można mówić o pomyłce organu, która nie mogłaby zostać wykryta przez rolnika.Stan faktyczny
J. K. złożył wniosek o przyznanie płatności na rok 2011, deklarując grunty rolne. Po przyznaniu i wypłaceniu płatności, okazało się, że od kwietnia 2011 r. faktycznym użytkownikiem gruntów była córka J. K., A. B., która przejęła gospodarstwo rolne. W wyniku wznowienia postępowania, pierwotna decyzja przyznająca płatności została uchylona, a następnie wydano decyzję o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności. J. K. zaskarżył decyzję organu II instancji, twierdząc, że organ wiedział o zmianie użytkownika i że płatność została dokonana na skutek błędu organu.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia WSA - Arkadiusz Tomczak, Protokolant - ref. staż. Małgorzata Skomiał, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2014 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego oddala skargę
Po rozpatrzeniu odwołania J. K. od decyzji nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w G. z/s w M., [...] grudnia 2013 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR decyzją z [...] stycznia 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie.
W uzasadnieniu własnej decyzji organ II instancji przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne:
W dniu [...] marca 2011 r. B. K., reprezentująca J. K., złożyła wniosek o przyznanie płatności na rok 2011. W przedmiotowym wniosku beneficjent zadeklarował do uzyskania płatności grunty rolne położone na działkach ewidencyjnych nr [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...],[...], oraz [...] o łącznej powierzchni 11,28 ha.
Na mocy decyzji nr [...] z [...] listopada 2011 r. przyznano J. K. płatności w wysokości 11.660,82 zł z tytułu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Płatność została zrealizowana na rachunek bankowy wskazany przez beneficjenta 3 stycznia 2012 r.
W dniu [...] września 2012 r. do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. wpłynęło pismo Biura Wsparcia [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W., w którego treści wskazano na konieczność ustalenia faktycznego użytkownika działek ewidencyjnych zadeklarowanych przez J. K. we wniosku o przyznanie płatności na rok 2011.
W związku z przedmiotowym pismem, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zobowiązał J. K. do złożenia wyjaśnień w zakresie użytkowania w roku 2011 działek ewidencyjnych zadeklarowanych we wniosku o płatność. Jednocześnie wznowił z urzędu postępowanie administracyjne zakończone decyzją ostateczną nr [...] z [...] listopada 2011 r.
Odpowiadając na przedmiotowe wezwanie J. K. [...] października 2012 r. złożył w Biurze Powiatowym ARiMR oświadczenie, w treści którego opisał chronologię zdarzeń skutkujących przeniesieniem własności gospodarstwa rolnego na rzecz A. B. – córki.
W związku z powyższym Kierownik Biura Powiatowego ARiMR zobowiązał J. K. do złożenia wyjaśnień w sprawie faktycznego użytkowania w roku 2011 działek ewidencyjnych o nr [...],[...],[...], 367, [...],[...],[...],[...],[...],[...], 601, [...],[...],[...],[...]oraz [...]. Odpowiadając na powyższe B. K. [...] grudnia 2012 r. złożyła oświadczenie, w którym wskazała, iż "(...) od dnia 26.04.2011 roku posiadaczem gospodarstwa rolnego a zarazem użytkownikiem jest moja córka A. B.".
W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Kierownik Biura Powiatowego ARiMR decyzją nr [...] z [...] stycznia 2013 r. uchylił w całości decyzję nr [...] z [...] listopada 2011 r. oraz odmówił J. K. płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2011. W wyniku rozpatrzenia odwołania Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. decyzją nr [...] z [...] kwietnia 2013 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. J. K. nie wniósł skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na przedmiotową decyzję.
W związku z powyższym, zawiadomieniem nr [...] z [...] października 2013 r. J. K. został poinformowany przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych przyznanych na mocy decyzji nr [...] z [...] listopada 2011 r.
Następnie [...] grudnia 2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. wydał decyzję nr [...] o ustaleniu J. K. kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego ustalając do zwrotu kwotę płatności w łącznej wysokości 11.660,82 zł. Od przedmiotowej decyzji J. K. złożył [...] stycznia 2014 r. (data stempla pocztowego) odwołanie.
