V SA/Wa 716/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – Sędzia WSA – Dorota Mydłowska po rozpoznaniu w dniu 10 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi Ł. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] marca 2009 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania pomocy finansowej ze środków z budżetu Unii Europejskiej p o s t a n a w i a: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych. W dniu 15 kwietnia 2009 r. (data nadania w placówce pocztowej) Ł. K. złożył skargę na wydaną w jego sprawie decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wraz z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Uzupełniając wniosek o prawo pomocy wskazał, iż w ostatnim roku były niskie dochody w gospodarstwie ze względu na niską rentowność produkcji rolnej. Pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z rodzicami i siostrą. Posiada dom o pow. 150 m² oraz nieruchomość rolną o pow. [...] ha. Dochód wnioskodawcy z gospodarstwa rolnego wynosi w skali roku 26000 zł. Rodzice otrzymują świadczenia rentowe w łącznej wysokości 1352 zł. Wydatki mieszkaniowe to: opał 2000 zł rocznie, rachunek za prąd co drugi miesiąc (157,98 zł) i telefon (ok. 75 zł). Opłaty do KRUS-u to 1100 zł rocznie i podatek rolny 2000 zł rocznie. Ponadto skarżący oświadczył, iż w 2007 r. ARiMR wypłaciła mu dopłaty 70% jej wysokości, a w 2008 r. odmówiła wypłaty. Ma na utrzymaniu niepełnoletnią siostrę, która uczęszcza do szkoły średniej. Postanowieniem z 7 sierpnia 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W ustawowym terminie Skarżący wniósł sprzeciw od ww. postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu Skarżący wskazał, iż nakłady na odtworzenie produkcji rolnej pochłaniają znaczne kwoty a wypłacane przez Agencję dopłaty nie pokrywają wszystkich kosztów. Podniósł, iż znacznie zdrożały nawozy, środki ochrony roślin i olej napędowy przy jednoczesnym spadku cen skupu produktów rolnych. Podkreślił, iż uzyskiwany dochód ok. 26000 zł w skali roku to jedynie wskaźnik do celów socjalnych, który nie odzwierciedla rzeczywistych dochodów produkcji rolnej. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Na wstępie zaznaczyć należy, iż zgodnie z art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a. – wniesienie sprzeciwu na postanowienie referendarza sądowego skutkuje tym, iż traci ono moc a wniosek Skarżącego podlega ponownemu rozpatrzeniu. W postępowaniu sądowoadministracyjnym zasadą jest, że strona wnosząca do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki obowiązana jest do uiszczenia kosztów sądowych. Zgodnie bowiem z art. 199 – strona ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu sądu rozpoznającego wniosek. Mając na uwadze powyższe, Sąd przeanalizował wniosek złożony na urzędowym formularzu PPF z uwzględnieniem zarówno obciążeń finansowych, jakie Skarżący będzie obowiązany ponieść w postępowaniu (na obecnym etapie – wpis sądowy 200 zł), jak i jego możliwości finansowych. Analiza podanych przez Skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż nie zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem jego wniosku. Skarżący prowadzi gospodarstwo rolne o powierzchni ponad [...] h, które przynosi dochody zgodnie z oświadczeniem około 26000 zł. Odnosząc się tutaj do podniesionej w sprzeciwie okoliczności, iż kwota 26000 zł stanowi jedynie wskaźnik do celów socjalnych, podkreślić należy, że to Skarżący jako osoba zainteresowana winien wykazać swoją trudną sytuację majątkową. Skarżący nie nadesłał zaświadczenia o dochodowości gospodarstwa do którego był wzywany, zatem przy ocenie jego dochodów Sąd kierował się podaną przez samego zainteresowanego orientacyjną kwotą dochodu gospodarstwa w wysokości 26000 zł. Gospodarstwo domowe Skarżącego składające się łącznie z 4 osób uzyskuje rocznie 42224 zł. Jak wynika z oświadczenia wnioskodawcy orientacyjnie określone koszty stałe niezbędne do utrzymania to 5100 zł (opał, ubezpieczenie, podatki), do których doliczyć należy opłaty za media (telefon około 70 zł m-nie, energia około 80 zł m-nie), oraz bliżej nieokreślone przez wnioskodawcę koszty uzyskania przychodu z gospodarstwa rolnego (tj. nawozy, środki ochrony roślin, olej napędowy). Reasumując więc, wykazane przez Skarżącego roczne koszty utrzymania określić należy na 6900 zł, co przy wykazywanym dochodzie 4 osobowego gospodarstwa domowego, składającego się z 3 osób dorosłych i jednej osoby niepełnoletniej nie uzasadnia w ocenie Sądu przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Zdaniem Sądu wskazane powyżej okoliczności świadczą o tym, iż skarżący nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję. Bieżące dochody jego gospodarstwa domowego oraz potencjał posiadanego gospodarstwa rolnego ([...] ha) wskazują, iż jest on w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny opłacić samodzielnie koszty sądowe (na obecnym etapie wynoszące 200 zł). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 254 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji postanowienia.