V SA/Wa 732/12

Referendarz sądowy Tomasz Zawiślak Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2012 r. Nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego za 2007r. postanawia: odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego M. K. wnosząc skargę na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lutego 2012r. wystąpił z wnioskiem (uzupełnionym na urzędowym formularzu PPF z 11 kwietnia 2012r.) o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. Wnioskodawca wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi wspólnie z żoną, dorosłym synem i teściową, utrzymuje się ze swojego wynagrodzenia za pracę w wysokości 2900 złotych, emerytury żony w wysokości 1800 złotych, dochodów z wynagrodzenia syna w wysokości 1400 złotych i świadczenia emerytalnego teściowej w wysokości 1300 złotych. Oświadczył, że posiada dom o powierzchni ok. 100 m2, mieszkanie o powierzchni 90 m2, nieruchomość rolną o powierzchni 3,20 ha, stodołę oraz szopę. Wyjaśnił również, że jego żona jest chora [...] i wydatki na leki stanowią podstawowy punkt wszystkich domowych wydatków i są priorytetowo traktowane przed wydatkami na Sądy, pełnomocnika sądowego itp. W związku z tym, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych wnioskodawcy, zarządzeniem z 20 kwietnia 2012 r. wezwano skarżącego do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów w terminie 7 dni pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o posiadane dokumenty. W dniu 7 maja 2012 r. (data nadania) wnioskodawca nadesłał dodatkowe oświadczenie, w którym podał, że miesięczne wydatki wynoszą: wyżywienie - 1800 złotych, ubrania - 400 złotych, bilet miesięczny – 180 złotych, dojazdy do pracy syna – 260 złotych, woda 81,21 złotych, telefon - 172,66 (w tym Internet), telefon komórkowy - 50 złotych, energia elektryczna - 141,48 złotych, środki higieniczne, mydło, proszki, kosmetyki – 150 złotych, ogrzewanie - 500 złotych średnio miesięcznie, pampersy i leki teściowej – 400 złotych, dojazdy na konsultacje lekarskie żony – 300 złotych, profilaktyka stomatologiczna – 150 złotych, utrzymanie 2 psów gospodarczych oraz kota – 80 złotych, wywóz nieczystości – 15 złotych, podatek 276 złotych rocznie (23 złote miesięcznie), remonty i naprawy bieżące 30 letniego domu - 391,45 złotych (4697,4 złotych rocznie) oraz utrzymanie nieruchomości rolnej w dobrej kulturze. Skarżący wyjaśnił, że wraz z żoną posiada rachunek bankowy oraz lokatę w wysokości 10.000 złotych na wypadek tragicznego zdarzenia losowego, syn również posiada rachunek ze stanem na dzień 7 maja 2012r. w wysokości 304 złotych. Inni członkowie rodziny nie posiadają żadnych lokat. Cała rodzina nie posiada przedmiotów wartościowych tj. samochodu ,ciągnika, sprzętu rolniczego itp. Wnioskodawca wyjaśnił również, że otrzymuje dopłaty do gruntów rolnych średnio w wysokości 2000 złotych oraz, że nie otrzymuje pomocy finansowej od rodziny, znajomych i organizacji społecznych. Podał także, że dochodowość gospodarstwa rolnego wynosi wg GUS ok. 2911 złotych oraz, że koszty zabiegów agrotechnicznych wynoszą rocznie ok. 3350 złotych rocznie. Oświadczył również, że uiści wpis sądowy po wskazaniu numeru rachunku bankowego. Do pisma załączył m.in. zestawienie rachunków ze stanem na dzień 4 maja 2012r. w wysokości 10.862,88 złotych oraz lokaty w wysokości 10432,88 złotych, odcinek renty teściowej (nie posiada rachunku bankowego), zeznania podatkowe za rok 2010, 2011, nakaz płatniczy dotyczący 3,231 ha gruntów. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012r., poz. 270), dalej: p.p.s.a. – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z tego prawa. Zatem rozstrzygnięcie będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. Skarżący w tutejszym Wydziale Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie posiada dwie sprawy, w których złożył wnioski o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowity. Zasadność wniosku skarżącego rozpatrzono zatem w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie on zobowiązany ponieść w postępowaniu, z drugiej zaś strony jego możliwości finansowe. Na obecnym etapie postępowania na wysokość obciążeń finansowych, do poniesienia których wnioskujący byłby zobowiązany składają się dwa wpisy sądowe po 100 złotych każdy (stosownie do § 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi– Dz.U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) oraz ewentualne koszty ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika. W takim też zakresie rozpoznano powyższy wniosek. W tym kontekście uznano, iż złożony wniosek nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem skarżący nie wykazał, że ustawowe przesłanki uprawniające do skorzystania z prawa pomocy we wnioskowanym zakresie wystąpiły w stosunku do jego osoby. W przedmiotowej sprawie zasadnicze znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia ma fakt posiadania przez skarżącego środków finansowych zgromadzonych na rachunku bankowym w wysokości ponad 20.000 złotych. Wysokość tych środków nie daje podstaw do przyjęcia twierdzenia, iż wnioskodawca jest osobą dla której poniesienie wydatku w postaci uiszczenia kosztów sądowych (wpisy w wysokości 200 złotych) i ustanowienie pełnomocnika z wyboru nie jest możliwe. Należy podkreślić, że cała rodzina skarżącego osiąga stałe dochody, które są przeznaczone na bieżące utrzymanie, z kolei z nadesłanych zestawień dotyczących posiadanych rachunków bankowych wynika, że w okresie od 30 marca 2012r. do 5 maja 2012r. skarżący zawsze posiadał kwotę od ok. 19.000 (30 marca), poprzez ok. 20.000 złotych (30 kwietnia) do ponad 21.000 złotych (4 maja). W związku z tym należy zauważyć, że stan posiadanych środków finansowych ciągle rośnie, a więc skarżący nie korzysta z posiadanych oszczędności, tylko je jeszcze pomnaża. Na marginesie należy podkreślić, że mimo wezwania skarżący nie nadesłał wyciągów z posiadanych przez jego rodzinę rachunków bankowych, tylko bądź w dwóch przypadkach nadesłał zestawienie sald, a w przypadku rachunku bankowego syna złożył tylko oświadczenia. Dlatego też należy uznać, że w tym zakresie skarżący nie wykonał wezwania, gdyż z nadesłanych informacji nie można ustalić jakie są wpływy na rachunek i z jakich tytułów oraz na co przeznacza skarżący wpływające środki. Dodatkowo należy również podkreślić, że części wydatków skarżącego nie można uznać za wydatki konieczne (dotyczy to w szczególności Internetu, kosztów ubrań w kwocie 4800 złotych rocznie, kosztów remontów), bowiem w pierwszej kolejności skarżący winien we własnym gospodarstwie czynić ograniczenia ponoszonych wydatków i dopiero wówczas zwracać się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Prawo pomocy jest instytucją przewidzianą dla osób znajdujących się w stanie ubóstwa, dla których poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania nie jest możliwe, czego nie sposób powiedzieć o wnioskodawcy. Skoro zatem wnioskodawca posiada środki pieniężne w kwocie co najmniej 20.000 złotych, to przeznaczenie ich nieznacznej części na wydatki związane z kosztami sądowymi i ewentualnym ustanowieniem pełnomocnika z wyboru, nie spowodowałoby uszczerbku, o którym mowa w art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Twierdzenia skarżącego dotyczące stanu zdrowia żony, mimo że bardzo istotne z punktu widzenia przesłanek warunkujących przyznanie prawa pomocy (podwyższone wydatki całej rodziny), to w kontekście uzyskiwanych stałych dochodów oraz posiadanych oszczędności nie mogły spowodować uwzględnienia wniosku. Reasumując wysokość oszczędności, uzyskiwane stałe dochody oraz część ponoszonych wydatków, które nie mieszczą się w kategorii wydatków koniecznego utrzymania, a także nie nadesłanie wymaganych dokumentów, w żaden sposób nie uzasadniają przyznania prawa pomocy w zakresie zarówno całkowitym, jaki i częściowym. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., należało orzec jak w sentencji postanowienia.