Uznając bezzasadność wniesionego odwołania organ II instancji przypomniał, że przedmiotem badania w postępowaniu o wydanie decyzji z art. 29 ust. 1 ustawy o ARiMR jest ustalenie, czy w danej sprawie doszło do nienależnego lub nadmiernego pobrania środków pochodzących z wymienionych w tym przepisie funduszy. Przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR, przewiduje wydanie decyzji w razie dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych. Sytuacja, w której dochodzi do nienależnego pobrania środków finansowych występuje niewątpliwie wówczas, gdy wspomniane środki zostaną przyznane na podstawie decyzji administracyjnej (oraz nastąpi ich wypłata),a następnie decyzja ta zostanie ostatecznie wyeliminowana z obrotu prawnego. Zadaniem Dyrektora ARiMR nie jest kontrolowanie zasadności wyeliminowania z obrotu decyzji przyznającej środki, a jedynie ustalenie, czy wyeliminowanie to jest prawnie skuteczne (to jest, czy nastąpiło ostateczną decyzją administracyjną). Organ II instancji podkreślił, iż bezsporne w sprawie jest, że na rachunek J. K. zostały wypłacone nienależnie środku publiczne za 2011 rok w kwocie 11.660,82 zł tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 lit. a ustawy o ARiMR. Wobec powyższego Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. zobligowany był wydać decyzję w przedmiocie zwrotu nienależnych płatności.
Wskazał również, że z materiału zgromadzonego w sprawie bezsprzecznie wynika, iż A. B. [...] kwietnia 2011 r. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w G. wniosek o wpis do ewidencji producentów, [...] kwietnia 2011 r. korektę danych do przedmiotowego wniosku, [...] maja i [...] czerwca 2011 r. zmiany danych ww. wniosku zaś [...] kwietnia 2011 r. zgłoszenie siedziby stada. Z dokumentacji sprawy nie wynika jednak, by A. B., czy też J. K. składali w Biurze Powiatowym ARiMR w G., przed wydaniem decyzji administracyjnej w sprawie (tj. [...] listopada 2011 r.), jakiekolwiek wyjaśnienia dotyczące kwestii przyznania płatności za rok 2011 w związku z przeniesieniem własności gruntów rolnych zadeklarowanych przez J. K. we wniosku o płatność. Akta przedmiotowej sprawy nie zawierają żadnych dokumentów potwierdzających podnoszone przez stronę okoliczności tj. poinformowania organu o fakcie zaprzestania prowadzenia działalności rolniczej na gruncie z uwagi na przeniesienie własności działek rolnych zadeklarowanych przez J. K. we wniosku.
Organ podkreślił, że w toku prowadzonego postepowania producent nie przedstawił żadnego dowodu, który stanowiłby podstawę do uznania wiarygodności jego oświadczeń w przedmiocie poinformowania Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. o zaprzestaniu prowadzenia działalności rolniczej na zadeklarowanych we wniosku działkach ewidencyjnych z uwagi na przekazanie własności gruntów na rzecz A. B. Ponadto, w toku postępowania strona nie wykazała żadnych wiarygodnych okoliczności, które podważyłyby poczynione w sprawie ustalenia lub świadczyłyby, że beneficjent przed dniem wydania decyzji administracyjnej w sprawie przyznania płatności informowałby organ o utracie posiadania gruntów rolnych zadeklarowanych do uzyskania przedmiotowych płatności.
Organ odwoławczy przypomniał, że w art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051 ze zm.) wymienione zostały warunki przyznania płatności, w tym m.in. posiadanie gruntów w dniu 31 maja oraz przestrzeganie wymogów i norm przez cały rok kalendarzowy, przy czym warunki te muszą być spełnione łącznie. Analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wykazała, że J. K. na dzień 31 maja 2011 r. nie był faktycznym użytkownikiem zadeklarowanych we wniosku o płatność działek ewidencyjnych. Poza tym producent podpisując wniosek o płatność oświadcza, że zna zasady dotyczące przyznawania płatności oraz zobowiązuje się do niezwłocznego informowania ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmierne przyznanie płatności.
