V SA/Wa 734/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Jolanta Bożek, Sędzia NSA - Małgorzata Dałkowska – Szary (spr.), Protokolant - Maryla Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2010 r. sprawy ze skargi K. C. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia ... stycznia 2010 r., Nr ... Znak ... w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej o przyznaniu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. oddala skargę Przedmiotem skargi z ... lutego 2010 r. jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Prezes Agencji) nr ... (...) z ... stycznia 2010 r. utrzymująca w mocy decyzję Dyrektora P. Oddziału Regionalnego ARiMR w R. (dalej: Dyrektor Oddziału) nr ... z ... listopada 2009 r. o stwierdzeniu nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. (dalej: Kierownik Biura) nr ... z dnia ... grudnia 2007 r. o przyznaniu K. C. płatności do gruntów rolnych na tok 2008, wydana w następującym stanie faktycznym: W dniu ... maja 2008 r. do Biura Powiatowego ARiMR w R. wpłynął wniosek K. C. o przyznanie płatności na rok 2008, w którym wnioskodawczyni zadeklarowała pięć działek rolnych o identyfikatorach: A, B, C, D, E położonych na działkach ewidencyjnych o numerach: [...], znajdujących się w województwie p., powiecie r. , gminie l., w obrębach O. i S. Łączna powierzchnia gruntów rolnych zadeklarowanych do jednolitej płatności obszarowej wynosiła 1 ha, do uzupełniającej płatności bezpośredniej - ... ha zaś do płatności uzupełniającej do roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęce) -wynosiła ... ha. W dniu ... grudnia 2008 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. decyzją nr ... przyznał K. C. płatności na rok 2008, w tym do ... ha powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych. Decyzja, wobec nie wniesienia środka odwoławczego stała się ostateczna. Następnie pismem z dnia ... listopada 2009 r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w R. zawiadomił stronę o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z dnia ... grudnia 2008 r. w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2008. Decyzją nr ... z dnia ... listopada 2009 r. Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w R. na podstawie art. 156 § l pkt 2 kpa, stwierdził nieważność decyzji nr ... z dnia ... grudnia 2008 r. wydanej przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. w sprawie płatności do gruntów rolnych na rok 2008. Uzasadniając rozstrzygnięcie tej treści Dyrektor Oddziału wskazał, iż decyzja została wydana z rażącym naruszeniem § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 nr 44 poz. 256 ze zm.), ponieważ przyznano producentowi rolnemu płatności zwierzęce, pomimo, iż nie spełniał jednego z podstawowych warunków uzyskania tej płatności. K. C. przyznano bowiem płatności zwierzęce w sytuacji, gdy nie przyznano jej płatności uzupełniającej do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na pasze uprawianych na gruntach ornych na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. Tym samym decyzja Kierownika Biura jest dotknięta wadą określoną w art.156 § 1 pkt 2 k.p.a., który stanowi podstawę uzasadniającą wydanie rozstrzygnięcia o stwierdzeniu nieważności decyzji. W odwołaniu strona stwierdziła, że spełniła warunki do przyznania płatności na 2007 i 2008r., a w 2006r. wniosek wypełniała w jej imieniu inna osoba, która popełniła błędy. Decyzją z... stycznia 2010r. Prezes Agencji, działając na podstawie art. 138 §1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy rozstrzygnięcie wydane w pierwszej instancji przez Dyrektora Oddziału. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że zasady przyznawania płatności do gruntów rolnych w roku 2008 r. zostały określone w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008, Nr 170, poz. 1051, z późn. zm.). Zgodnie z art. 7 ust. 2 w/w ustawy rolnikowi, który w danym roku spełnia warunki do przyznania jednolitej płatności obszarowej, o której mowa w art. 143b ust. 1 rozporządzenia nr 1782/2003, przysługują płatności uzupełniające do powierzchni upraw: 1) chmielu; 2) roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych; 3) innych roślin. Z kolei w myśl § 5 ust. l obowiązującego dla roku 2008 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 nr 44 poz. 256 ze zm.) płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli: 1) rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez tego rolnika lub jego małżonka, także w przypadku, gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie; 2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na pasze uprawianych na gruntach ornych. Płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w cytowanym powyżej ust. § 5 ust.1 pkt 1 w/w rozporządzenia, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) i współczynnika 0,3 oraz nie większej niż powierzchnia trwałych użytków zielonych lub powierzchnia upraw traw przeznaczonych na pasze uprawianych na gruntach ornych, do której została przyznana płatność uzupełniająca na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2006. Sposób wyliczenia dużych jednostek przeliczeniowych (DJP) został natomiast wskazany w § 5 ust. 3 w/w rozporządzenia, w myśl którego liczbę tę ustala się jako iloczyn liczby zwierząt i współczynnika ustalonego z uwzględnieniem rodzaju i wieku zwierząt zgodnie z załącznikiem