V SA/Wa 73/16

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 22 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi A. Sp. z o. o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] listopada 2015r. nr [...] w przedmiocie określenie kwoty długu celnego postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez odmowę zwolnienia od kosztów sądowych A. Sp. z o. o. z siedzibą w Warszawie (dalej: "Skarżąca", "Spółka") złożyła na urzędowym formularzu PPPr wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W oświadczeniu o majątku i dochodach wskazała, iż kapitał zakładowy wynosi 351.450 zł, Skarżąca nie posiada środków trwałych, a w ostatnim roku obrotowym (rok 2015) poniosła stratę w prowadzonej działalności w wysokości 121.623,38 zł. Wyjaśniła równocześnie, że w roku 2014 r. bilans Spółki był dodatni i wyniósł 20.040,78 zł. Oświadczyła, że w kasie posiada środki pieniężne w wysokości 193,67 zł. Rachunek bankowy został zamknięty w związku z brakiem obrotów. W odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, poprzez nadesłanie wskazanych w wezwaniu dokumentów Spółka przedstawiła uchwałę w sprawie dopłat na Wspólników z 1 października 2015 r., wypowiedzenie umowy rachunku bankowego, bilans za 2015 rok, odpisy zeznań podatkowych CIT-8 za lata 2013-2015, wyciągi z kont księgowych zespołu 4, 7 i 9 obrazujących wysokość i rodzaj osiągniętych przychodów i poniesionych kosztów w 2015 r. oraz za okres styczeń-luty 2016 r., odpisy deklaracji VAT-7 za poszczególne miesiące 2015 r. oraz styczeń 2016 r., zestawienie przychodów i kosztów za styczeń i luty 2016 r. oraz sprawozdanie finansowe za 2014 r. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1, art. 245 § 1 i art. 258 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej " p.p.s.a", referendarz sądowy może na wniosek strony przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych, a więc o przyznanie prawa pomocy w części. Zwolnienie z kosztów sądowych, jest możliwe jeśli osoba prawna, a także inna jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej wykaże, że nie ma dostatecznych środków na pełne ich poniesienie (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Przystępując do rozpoznania wniosku, przypomnieć należy, że co do zasady, każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia. Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Prawo pomocy ma charakter szczególny i dlatego z uprawnienia tego mogą skorzystać jedynie podmioty, które wykażą, że znajdują się w wyjątkowo trudnej sytuacji materialnej. W przedmiotowej sprawie, Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych. Rozpoznanie sprawy przez Sąd I instancji zależy od uiszczenia wpisu sądowego, który w niniejszej sprawie wynosi 635 zł i jest to jedyny koszt wymagany na obecnym etapie postępowania. Konieczność uiszczenia innych kosztów sądowych może się pojawić się w toku sprawy i zależy od jej rozstrzygnięcia, np. opłata kancelaryjna za sporządzenie uzasadnienia do wyroku w przypadku oddalenia skargi, ewentualny wpis od składanej do Sądu wyższej instancji skargi kasacyjnej. Zwrócić uwagę należy, że wniosek o przyznanie prawa pomocy może zostać złożony na każdym etapie postępowania. Oceniając złożone w sprawie dokumenty wskazać należy, że Skarżąca oświadczyła, że posiada w kasie kwotę 193,67 zł. Ponadto wykazała kapitał zakładowy w wysokości 351.450 zł. Istotne jest również, że rok 2015 jest pierwszym rokiem w którym Skarżąca wykazała ujemny wynik finansowy, ponieważ zgodnie z jej oświadczeniem, jeszcze w roku 2014 r. wykazywała bilans dodatni (20.040,78 zł). W ocenie referendarza sądowego rozpoznającego wniosek strata finansowa wykazana w jednym roku nie musi oznaczać, że jednostka znajduje się w sytuacji uzasadniającej przyznanie jej prawa pomocy w formie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych. Spółka nie wskazała również, że znajduje się w stanie upadłości albo likwidacji. Istotne informacje wynikają również z przedstawionych zeznań podatkowych CIT-8. Wskazać należy, że w 2013 r. Spółka wykazała przychody w wysokości 731.242,12 zł, w 2014r. – w wysokości 1.289.401,24 zł. Podkreślić należy, że w roku 2015 r. Spółka nadal prowadziła działalność w znacznych rozmiarach – osiągnęła przychody w wysokości 613.093,39 zł. W okresie wskazanych trzech lat Skarżąca wykazywała dochód podatkowy: w 2013 r. – 54.114,69 zł, w 2014 r. - 65.187,53 zł, a w 2015 r. w wysokości 106.453,03 zł oraz nadpłatę w kwocie 438 zł. Z nadesłanych dokumentów wynika, że w maju oraz w czerwcu 2015 r. Spółka z tytułu świadczenia usług uzyskała przychody po 58.000 zł, w lipcu 2015 r. dokonała sprzedaży udziałów za kwotę 235.100 zł. Od sierpnia 2015 r. Spółka nie wykazuje sprzedaży. Niezależnie od wysokości osiąganych przychodów ponosi koszty związane z bieżącym funkcjonowaniem. W 2016 r. (styczeń – luty) nie wykazuje żadnych obrotów. Porównując wysokość osiąganych przez Spółkę przychodów oraz poniesionych przez nią wydatków, z rozmiarem kosztów sądowych, należy stwierdzić, że Skarżąca miała możliwość zabezpieczenia środków na poniesienie kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Z dokonanych ustaleń wynika, że dochód, jaki Spółka osiągnęła w 2015 r., wielokrotnie przewyższył koszty niniejszego postępowania. Co więcej, w zeznaniu podatkowym CIT-8 wykazała nadpłatę (438 zł). Według bilansu w Spółce został utworzony kapitał rezerwowy, który na koniec 2015 r. wynosił 12.077,10 zł. Ponadto w dniu 1 października 2015 r. podjęto uchwałę w sprawie nałożenia dopłat na wspólników w wysokości 1,89 zł za każdy posiadany udział. Uchwalono, że dopłaty mają na celu sfinansowanie zobowiązań publiczno-prawnych, zobowiązań wobec dostawców oraz zobowiązań wobec banku. Spółka nie wskazała, że istnieje przeszkoda aby przeznaczyć na zapłatę wpisu sądowego część kapitału rezerwowego, albo część kapitału uzyskanego w wyniku wniesionych dopłat. W tym stanie uznać należy, że brak środków został spowodowany postawą Spółki, nie zaś czynnikami obiektywnymi, od niej niezależnymi. Zdaniem orzekającego Skarżąca ubiegając się o przyznanie jej prawa pomocy nie wykazała, że podjęła niezbędne kroki w celu zdobycia funduszy na pokrycie wydatków związanych z niniejszym postępowaniem. Na gruncie sądownictwa administracyjnego nadal aktualna pozostaje teza, iż spółka, prowadząc przez kilka lat działalność gospodarczą, winna liczyć się z możliwością prowadzenia procesów sądowych i związaną z tym koniecznością ponoszenia ich kosztów, a tym samym mogła i powinna zabezpieczyć w tym celu odpowiednie środki finansowe. Zapobiegliwości i przezorności w tym zakresie należy szczególnie wymagać od osób toczących spory sądowe w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą, która ze swej istoty wiąże się z ryzykiem ponoszenia związanych z nią konsekwencji, w tym kosztów – także sądowych. Takie stanowisko zaprezentowane zostało w niepublikowanym postanowieniu Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04 Mając na względzie całość powyższej argumentacji, na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.