W niniejszej sprawie J. K. nie wywiązał się z obowiązku niezwłocznego informowania ARiMR na piśmie o okolicznościach mogących wpłynąć na nienależne przyznanie płatności, nie skorzystał również z prawa do złożenia zmiany do wniosku czy też wycofania działek z wniosku. Dopiero w wyniku kolejnych wezwań organu zmierzających do ustalenia faktycznego użytkowania spornych działek na dzień 31 maja 2011 r. ustalono, iż A. B. od [...] kwietnia 2011 r. jest zarówno posiadaczem jak i użytkownikiem przedmiotowych działek. Ustawodawca przyjął, że płatności przyznawane są posiadaczom gruntów, tj. osobom, które ponoszą nakłady użytkując grunt. Dla przyznania płatności istotne jest zatem, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem (przy spełnieniu pozostałych wymogów kwalifikacyjnych), nie musi on natomiast wykazywać, że przysługuje mu prawo do tego gruntu.
Zdaniem organu odwoławczego w przedmiotowym postępowaniu organy ARiMR były zobowiązane do ustalenia czy J. K. pobrał nienależnie lub nadmiernie płatności za rok 2011, a także do ustalenia, czy nie zachodzą przesłanki wykluczające obowiązek zwrotu nienależnie lub nadmiernie pobranych płatności, określone w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. L 316 z 2.12.2009 r., s. 65), dalej jako: "rozporządzenie Komisji (WE) nr 1122/2009". Na podstawie wskazanego przepisu obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł w zwykłych okolicznościach zostać wykryty przez rolnika. Jednakże w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem danej płatności, obowiązek zwrotu nienależnej płatności nie występuje wtedy, jeśli o decyzji o zwrocie nie powiadomiono zainteresowanego w terminie 12 miesięcy od płatności.
Celem wyjątków od zasady, że płatności nienależnie lub nadmiernie pobrane powinny zostać zwrócone, określonych w art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jest zwolnienie z obowiązku zwrotu tylko w takich sytuacjach, gdy błąd ARiMR spowodował wypłatę nienależnych płatności i jednocześnie brak było możliwości wykrycia tego błędu przez rolnika, a w przypadku gdy błąd dotyczył stanu faktycznego, który miał wpływ na nienależną płatność, gdy ponadto nie doszło do wydania decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 1 ustawy oraz jej doręczenia stronie w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. W niniejszej sprawie ww. przepis nie znajduje zastosowania, gdyż realizacja płatności nie wynikała z pomyłki organu.
W konkluzji organ stwierdził, że kwota płatności w wysokości 11.660,82 zł, przekazana na rachunek strony [...] stycznia 2012 r. na podstawie decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. nr [...] z [...] listopada 2011 r., jest płatnością nienależnie pobraną w rozumieniu art. 80 ust. 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, jednak nie zachodzą negatywne przesłanki obowiązku zwrotu tej płatności, o których mowa w art. 80 ust. 3 ww. rozporządzenia.
Organ wyjaśnił dodatkowo, iż Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G., dokonując analizy przesłanek zwalniających beneficjenta ze zwrotu nienależnie pobranych płatności wskazał przepis art. 5 ust 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (DZ. Urz. UE Nr L 25, s. 8), dalej jako: "rozporządzenie Komisji (WE) nr 65/2011". Również strona w odwołaniu od decyzji nr [...] wskazuje na ww. przepis jako podstawę odstąpienia przez ARiMR od obowiązku dochodzenia kwot nienależnie pobranych płatności określonych zaskarżoną decyzją. Z uwagi na fakt, iż brzmienie ww. przepisu jest tożsame z treścią art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w W. dokonując oceny występowania w sprawie przesłanek zwalniających beneficjenta z obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności, określonych decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r. nr [...], podnoszone przez stronę argumenty w przedmiotowej kwestii rozpatrzył w świetle obowiązujących w sprawie przepisów (tj. art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009). Jednocześnie stwierdzając wadliwość uzasadnienia decyzji I instancji dokonał uzupełnienia uzasadnienia decyzji I Instancji w przedmiotowym zakresie.