nr 2 do w/w rozporządzenia, według stanu na dzień, w którym liczba dużych jednostek przeliczeniowych w okresie od dnia l kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. jest największa. Organ podkreślił, że z powyższego wynika zatem, iż płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na pasze uprawianych na gruntach ornych. W rozpatrywanej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. mocą decyzji nr ... przyznał K. C. płatności na rok 2008, w tym do 0,40 ha powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, podczas gdy w roku 2006 ten sam organ mocą decyzji nr ... z dnia ... grudnia 2006 r. odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, w tym płatności uzupełniającej. Zasadnie zatem, w ocenie organu ... instancji Dyrektor P. Oddziału Regionalnego ARiMR w R. stwierdził nieważność przedmiotowej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R., wskazując na naruszenie powyżej cytowanego § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. Zgodnie bowiem z art. 156 § 1 pkt 2 kpa organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która została wydana z rażącym naruszeniem prawa. Z rażącym naruszeniem prawa w świetle powołanego przepisu mamy do czynienia, gdy w sposób oczywisty, bezsporny i niestwarzający odmiennej wykładni został naruszony przepis prawny. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. posiadał wiedzę o odmowie K. C. płatności uzupełniającej w roku 2006, a mimo to przyznał stronie płatność zwierzęcą na rok 2008. Tym samym wydaną wówczas decyzją nr ... organ rażąco naruszył prawo. Odnosząc się do podniesionej w odwołaniu kwestii odpowiedzialności za wskazanie we wniosku o przyznanie płatności na rok 2006 nieprawidłowej powierzchni gruntów rolnych deklarowanych do płatności, organ zauważył, iż stroną w postępowaniu wszczętym z wniosku o przyznanie płatności zarówno na rok 2006 jak i na rok 2008 jest Pani K. C. Odwołująca działając jako wnioskodawca złożyła podpis na wypełnionym formularzu wniosku, które to działanie należy uznać jako potwierdzenie, iż zawarta we wniosku deklaracja jest zgodna z wolą wnoszącej - czyli K. C. Składając podpis na wniosku o przyznanie płatności zarówno na rok 2006 jaki i na rok 2008, strona złożyła tym samym podpis pod oświadczeniem zamieszczonym na stronie ... wniosku o przyznanie płatności (...), że znane są jej zasady przyznawania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych oraz skutki składania fałszywych oświadczeń. W skardze z ... lutego 2010 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie K. C. zarzuciła, że decyzja Prezesa Agencji jest dla niej krzywdząca. Powtórzyła zarzuty podnoszone w odwołaniu dotyczące okoliczności wypełnienia wniosku o dopłaty na 2006r. Wskazała, że jej areał gruntów od wielu lat nie uległ zmianie i w 2006r. był taki sam jak w latach 2007 – 2010. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kontrola taka jest dokonywana w oparciu o stan faktyczny sprawy i przepisy prawne statuujące podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, obowiązujące w dacie podejmowania zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności (art. 133 p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, że orzeczenie to jest prawidłowe - wydane w oparciu o prawidłowo ustalony stan faktyczny i prawidłowo zastosowane przepisy prawa. Niniejsza sprawa - prowadzona w trybie nadzwyczajnym - sprowadzała się do ustalenia, czy istnieją podstawy do stwierdzenia nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji nr ... wydanej... grudnia 2008 r. o przyznaniu skarżącej płatności do gruntów rolnych, w tym płatności zwierzęcej na rok 2008. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji było więc ograniczone przesłankami wynikającymi z art. 156 § 1 k.p.a., uzasadniającymi stwierdzenie nieważności ww. aktu administracyjnego (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 22 maja 1987 r., IV SA 1062/86, ONSA 1987 r., Nr 1, poz. 35 oraz z 28 maja 1985 r., I SA 89/85, GAP 1987, Nr 23, s. 43) a podstawą stwierdzenia nieważności było uznanie, że ww. decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.). W wyroku z 28 listopada 1997 r. (sygn. akt III SA 1134/96, ONSA 1998/3/101), Naczelny Sąd Administracyjny przyjął, iż dla dokonania oceny, czy zachodzi przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji z powodu rażącego naruszenia prawa, rozstrzygający jest stan prawa, który obowiązywał w dniu wydania tej decyzji. Zaznaczając powyższe NSA stwierdził też, iż na taką ocenę nie może mieć wpływu ani późniejsza zmiana prawa, ani tym bardziej zmiana interpretacji tego prawa. Nadto, należy wskazać, iż w orzecznictwie zgodnie przyjmuje się, że o rażącym naruszeniu prawa należy mówić jedynie w razie oczywistego naruszenia prawa. W wyroku z 31 stycznia 2006 r. (sygn. akt I OSK 883/05, Lex Nr 299873), Naczelny Sąd Administracyjny zaznaczył, iż rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wtedy, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa i gdy charakter tego naruszenia powoduje, że owa decyzja nie może być akceptowana jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Zaznaczył przy tym, że nie chodzi tu o błędy w wykładni prawa, ale o przekroczenie prawa w sposób jasny i niedwuznaczny. Zatem, ustalenie, czy w konkretnym wypadku nastąpiło "rażące naruszenie prawa", wymaga zawsze bardzo wnikliwego rozważenia sprawy. Naruszony przepis prawa nie może pozostawiać jakichkolwiek wątpliwości prawnych, a jego treść musi być jasna i nie może wywoływać sporów doktrynalno-orzeczniczych. W świetle powyższego organy orzekające w niniejszej sprawie - prowadząc postępowanie wyjaśniające - obowiązane były uwzględnić stan prawny obowiązujący w dacie wydania decyzji z ... grudnia 2008 r. oraz istniejący w tej dacie stan faktyczny. Jak wynika z treści zaskarżonej decyzji, Prezes Agencji, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji, uznał, że decyzja Kierownika Biura z ... grudnia 2008 r. o przyznaniu skarżącej płatności do gruntów rolnych została wydana z rażącym naruszeniem § 5 ust. l obowiązującego dla roku 2008 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. (Dz. U. z 2008 nr 44 poz. 256 ze zm.). Zgodnie z dyspozycją ww. przepisu płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli: 1) rolnik w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, które w tym okresie były wpisane lub zostały przez tego rolnika zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez tego rolnika lub jego małżonka, także w przypadku, gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie; 2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na pasze uprawianych na gruntach ornych. Płatność zwierzęca przysługuje do powierzchni trwałych użytków zielonych zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na dany rok, nie większej jednak niż powierzchnia ustalona jako iloraz liczby zwierząt, o których mowa w cytowanym powyżej ust. § 5 ust.1 pkt 1 w/w rozporządzenia, przeliczonych na duże jednostki przeliczeniowe (DJP) i współczynnika 0,3 oraz nie większej niż powierzchnia trwałych użytków zielonych lub powierzchnia upraw traw przeznaczonych na pasze uprawianych na gruntach ornych, do której została przyznana płatność uzupełniająca na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2006. Mając na względzie treść ww. przepisów organy orzekające uznały, iż przyznanie K. C. płatności do gruntów rolnych, w tym płatności zwierzęcych decyzją z ... grudnia 2008 r., pomimo, że na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. rolnikowi nie przyznano płatności uzupełniającej do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na pasze uprawianych na gruntach ornych - stanowi rażące naruszenie ww. przepisów, dające podstawę do stwierdzenia nieważności decyzji z ... grudnia 2008 r. na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Stanowisko to, zdaniem Sądu, jest prawidłowe. Po pierwsze, jak wskazano w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, ostateczną decyzją z ... grudnia 2006r. odmówiono K. C. przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych , w tym płatności uzupełniającej. Po drugie, zdaniem Sądu, treść § 5 ust. 1 ww. rozporządzenia nie budzi żadnych wątpliwości interpretacyjnych. Organy ARiMR oceniając wniosek o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2008, w tym tzw. płatności zwierzęcych (PZ) są związane bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa ( § 5 ust. 1 rozporządzenia z dnia 14 marca 2008r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego), a te jednoznacznie wskazują, iż rolnik aby otrzymać płatność zwierzęcą nie tylko musiał być posiadaczem w okresie referencyjnym wpisanych lub zgłoszonych do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych, ale również - na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych złożonego w 2006 r. - rolnikowi temu musiała być przyznana płatność uzupełniająca do powierzchni trwałych użytków zielonych lub do powierzchni upraw traw przeznaczonych na pasze uprawianych na gruntach ornych. W rozpatrywanej sprawie Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w R. mocą decyzji nr ... przyznał K. C. płatności na rok 2008, w tym do ... ha powierzchni roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, podczas gdy w roku 2006 ten sam organ mocą decyzji nr ... z dnia ... grudnia 2006 r. odmówił przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, w tym płatności uzupełniającej. Zasadnie zatem, w ocenie Sądu organy orzekające w sprawie przyjęły, że przedmiotowa decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. przyznająca płatności zwierzęce – wbrew dyspozycji cytowanego § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 14 marca 2008 r., jest dotknięta wadą kwalifikowaną, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Powyższej oceny Sądu nie zmieniają zarzuty podniesione w skardze, gdyż odnoszą się one do postępowania zakończonego ostateczną decyzją Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z dnia ... grudnia 2006r. o odmowie przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych, a jak wskazano wyżej przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest ocena, czy decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w R. z dnia ... grudnia 2008r. została wydana z rażącym naruszeniem prawa, a więc ocena przesłanek z art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Konkludując Sąd stwierdza, że zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Zarówno argumentacja skargi, jak i analiza akt sprawy nie ujawniła bowiem wad tego rodzaju, które mogłyby mieć wpływ na podjęte rozstrzygniecie. Z tych względów i na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku