V SA/Wa 737/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska-Urbaniak, Sędzia WSA - Piotr Kraczowski (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant: starszy specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2011r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego - oddala skargę - Przedmiotem skargi T. K. (zwanej dalej: skarżącą) jest decyzja Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z [...] lutego 2011 r. utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z [...] listopada 2010 r. w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Decyzja ta zapadła w następującym stanie faktycznym: Skarżąca złożyła [...] kwietnia 2010 r. w Biurze Powiatowym ARiMR wniosek przyznanie płatności na 2010 r. Wnioskowała o przyznanie płatności bezpośredniej, uzupełniającej, uzupełniającej do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę uprawianych na trwałych użytkach zielonych (płatności zwierzęcej) oraz o pomoc finansową z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. Decyzją z [...] listopada 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w W. przyznał skarżącej jednolitą płatność obszarową i uzupełniającą płatność obszarową do powierzchni grupy upraw podstawowych. Odmówił przyznania płatności zwierzęcej. W uzasadnieniu wskazał, że płatność zwierzęca na rok 2010 została odmówiona ze względu na niespełnienie przez skarżącą warunków określonych w § 6 ust. 1 pkt 1 i § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326 ze zm.; zwanej dalej: rozporządzeniem MRiRW z 9 marca 2009 r.). Od powyższej decyzji skarżąca złożyła odwołanie, w którym zarzuciła, iż organ dokonał błędnych ustaleń faktycznych stwierdzając, iż w okresie referencyjnym od 15 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. oraz od 1 kwietnia 2006 r. do 14 marca 2007 r. skarżąca nie była posiadaczem bydła, owiec, kóz, koni, które w tym okresie wpisane były do rejestru zwierząt. W ocenie skarżącej ustalenia organu są błędne, gdyż posiadała ona zwierzęta hodowlane, co wynika z decyzji uprzednio wydanych przez Kierownika Biura ARiMR w W., w których wyliczona wartość DJP wynosiła [...], co stanowiło podstawę do przyznania płatności zwierzęcej. Decyzją z [...] lutego 2011 r. Dyrektor M. Oddziału Regionalnego ARiMR w W. zaskarżoną decyzję utrzymał w mocy. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wyjaśnił, że zgodnie z § 6 ust. 1 rozporządzenia MRiRW z 9 marca 2009 r. – płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli: 1) rolnik lub jego małżonek w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie; 2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006 r., rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni: a) trwałych użytków zielonych lub b) upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, lub c) mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, jeżeli we wniosku złożonym w 2006 r. o przyznanie tej płatności rolnik wskazał taki rodzaj mieszanki - także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim. Zgodnie natomiast z § 5 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 39, poz. 215; zwanej dalej: rozporządzeniem MRiRW z 11 marca 2010 r.) – w przypadku gdy przy ustalaniu powierzchni, do której przysługuje płatność uzupełniająca do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, zwana dalej "płatnością zwierzęcą", mają być uwzględnione bydło lub owce, lub kozy, lub konie, które w okresie określonym w rozporządzeniu MRiRW z 9 marca 2009 r., były w posiadaniu małżonka rolnika wnioskującego o tę płatność, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej zawiera: 1) żądanie uwzględnienia tych zwierząt przy ustalaniu powierzchni, do której przysługuje płatność zwierzęca; 2) imię i nazwisko oraz nazwisko rodowe małżonka; 3) numer identyfikacyjny małżonka, jeżeli został nadany, oraz PESEL albo kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości, jeżeli małżonek nie posiada obywatelstwa polskiego. W myśl § 12 rozporządzenia MRiRW z 9 marca 2009 r. – w przypadku gdy bydło lub owce, lub kozy, lub konie były wpisane lub zostały zgłoszone do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, przez małżonka rolnika, który złożył wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej, zwierzęta te uwzględnia się na żądanie rolnika przy ustalaniu powierzchni maksymalnej dla tego z małżonków, na którego