Decyzję organu odwoławczego zaskarżył J. K. wnosząc nadto o przywrócenie terminu do wniesienia skargi od decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] kwietnia 2013 r. nr [...]. Skarżący zarzuca organowi naruszenie art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011, a polegające na jego zastosowaniu, w sytuacji gdy Kierownik Powiatowego Biura Agencji ARiMR w G. przed dniem wydania decyzji o przyznaniu płatności posiadał informację, że J. K. na dzień 31 maja 2011 r. nie był użytkownikiem działek rolnych będących przedmiotem niniejszego postępowania, a ponadto spełnione zostały pozostałe przesłanki w tym przepisie skutkujące zastosowaniem tego przepisu. Podnosząc ten zarzut skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji.
W uzasadnieniu skargi podkreślono m.in., że [...] kwietnia 2011 r. J. K. przekazał córce gospodarstwo rolne aktem notarialnym, a [...] kwietnia 2011 r. jego córka złożyła informację w Biurze Powiatowym ARiMR w G. o przejęciu gospodarstwa, złożyła kserokopię aktu notarialnego oraz wniosek o nadanie numeru identyfikacyjnego gospodarstwa i nadanie numeru stada. W związku z powyższym organ do którego właściwości należy procedura dokonania dopłat bezpośrednich, przyjmowania wniosków o przyznanie renty strukturalnej oraz rejestrowanie gospodarstw posiadał wiedzę o przekazaniu gospodarstwa objętego wypłatami niejako z "urzędu". Zatem należy uznać, że Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. [...] listopada 2011 r. tj. na dzień wydania decyzji o wypłacie dopłat wiedział lub powinien o tym wiedzieć, że 31 maja 2011 r. J. K. nie był już właścicielem przedmiotowego gospodarstwa, a co za tym idzie płatność została dokonana na skutek błędu organu. Poza tym [...] kwietnia 2011 r. w rozmowie z pracownikiem ARiMR w G. z/s w M. poprosił o interpretację prawa dotyczącą dopłat przy zmianie właściciela gospodarstwa, gdyż złożył wniosek o dopłaty [...] marca 2011 r. Pracownik udzielił odpowiedzi "skoro J. K. złożył wniosek to dopłaty otrzyma, natomiast za rok 2012 dopłaty otrzyma nowy właściciel gospodarstwa". Biuro Powiatowe ARiMR nie przeprowadziło konfrontacji na ww. temat stwierdzając, że "odpowiedź nieprawidłowa nie była udzielana". Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. otrzymał akt przekazania działek [...] kwietnia 2011 r. Natomiast po upływie jednego roku tj. [...] grudnia 2012 r. zobowiązał J. K. do złożenia wyjaśnień w sprawie. Zatem wbrew twierdzeniom Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. doszło do sytuacji wykluczającej obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności. Zgodnie z art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 obowiązek zwrotu nienależnie pobranych płatności nie ma zastosowania, jeżeli płatność została dokonana na skutek pomyłki władzy, a także błąd ten nie mógł być w zwykłych okolicznościach wykryty przez rolnika. Ponadto w przypadku gdy błąd dotyczył elementów stanu faktycznego obowiązek zwrotu nie powstaje wówczas jeśli decyzją o zwrocie nie powiadomiono strony w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie wskazać należy, że stosownie do art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. Nr 98, poz. 634 z 2008 r. ze zm.) Prezes ARiMR ustala w drodze decyzji administracyjnej kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:
1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej
2) krajowych przeznaczonych na:
a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,
b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej.
W przedmiotowej sprawie wypłacone nienależnie skarżącemu środki na rok 2011 z tytułu jednolitej płatności obszarowej pochodzą ze środków Europejskiego Funduszu Rolniczego Gwarancji, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej, tj. z funduszy o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 lit. a ww. ustawy.
