V SA/Wa 716/14

Starszy referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2013 r. Nr [...] w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za niezasadne postanawia: przyznać prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez: 1. zwolnienie od kosztów sądowych, 2. ustanowienie radcy prawnego, o którego wyznaczenie zwrócić się do Rady Okręgowej Izby Radców Prawnych w Warszawie. W. K. wystąpił z wnioskiem – sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 2 maja 2014 r. – o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. Postanowieniem z dnia 17 lipca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił przyznania W. K. prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Po rozpoznaniu zażalenia skarżącego, Naczelny Sąd Administracyjny wydał w dniu 5 września 2014 r. postanowienia o sygn. akt II GZ 494/14, którym zażalenie to oddalił. W dniu 17 grudnia 2014 r. skarżący uiścił należny w sprawie wpis sądowy w wysokości [...]zł. Kolejnym wnioskiem o prawo pomocy – sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia [...] r. – skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. Postanowieniem z dnia 22 lipca 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił zmiany swojego postanowienia z dnia 17 lipca 2014 r. o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wnioskiem będącym przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu – sporządzonym na urzędowym formularzu PPF złożonym w dniu [...] r. (data nadania przesyłki listowej) – skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wnioskodawca wskazał, iż nie posiada nieruchomości, zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych, nie prowadzi z nikim gospodarstwa domowego, nie osiąga żadnego dochodu. W uzasadnieniu opisał swoją sytuację życiową, podnosząc w szczególności, iż jego majątek został w całości zajęty w toku prowadzonych wobec niego egzekucji komorniczych. Do wniosku załączył kopię postanowienia z dnia 1 lipca 2015 r. o umorzeniu postępowania egzekucyjnego oraz kopię postanowienia z dnia 15 stycznia 2016 r. o zwolnieniu go z opłaty od zażalenia przed sądem powszechnym. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: W pierwszej kolejności wskazać należy, iż wniosek o prawo pomocy – sporządzony na urzędowym formularzu PPF złożonym w dniu [...] r. – jest kolejnym takim wnioskiem skarżącego w niniejszej sprawie. Pierwszym wnioskiem, sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia [...] (k. 14-15 akt), skarżący wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. We wniosku, który jest przedmiotem rozpoznawania w ramach niniejszego postępowania (k. 216-217 akt), wnioskujący również sformułował żądanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego. Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Mając zatem na uwadze zakres przedmiotowy obu wskazanych wniosków o prawo pomocy, jak również brzmienie powołanego art. 245 § 2 p.p.s.a., stwierdzić należy, iż są one tożsame, bowiem w obu przypadkach skarżący żąda przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Rozpoznając zatem przedmiotowy wniosek, należy mieć na uwadze prawomocne już postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2014 r., zapadłe uprzednio w niniejszej sprawie, którym odmówiono wnioskodawcy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W orzecznictwie sądów administracyjnych utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym, złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy w sprawie, w której uprzednio rozpoznawano już wniosek o tożsamym przedmiotowo zakresie i wydano prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy, powoduje konieczność dokonania jego oceny w trybie art. 165 p.p.s.a. (por. postanowienia NSA: z dnia 8 maja 2007 r. o sygn. akt II FSK 649/06, LEX nr 927112; z dnia 3 lutego 2009 r. o sygn. akt I OZ 53/09, LEX nr 544984; z dnia 28 lipca 2009 r. o sygn. akt I FZ 252/09, LEX nr 552218 i z dnia 7 lutego 2011 r. o sygn. akt II FSK 2274/10, LEX nr 742349). Dokonując oceny wniosku o prawo pomocy w trybie art. 165 p.p.s.a. należy mieć na uwadze wypracowane już stanowisko judykatury, zgodnie z którym, sąd administracyjny jest związany prawomocną oceną sytuacji majątkowej wnioskodawcy zawartą w obowiązującym orzeczeniu, przez co kolejny wniosek odnoszący się do kwestii merytorycznej już wcześniej rozstrzygniętej musi być traktowany od strony formalnej jako wniosek o zmianę, w trybie art. 165 p.p.s.a., prawomocnego postanowienia sądu niekończącego postępowania w sprawie. Sądy administracyjne jednolicie przyjmują, że zawarta w przywołanym przepisie przesłanka zmiany postanowienia sądu, którym rozstrzygnięto kwestię prawa pomocy, polegająca na "zmianie okoliczności sprawy" odnoszona być musi do zmiany występującej zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. o sygn. akt II FZ 106/08; postanowienie NSA z dnia 12 czerwca 2007 r. o sygn. akt I GZ 44/07; postanowienie NSA z dnia 7 listopada 2007 r. o sygn. akt I GZ 220/07). Okoliczności, o których mowa w art. 165 p.p.s.a., muszą jednakże mieć znaczenie dla rozstrzygnięcia, a więc dotyczyć okoliczności relewantnych dla kwestii, która stała się podstawą orzeczenia sądu mającego podlegać zmianie (por. postanowienie NSA z dnia 21 maja 2009 r. o sygn. akt I FZ 117/09; postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2009 r. o sygn. akt I OZ 330/09). W ślad za przyjętym w piśmiennictwie poglądem, wyrażane jest równocześnie stanowisko, że "zmianą okoliczności sprawy" nie może być odmienna ocena okoliczności, które stały się podstawą wcześniejszego rozstrzygnięcia, uznana w oparciu o kolejny wniosek o przyznanie prawo pomocy i zawarte w niej argumenty, za wadliwą (por. R. Sawuła, Glosa do postanowienia NSA OZ w Rzeszowie z dnia 7 czerwca 1995 r. o sygn. akt SA/Rz 461/95, ST 1996, nr 3, s. 72). Podstawą do zastosowania art. 165 p.p.s.a. jest zgłoszenie przez stronę wniosku o zmianę wcześniejszego postanowienia albo złożenie ponownego wniosku tożsamego przedmiotowo z wnioskiem już wcześniej przez sąd rozpatrzonym (por. postanowienie NSA z dnia 20 listopada 2008 r. o sygn. akt I FZ 431/08). Oceniając zatem wniosek w powyższym świetle, stwierdzić należy, że skarżący wykazał zmianę okoliczności faktycznych sprawy, co z kolei pozwala na przyjęcia, że spełnione zostały warunki do przełamania mocy wiążącej postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 lipca 2014 r. Za przyjęciem takiego stanowiska przemawia to, iż skarżący przedstawił wraz z przedmiotowym wnioskiem dokument, który w ocenie referendarza sądowego przemawia za uznaniem go za osobę, która nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Chodzi mianowicie o kopię postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z dnia [...] r. o numerze [...] którym umorzono prowadzone wobec skarżącego postępowanie egzekucyjne. Jak wynika z jego uzasadnienia, wnioskodawca nie posiada żadnych nieruchomości, nie pobiera żadnych świadczeń oraz nie jest zgłoszony do ubezpieczenia społecznego i zdrowotnego, nie posiada rachunków bankowych oraz wierzytelności pieniężnych, z których byłaby możliwa skuteczna egzekucja. Ponadto wskazano, iż prowadzona wobec skarżącego egzekucja okazała się "niemożliwa z uwagi na fakt, iż z zajętego rachunku bankowego od dnia dokonania zajęcia nie spłynęły żadne środki na pokrycie zaległości dłużnika". Wskazać również trzeba, iż analiza uzasadnień do zapadłych w niniejszej sprawie postanowień Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie (z dnia 17 lipca 2014 r. oraz z dnia 22 lipca 2015 r.), jak również do postanowienia NSA z dnia 5 września 2014 r., prowadzi do wniosku, że odmowa udzielenia skarżącemu prawa pomocy nastąpiła z uwagi na niedostateczne wykazanie jego sytuacji majątkowej, w szczególności na wezwanie do złożenia dodatkowego oświadczenia (art. 255 p.p.s.a.). Mając zatem na uwadze, iż skarżący złożył w niniejszym postępowaniu dokument, z którego wynika wypełnienie przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., uznać należało, że w sprawie odpadła podnoszona uprzednio przesłanka negatywna. Wobec powyższego przyjąć należało, iż wnioskująca strona nie posiada środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania i na podstawie art. 165 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a. orzec, jak w sentencji postanowienia.