drugi z małżonków wyraził pisemną zgodę. Mając na uwadze powyższe organ II instancji wskazał, że we wniosku o przyznanie płatności na rok 2010 skarżąca nie zaznaczyła, że żąda uwzględnienia zwierząt, których w okresie referencyjnym posiadaczem był małżonek, co potwierdza wpis do rejestru zwierząt oraz nie wskazała danych małżonka (sekcja IV strona 1 wniosku). Skarżąca nie dołączyła także wraz z wnioskiem wymaganego oświadczenia o wyrażeniu zgody na przyznanie płatności zwierzęcej. Organ II instancji zwrócił także uwagę, że skarżąca nie złożyła korekty wniosku. Ponadto podkreślił, że skarżąca składając wniosek obszarowy złożyła zarazem oświadczenie, że znane są jej zasady przyznawania dopłat bezpośrednich poprzez złożenie podpisu na wniosku pod umieszczonym tam oświadczeniem (sekcja IX wniosku). Organ na końcu zwrócił także uwagę, że z danych systemu Identyfikacji i Rejestracji Zwierząt wynika, iż skarżąca nie była posiadaczem zwierząt zarejestrowanych w systemie referencyjnym wskazanym w § 6 ust. 1 pkt 1 i § 7 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia MRiRW z 9 marca 2009 r. tj. okresie od 5 kwietnia 2005 r. do 31 marca 2006 r. oraz od 1 kwietnia 2006 r. do 14 marca 2007 r. Organ uznał także, że nie jest zasadny wniosek skarżącej o przeprowadzenie kontroli na miejscu, gdyż przepisy wcześniej wskazane przepisy rozporządzenia MRiRW z 9 marca 2009 r. precyzyjnie regulują kwestię weryfikacji posiadania zwierząt przez wnioskodawcę jedynie w systemie IRZ. W związku z tym organ odwoławczy uznał, że odmowa przyznania płatności zwierzęcej była zasadna. Od powyższej decyzji skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Domagała się uchylenia zaskarżonej decyzji oraz zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła obrazę art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm. zwanej dalej: k.p.a.). W jej uzasadnieniu podkreśliła, że wraz z mężem prowadzi od lat gospodarstwo rolne i była posiadaczem zwierząt w wymaganym przez przepisy okresie. Zdaniem skarżącej o konieczności wypełnienia we wniosku rubryki dotyczącej małżonka i dołączenia jego oświadczenia powinna zostać pouczona przez organ w chwili złożenia wniosku, czego organ nie uczynił. Ponadto wskazała, że choruje na [...] i nie orientuje się we wszystkich trudnych i skomplikowanych przepisach prawa. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Podstawę prawną rozstrzygnięcia w sprawie przyznania płatności bezpośrednich na rok 2010, stanowią: ustawa z 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. z 2008 r. Nr 170, poz. 1051, ze zm.) oraz wydane na jej podstawie rozporządzenie Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z 9 marca 2009 r. w sprawie rodzajów roślin objętych płatnością uzupełniającą oraz szczegółowych warunków i trybu przyznawania oraz wypłaty płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 40, poz. 326). Zgodnie z § 6 ust. 1 tegoż rozporządzenia płatność zwierzęca w danym roku kalendarzowym przysługuje, jeżeli: 1) rolnik lub jego małżonek w okresie od dnia 1 kwietnia 2005 r. do dnia 31 marca 2006 r. był posiadaczem bydła lub owiec, lub kóz, lub koni, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim w tym okresie; 2) na podstawie wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych, złożonego w 2006 r., rolnikowi lub jego małżonkowi przyznano płatność uzupełniającą do powierzchni: a) trwałych użytków zielonych lub b) upraw traw przeznaczonych na paszę uprawianych na gruntach ornych, lub c) mieszanek roślin motylkowatych drobnonasiennych z trawami, jeżeli we wniosku złożonym w 2006 r. o przyznanie tej płatności rolnik wskazał taki rodzaj mieszanki - także w przypadku gdy osoby te nie pozostawały w związku małżeńskim. Jak wynika z treści tego przepisu płatność ta jest tzw. płatnością historyczną, prawo do niej utrzymują rolnicy, którzy posiadali zarejestrowane stado w okresie referencyjnym i późniejsze zmiany posiadania nie wpływają na prawo do otrzymania tej płatności. I tak w przypadku skarżącej skoro w okresie referencyjnym posiadaczem zarejestrowanego stada był jej mąż, to późniejsza zmiana rejestracji nie ma wpływu na nabycie przez skarżącą uprawnień do otrzymania płatności zwierzęcej. Jednakże podkreślić należy, że mogłaby ją otrzymać, gdyby we wniosku o przyznanie płatności za rok 2010 wypełniła część IV "Żądanie uwzględnienia zwierząt" i złożyła oświadczenie męża, iż wyraża zgodę na uwzględnienie jego stada do tej płatności. Należy w tym miejscu wskazać, że miała obowiązek wypełnić tę część wniosku zgodnie z wymaganiami określonymi w § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa I Rozwoju Wsi z 11 marca 2010 r. w sprawie szczegółowych wymagań, jakie powinny spełniać wnioski w sprawach dotyczących płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 39 poz. 215) – w przypadku gdy przy ustalaniu powierzchni, do której przysługuje płatność uzupełniająca do powierzchni upraw roślin przeznaczonych na paszę, uprawianych na trwałych użytkach zielonych, zwana dalej "płatnością zwierzęcą", mają być uwzględnione bydło lub owce, lub kozy, lub konie, które w okresie określonym w rozporządzeniu MRiRW z 9 marca 2009 r., były w posiadaniu małżonka rolnika wnioskującego o tę płatność, co potwierdza wpis lub zgłoszenie tych zwierząt do rejestru zwierząt gospodarskich oznakowanych lub do rejestru koniowatych, o których mowa w przepisach o systemie identyfikacji i rejestracji zwierząt, wniosek o przyznanie płatności zwierzęcej zawiera: 1) żądanie uwzględnienia tych zwierząt przy ustalaniu powierzchni, do której przysługuje płatność zwierzęca; 2) imię i nazwisko oraz nazwisko rodowe małżonka; 3) numer identyfikacyjny małżonka, jeżeli został nadany, oraz PESEL albo kod kraju, numer paszportu lub innego dokumentu tożsamości, jeżeli małżonek nie posiada obywatelstwa polskiego. Zgodnie zaś z § 5 ust. 5 ww. rozporządzenia – w przypadku, o którym mowa w ust. 1, do wniosku o przyznanie płatności zwierzęcej dołącza się oświadczenie małżonka o wyrażeniu zgody na uwzględnienie zwierząt, które były w posiadaniu małżonka rolnika wnioskującego o płatność zwierzęcą, przy ustalaniu powierzchni, do której rolnikowi przysługuje płatność zwierzęca. Skarżąca tego nie zrobiła, pozostawiając część IV wniosku niewypełnioną. Podkreślić należy, że nie był to brak wniosku do uzupełnienia którego organ miałby obowiązek wezwać skarżąca w trybie art. 64 § 2 k.p.a. Organ nie może domyślać się żądania strony, bo to ona precyzuje swoje żądanie. Należy przypomnieć, że zgodnie z art. 25 ustawy o płatnościach bezpośrednich – postępowanie jest wszczynane na wniosek rolnika i to on określa zakres żądania tj. w tym przypadku rodzaje płatności o których przyznanie się ubiega. Wniosek składa się co roku i każdorazowo postępowanie to jest odrębne i niezależne od tego prowadzonego w latach poprzednich. Należy także wskazać, że postępowanie w sprawie przyznania płatności zawiera znaczące odrębności w stosunku do ogólnych zasad kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy o płatnościach bezpośrednich – z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. I tak ust. 2 tegoż artykułu stanowi, że w postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów oraz wsparcia specjalnego organ administracji publicznej: 1) stoi na straży praworządności; 2) jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń, co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania i na ich żądanie, przed wydaniem decyzji, umożliwia im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się. Zgodnie zaś z ust. 3 strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Z powyżej przytoczonych unormowań wynika, że w postępowaniu o przyznanie płatności bezpośrednich to strona ma obowiązek w sposób szczególny zatroszczyć się o wykazanie swoich uprawnień i wykazać inicjatywę. Stąd też sformułowany w skardze zarzut naruszenia art. 7 k.p.a. nie znajduje podstaw. Odnosząc się do zarzutów skarżącej, że jest osobą schorowaną oraz cierpi na [...], wskazać należy, że – jak trafnie zauważono w odpowiedzi na skargę – na terenie kraju funkcjonuje szereg instytucji, które powołane są między innymi do pomocy w wypełnianiu wniosków o przyznanie płatności obszarowych, takich jak Ośrodki Doradztwa Rolniczego, Izby Rolnicze. Natomiast niewiedza wnioskodawcy odnośnie obowiązujących przepisów prawa, wynikająca z trudnej sytuacji życiowej, nie ma w świetle wskazanych przepisów, znaczenia przy rozpatrywaniu przedmiotowej sprawy. Bowiem osoba ubiegająca się o przyznanie danej płatności winna orientować się w przepisach regulujących jej przyznawanie. W związku z powyższym, nie znajdując wystarczających podstaw do uwzględnienia skargi, i działając w oparciu o art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.