Należy również przypomnieć, że płatności OB na rok 2011 przyznane skarżącemu decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z [...] listopada 2011 r. nr [...] w wysokości 11.660,82 zł zostały przekazane na rachunek bankowy wskazany przez skarżącego ([...] stycznia 2012 r.).
W wyniku wznowienia postępowania zakończonego ww. decyzją doszło ostatecznie do wydania [...] stycznia 2013 r. decyzji, którą Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w G. odmówił skarżącemu przyznania płatności OB, oraz uchylił w całości własną decyzję z [...] listopada 2011 r. nr [...]. Było to konsekwencją tego, że począwszy od [...] kwietnia 2011 r. posiadaczem gospodarstwa rolnego, a zarazem użytkownikiem gruntów zadeklarowanych przez skarżącego we wniosku o płatności OB był inny podmiot (A. B.).
Decyzja z [...] stycznia 2013 r. została utrzymana w mocy przez organ odwoławczy, a skarżący nie kwestionował jej w trybie postępowania sądowo-administracyjnego.
Następstwem powyższego było ustalenie kwoty nienależnie pobranych płatności OB określonej w decyzji wydanej w I instancji w sprawie będącej przedmiotem osądu czyli kwoty 11.660,82 zł.
Podstawą prawną ww. decyzji był m.in. art. 29 ust. 1, 2 i 8 ustawy o ARiMR. Należy przy tym zaznaczyć, że środki przeznaczone na wypłaty z tytułu m.in. płatności OB podlegają zaostrzonemu reżimowi w zakresie zwłaszcza ich wydatkowania oraz zwrotu jako wydatki ze środków publicznych (por. np. art. 5 ust. 3 lit. a, art. 202 ust. 2 pkt 3, art. 212 ustawy o finansach publicznych).
Ustalając wysokość środków podlegających zwrotowi nie ma zatem znaczenia to z jakich powodów pierwotna decyzja na podstawie której doszło do wypłaty środków została następnie wzruszona. Istotne jest natomiast, że w następstwie owego wzruszenia ponownie orzeczono o zakresie uprawnień skarżącego bądź ich braku. Oczywistym jest, że ustalenie w decyzji kwoty nienależnie pobranych płatności do gruntów rolnych nie przesądza o obowiązku ich zwrotu przez beneficjenta w każdej sytuacji.
Skarżący w treści skargi podniósł, iż organ naruszył art. 5 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011. Powyższy przepis w niniejszej sprawie nie ma zastosowania. Niemniej jednak tożsamą treść i przesłanki braku konieczności zwrotu środków finansowych reguluje art. 80 ust. 3 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009. Przepis ten stanowi, że:
1) w przypadku dokonania nienależnej płatności beneficjent zwraca odnośną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z ust. 2 (ust. 1),
2) obowiązek zwrotu, o którym mowa w ust. 1, nie ma zastosowania jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu lub innego organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika w zwykłych okolicznościach. Jednak w przypadku, gdy błąd dotyczy elementów stanu faktycznego związanych z obliczaniem przedmiotowej płatności akapit pierwszy stosuje się jedynie jeśli decyzja o odzyskaniu nie została przekazana w terminie 12 miesięcy od dokonania płatności. (ust. 3).
Z materiałów znajdujących się w aktach sprawy wynika, że decyzję z [...] listopada 2011 r. wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. wzruszono w postępowaniu wznowionym zakończonym decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z [...] stycznia 2014 r. Było to jednak konsekwencją ustalenia (dokonanego przez organ), że inny producent rolny (A. B.) był użytkownikiem gruntów zadeklarowanych przez stronę do płatności.
