V SA/Wa 720/14

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) stycznia 2014 r. Nr (...) w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej p o s t a n a w i a: - odmówić przyznania A. P. prawa pomocy poprzez częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy A.j P. (dalej: "Skarżący" lub "Strona") wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. Z oświadczenia skarżącego o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Skarżący posiada mieszkanie lokatorskie o powierzchni 60 m.kw. oraz gospodarstwo rolne o powierzchni 19,16 ha, co stanowi 3,175 ha przeliczeniowych. Jedynym wykazanym dochodem, jest dochód przeliczeniowy z gospodarstwa w wysokości 643 zł. Skarżący mieszka z bezrobotnym bratem, ale nie prowadzą wspólnego gospodarstwa domowego. Brat Skarżącego otrzymuje pomoc socjalną z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Uzasadniając wniosek Skarżący wskazał natomiast, że nie uzyskuje z gospodarstwa rolnego żadnego dochodu, ponieważ w związku ze wstrzymaniem dofinansowania nie może modernizować gospodarstwa i uzyskuje jedynie dochód przeliczeniowy. Do wniosku Skarżący załączył zaświadczenie Urzędu Gminy w K.o wysokości dochodu za 2012 r. z hektara przeliczeniowego. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone wyjaśnienia okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego Skarżącego, wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów w terminie 10 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dokumentów i informacji posiadanych przez Sąd. W odpowiedzi Skarżący nadesłał do Sądu decyzje ustalające łączne zobowiązania pieniężne za lata 2013 – 2014, informacje właściciela lokalu mieszkalnego zajmowanego przez Skarżącego o obowiązujących od 1 lipca 2013 r. stawkach opłat za czynsz oraz media, dowody opłat czynszowych i opłat za media w okresie od września 2013 r. do lutego 2014 r., dowody uiszczenia opłat za gaz i energię elektryczną przez brata Skarżącego, decyzję Prezesa KRUS z 15 czerwca 2012 r. w sprawie zerwania umowy o spłacie zadłużenia oraz zaświadczenie o dochodowości gospodarstwa rolnego w 2012 r. Ponadto Skarżący wyjaśnił, że z uwagi na trudną sytuację finansową, nie uiszcza w całości opłat za lokal mieszkalny. Skarżący wpłaca 308,25 zł zamiast 767,84 zł. Powtórzył, że nie prowadzi z bratem wspólnego gospodarstwa, jedynie opłaty za media i czynsz bracia pokrywają solidarnie. Wyjaśnił, że od 2011 r. nie prowadzi hodowli zwierząt ani produkcji roślinnej w gospodarstwie w związku ze wstrzymanie dopłat przez ARiMR oraz nałożeniem sankcji pieniężnych, co spowodowało utratę perspektywy rozwoju i modernizacji gospodarstwa, a tym samym jego likwidację i utratę zarobkowania. Skarżący dodał, że korzysta z pomocy rodziny i osób trzecich. Mając na względzie powyższe zważono, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej " p.p.s.a", Sąd może - na wniosek strony złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. W myśl art. 245 § 3 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Częściowe zwolnienie od opłat i wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie częściowym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Rozpoznając wniosek należy mieć na uwadze zarówno wysokość kosztów sądowych od uiszczenia których jest uzależniona realizacja prawa skarżącego do Sądu, wysokość dochodów oraz majątku posiadanego przez skarżącego, jak również kwoty niezbędnych wydatków składających się na bieżące utrzymanie. Zwrócić uwagę należy, że w sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać Skarżącego do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane przez niego okoliczności. W przedmiotowej sprawie, oświadczenie zawarte we wniosku Skarżącego złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy strona nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się wezwanie Skarżącego do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę jego sytuacji majątkowej. Skarżący nie dopełnił jednak w sposób należyty, ciążącego na nim obowiązku rzetelnego i wyczerpującego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. Odpowiedział na wezwanie Sądu, ale nie dostarczył wszystkich informacji i dokumentów, o które był wzywany na podstawie art. 255 p.p.s.a. W konsekwencji, nie jest możliwe dokonanie oceny sytuacji materialnej w jakiej znajduje się Strona i ustalenie, czy spełnia ustawowe przesłanki do uzyskania prawa pomocy. Skarżący nie przedstawił zeznań podatkowych i nie nadesłał wyciągów i wykazów z posiadanych rachunków bankowych. Równocześnie nie wyjaśnił, że nie ciąży na nim obowiązek składania zeznań podatkowych i nie posiada rachunków bankowych. Zauważyć należy, że otrzymując dopłaty rolnicze Skarżący musiał posiadać rachunek bankowy, bo dopłaty były realizowane na rachunek bankowy beneficjenta. Wątpliwości wywołują wyjaśnienia dotyczące prowadzonego gospodarstwa. Skarżący wskazał bowiem, że jego jedynym źródłem utrzymania jest dochód przeliczeniowy z tego gospodarstwa w wysokości określonej przez Urząd Gminy. Równocześnie uzasadniając wniosek o przyznanie prawa pomocy wyjaśnił, że nie prowadzi w tym gospodarstwie żadnej działalności i nie uzyskuje z niego żadnych dochodów. Zauważyć należy, że wskazany przez Skarżącego dochód za 2012 r. w wysokości 7.718,43 zł, jest tzw. dochodem przeliczeniowym (z 1 ha przeliczeniowego) określanym na podstawie obwieszczenia Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego o wysokości przeciętnego dochodu rocznego z pracy w indywidualnych gospodarstwach rolnych z 1 ha przeliczeniowego. Jest to dochód statystyczny i nie musi odzwierciedlać realnych dochodów z gospodarstwa. Powoływanie się przez Skarżącego na uzyskiwanie dochodu w wysokości wskazanej w zaświadczeniu Urzędu Gminy jest o tyle niezrozumiałe, że Skarżący równocześnie twierdzi, że nie prowadzi w gospodarstwie żadnej uprawy roślin i hodowli zwierząt i nie uzyskuje z prowadzonego gospodarstwa żadnych dochodów. Wobec złożonych wyjaśnień, że podstawę utrzymania Strony stanowi jedynie statystyczny dochód z hektara przeliczeniowego, nie jest jasne z czego Strona uzyskuje środki na utrzymanie. Jednozdaniowe wskazanie, że korzysta z pomocy osób trzecich i rodziny, bez określenia formy, rodzaju i ewentualnie wysokości otrzymywanej pomocy oraz wskazania osób, które tę pomoc świadczą, również nie można uznać za wystarczające wykonanie obowiązku rzetelnej i pełnej prezentacji sytuacji majątkowej Strony. Zauważyć należy, że Skarżący udokumentował jedynie koszty jego utrzymania. Przedstawił bowiem potwierdzenia częściowej zapłaty czynszu i mediów oraz energii elektrycznej. Przedstawione informacje, również nadesłana kopia decyzji Prezesa KRUS z 15 czerwca 2012 r. stwierdzająca wygaśnięcie decyzji w sprawie rozłożenia na raty spłaty należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne rolników, mogą wskazywać, że sytuacja finansowa Strony jest trudna. Mając jednak na uwadze, że Skarżący nie przedstawił wszystkich informacji i dokumentów, o które został wezwany na podstawie art. 255 p.p.s.a. nie można przeprowadzić kompleksowej analizy jego sytuacji majątkowej i uznać, że ustawowa przesłanka przyznania prawa pomocy w odniesieniu do jego osoby wystąpiła. Podkreślić należy, że wszystkie dane, o które Skarżący został wezwany pismem z 8 kwietnia 2014 r. były niezbędne do oceny możliwości partycypowania w kosztach sądowych. Nieudzielenie pełnej odpowiedzi na postawione pytania, uniemożliwia dokonanie oceny możliwości ponoszenia przez niego kosztów sądowych. Oświadczeniem o przedstawionej treści skarżący uniemożliwił porównanie wysokości kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym i możliwości płatniczych. Podkreślenia wymaga fakt, iż to do skarżącego jako osoby zainteresowanej w uzyskaniu prawa pomocy należało wykazanie, że zachodzą wobec niego ustawowe przesłanki do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 oraz art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji postanowienia.