V SA/Wa 720/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Beata Blankiewicz-Wóltańska po rozpoznaniu w dniu 26 czerwca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. P. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej postanawia: - przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy A. P. wniósł o częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżący wskazał, że posiada mieszkanie lokatorskie o powierzchni 60 m.kw. oraz gospodarstwo rolne o powierzchni 19,16 ha, co stanowi 3,175 ha przeliczeniowych. Innych dochodów z gospodarstwa rolnego nie uzyskuje z uwagi na wstrzymanie dofinansowania z ARiMR i brak możliwości dokonania niezbędnych modernizacji w gospodarstwie. Jedynym wykazanym dochodem, jest więc dochód przeliczeniowy z gospodarstwa w wysokości 643 zł. Skarżący mieszka z bezrobotnym bratem, z którym nie prowadzi jednak wspólnego gospodarstwa domowego. Brat skarżącego otrzymuje pomoc socjalną z Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej. Do wniosku skarżący załączył zaświadczenie Urzędu Gminy w K. o wysokości dochodu za 2012 r. z hektara przeliczeniowego. Ponieważ oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oraz złożone wyjaśnienia okazały się niewystarczające do oceny stanu majątkowego skarżącego, zarządzeniem referendarza sądowego wezwano go do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia dodatkowych dokumentów w terminie 10 dni, pod rygorem rozpoznania wniosku na podstawie dokumentów i informacji posiadanych przez Sąd. W odpowiedzi skarżący nadesłał decyzje ustalające łączne zobowiązania pieniężne za lata 2013-2014, informacje właściciela lokalu mieszkalnego zajmowanego przez skarżącego o obowiązujących od 1 lipca 2013 r. stawkach opłat za czynsz oraz media, dowody opłat czynszowych i opłat za media w okresie od września 2013 r. do lutego 2014 r., dowody uiszczenia opłat za gaz i energię elektryczną przez brata skarżącego, decyzję Prezesa KRUS z [...] czerwca 2012 r. w sprawie zerwania umowy o spłacie zadłużenia oraz zaświadczenie o dochodowości gospodarstwa rolnego w 2012 r. Ponadto Skarżący wyjaśnił, że z uwagi na trudną sytuację finansową, nie uiszcza w całości opłat za lokal mieszkalny. Skarżący wpłaca 308,25 zł zamiast 767,84 zł. Powtórzył, że nie prowadzi z bratem wspólnego gospodarstwa, jedynie opłaty za media i czynsz bracia pokrywają solidarnie. Wyjaśnił, że od 2011 r. nie prowadzi hodowli zwierząt ani produkcji roślinnej w gospodarstwie w związku ze wstrzymaniem dopłat przez ARiMR oraz nałożeniem sankcji pieniężnych, co spowodowało utratę perspektywy rozwoju i modernizacji gospodarstwa. Skarżący dodał, że korzysta z pomocy rodziny i osób trzecich. Postanowieniem z dnia 9 maja 2014 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Warszawie odmówił wnioskodawcy przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że skarżący nie wyjaśnił w dostateczny sposób swojej sytuacji finansowej. W sprzeciwie od powyższego postanowienia wnioskodawca podkreślił, że jest jedynie najemcą mieszkania o pow. 60 m kw. i nie czerpie z tego tytułu żadnych pożytków. Właścicielem mieszkania jest F. w R. Dalej wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie oświadczył, iż w posiadanym gospodarstwie rolnym nie prowadzi żadnej działalności i nie uzyskuje żadnych dochodów. Dodał też, że nie ma obowiązku składania deklaracji podatkowej VAT-7 i posiadania rachunku bankowego. Na koniec skarżący wskazał, iż wnioskuje o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od "kosztów procesu" podkreślając, że na podstawie analogicznych dokumentów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi przyznał mu prawo pomocy w zakresie całkowitym. Wojewódzki Sad Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.) – dalej: p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Natomiast instytucja prawa pomocy stanowi od niej wyjątek i przyznanie prawa pomocy następuje tylko w określonych w cytowanej ustawie przypadkach. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 §1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Ponadto ubiegający się o pomoc winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, a dopiero gdyby poczynione w ten sposób oszczędności okazały się niewystarczające – może zwrócić się o pomoc państwa. Udzielenie bowiem stronie prawa pomocy jest formą dofinansowania jej z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną przez siebie działalnością gospodarczą. Analiza podanych przez skarżącego okoliczności dokonana w związku z przepisami ustawy uzasadnia stwierdzenie, iż sytuacja materialna skarżącego jest trudna i stanowi pozytywną przesłankę do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Dokonując takiej oceny, kierowano się przede wszystkim tym, iż jedynym źródłem utrzymania skarżącego jest dochód z gospodarstwa rolnego w wysokości około 643 zł miesięcznie. Dochód ten – na co wskazują rachunki nadesłane przez wnioskodawcę – przeznaczany jest na wydatki związane z koniecznym utrzymaniem, na które jednak nie wystarcza wobec czego wnioskodawca zmuszony jest korzystać z pomocy osób trzecich i rodziny. W ocenie Sądu nie sposób więc uznać, że wysokość dochodu uzyskiwanego przez wnioskodawcę pozwala na czynienie oszczędności przeznaczonych na koszty sądowe. Ponadto wzięto pod uwagę, iż skarżący nie posiada nieruchomości, oszczędności pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. W tym stanie rzeczy i na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.