Odnosząc się do zarzutów skargi dotyczących poinformowania organu przez skarżącego o przekazaniu przedmiotowych działek, sąd wskazuje, że z akt administracyjnych sprawy wynika, iż skarżący i A. B. wskazywali jedynie na fakt przeniesienia własności działek ewidencyjnych zadeklarowanych przez skarżącego we wniosku o płatność na rok 2011 r. (oświadczenia stron z [...] października 2012 r., pismo skarżącego z [...]września 2012 r.), jak i zwierząt z gospodarstwa skarżącego do siedziby stada A. B. Dopiero w wyniku kolejnych wezwań organu zmierzających do ustalenia faktycznego użytkowania spornych działek na 31 maja 2011 r. ustalono, iż A. B. od [...] kwietnia 2011 r. jest zarówno posiadaczem, jak i użytkownikiem przedmiotowych działek (oświadczenie B. K. z [...] grudnia 2012 r.). Sąd podkreśla, że ustawa o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego nie nadkłada na wnioskodawcę obowiązku legitymowania się tytułem prawnym do gruntu. Ustawodawca przyjął, że płatności przyznawane są posiadaczom gruntów, tj. osobom, które ponoszą nakłady użytkując grunt. Dla przyznania płatności istotne jest zatem, czy wnioskodawca faktycznie włada gruntem (przy spełnieniu pozostałych wymogów kwalifikacyjnych), nie musi on natomiast wykazywać, że przysługuje mu prawo do tego gruntu. Zatem fakt przeniesienia własności gruntu rolnego nie przenosi automatycznie na nowego właściciela gruntu uprawnień do uzyskiwania przedmiotowych płatności. Uprawnionym do płatności jest bowiem także posiadacz samoistny i zależny bez tytułu prawnego. Tak więc ustalenie faktu rozpoczęcia przez A. B. działalności rolniczej na przejętych na własność [...] kwietnia 2011 r. gruntach rolnych, miało miejsce [...] grudnia 2012 r. wskutek złożonego przez B. K. oświadczenia woli (w ramach błędu kontroli krzyżowej sprawy przyznania A. B. wsparcia z tytułu "Ułatwianie startu młodym rolnikom" ze sprawą przyznania u J. K. płatności do gruntów za rok 2011). Fakt ten miał miejsce, po wydaniu przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w G. z [...] listopada 2011 r. i po przekazaniu płatności na rachunek bankowy beneficjenta.
Sąd podziela stanowisko organu wyrażone w zaskarżonej decyzji, że producent podpisując wniosek o płatność oświadcza, że zna zasady dotyczące przyznawania płatności oraz zobowiązuje się do niezwłocznego informowania ARiMR o każdym fakcie, który może mieć wpływ na nienależnie lub nadmierne przyznanie płatności lub pomocy finansowej objętych wnioskiem o przyznanie płatności, o każdej zmianie, która nastąpi w okresie od dnia złożenia niniejszego wniosku do dnia przyznania płatności, w szczególności gdy zmiana dotyczy: wykorzystywania gruntów rolnych, wielkości powierzchni upraw, przeniesienia posiadania gospodarstwa rolnego. W niniejszej sprawie skarżący nie wywiązał się z obowiązku niezwłocznego informowania ARiMR na piśmie o okolicznościach mogących wpłynąć na nienależne przyznanie płatności, nie skorzystał również z prawa do złożenia zmiany do wniosku czy też wycofania działek z wniosku (art. 14 i art. 25 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009).
Sąd stwierdza, że taki stan rzeczy wyklucza możliwość przyjęcia, że płatność została dokonana na skutek pomyłki właściwego organu oraz, że błąd nie mógł zostać wykryty przez beneficjenta w zwykłych okolicznościach, tym bardziej, że skarżący miał pełną świadomość tego, iż zadeklarowanego przez niego grunty użytkowane są przez A. B. (zostały jej przekazane na mocy aktu notarialnego).
Podkreślania wymaga także i to, że przepis art. 29 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy o ARiMR stanowiący podstawę do wydania decyzji w przypadku dokonania nienależnej lub nadmiernej wypłaty rodzajowo określonych środków publicznych nie uzależnia konieczności wydania decyzji w tym przedmiocie od przyczyny z powodu której nastąpiła taka wypłata. Obejmuje więc swoim zakresem nienależnie lub nadmiernie pobranie środków publicznych w oparciu o decyzję, która następnie została wzruszona, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie.
Mając powyższe na uwadze sąd podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) orzekł o oddaleniu skargi.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło