V SA/Wa 74/07

WyrokWSA w Warszawie2007-04-26

Skład orzekający: Beata Bińkowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pełnienie służby w strukturach organów bezpieczeństwa państwa w okresie PRL, nawet jeśli osoba została do niej skierowana wbrew swojej woli lub w wyniku przymusu, stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że sam fakt pełnienia służby w strukturach organów bezpieczeństwa państwa w okresie PRL, w tym w organach śledczych, stanowi podstawę do pozbawienia uprawnień kombatanckich, niezależnie od okoliczności, w jakich osoba została do tej służby skierowana. Ustawa o kombatantach nie przewiduje uznania administracyjnego w tym zakresie, a decyzja o pozbawieniu uprawnień jest decyzją związaną.
Stan faktyczny
Skarżący M. W. został pozbawiony uprawnień kombatanckich decyzją Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych. Organ uznał, że skarżący pełnił służbę w organach bezpieczeństwa państwa w okresie PRL, co zgodnie z ustawą o kombatantach skutkuje utratą tych uprawnień. Skarżący podnosił, że został zmuszony do pracy w tych strukturach i nie wykazał, aby skierowano go tam przez organizacje niepodległościowe.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt V SA/Wa 74/ WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 26 kwietnia 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia Sędzia WSA Protokolant Beata Bińkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi M. W. na decyzję Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych z dnia [...] listopada 2006 r. nr [...] w przedmiocie pozbawienia uprawnień kombatanckich oddala skargę. Pismem datowanym na 31 marca 2006 r. (k. 8 akt adm.) Urząd do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych poinformował M. W. o wszczęciu z urzędu postępowania weryfikacyjnego w sprawie posiadanych przezeń uprawnień kombatanckich oraz wezwał do nadesłania m.in. wszelkich wiarygodnych dokumentów i innych dowodów mogących przyczynić się do ustalenia charakteru pracy lub służby, mających wpływ na uzyskane przez stronę uprawnień kombatanckich. Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, po przeprowadzeniu postępowania w oparciu o zgromadzone w sprawie dokumenty - m. in. kserokopię teczki akt osobowych M. W. nadesłanych do URiC przy piśmie Archiwum Wojsk [...] z [...] czerwca 2006 r. (k. 46 i następne akt adm.) oraz wyjaśnienia zawarte w pismach strony z 6 kwietnia 2006 r. oraz 4 sierpnia 2006 r., decyzją z [...] sierpnia 2006 r. pozbawił stronę uprawnień kombatanckich. Po rozpatrzeniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych zaskarżoną decyzją z [...] listopada 2006 r. nr [...], wydaną na podstawie przepisów art. 127 § 3 i 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego [Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.] oraz art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a i art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego [t. jedn. Dz.U. z 2002 r. nr 42 poz. 371 z poźn. zm.], dalej: ustawy o kombatantach utrzymał w mocy decyzję własną z [...] sierpnia 2006 r. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ stwierdził, że uprawnienia kombatanckie M. W. uzyskał z mocy orzeczenia Zarządu [...] w W. z następujących tytułów: służby w Wojsku Polskim od 1 września 1939 r. do 1 października 1939 r., działalności w Ruchu Oporu od października 1941 r. do lipca 1944 r., służby w Odrodzonym Wojsku Polskim od grudnia 1944 r. do 9 maja 1945 r. i walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 10 maja 1945 r. do września 1949 r. i od października 1950 r. do maja 1952 r. Organ rozpatrujący wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy uznał, że fakt zatrudnienia strony w organach [...] jest bezsporny, co, zdaniem organu, skutkuje pozbawieniem odwołującego się uprawnień kombatanckich. Organ podkreślił, że funkcja pełniona w [...] jest bez znaczenia, bowiem współpraca z organami represji, nastawionymi na zwalczanie polskich ruchów niepodległościowych, musi być oceniona negatywnie, bez względu na stanowisko lub charakter zatrudnienia. Organ wskazał, że nie jest konieczna indywidualna ocena czynów konkretnej osoby, gdyż chodzi o pozbawienie przywilejów z uwagi na przynależność do negatywnie ocenionej grupy. Kierownik Urzędu wyjaśnił także, że podnoszona przez wnioskodawcę współpraca w czasie okupacji z żołnierzami podziemia nie może być uznana za okoliczności o jakich mowa w art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach. Na powyższą decyzję M. W. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. W skardze podniósł, że od 1944 r. był oficerem liniowym; w 1945 r. "[...]" przypadkowo zatrzymali go na szosie, a gdy został przez nich zwolniony i zgłosił się do macierzystej jednostki w W., został aresztowany przez [...] i władze śledcze przewidywały dlań wyrok pięciu lat więzienia. W areszcie śledczym ze względu na swą znajomość języka rosyjskiego został skierowany do pracy przy rejestracji obiegu pism, a po rocznej pracy przeniesiono go do jednostki liniowej. Podkreślił, że został ubezwłasnowolniony przez władze [...] i z Wojska Polskiego zwolniono go w 1952 r. W odpowiedzi na skargę Kierownik Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem nie stwierdzono, aby zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów postępowania, które mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia. Zgodnie z art. 25 ust.2 pkt 1lit. a ustawy o kombatantach pozbawia się uprawnień kombatanckich osoby, które w latach 1944-1956 pełniły służbę lub funkcję i były zatrudniona w strukturach Urzędów Bezpieczeństwa, Służby Bezpieczeństwa i Informacji Wojskowej, a także nadzorujących je komórkach jednostek zwierzchnich związanych ze stosowaniem represji wobec osób działających na rzecz suwerenności i niepodległości Rzeczypospolitej Polskiej, a także z innych przyczyn określonych przepisem art. 21 ust. 2 pkt 1, 3 i 4 ustawy o kombatantach. Z treści przepisu art. 21 ust. 3 pkt 1 ustawy o kombatantach wynika, że przytoczoną powyżej regulacją nie są objęte osoby, które przedłożą dowody, że do wymienionych służb i organów zostały skierowane przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje były zwerbowane w celu udzielenia im pomocy. Jak wynika z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania administracyjnego i stanu faktycznego, prawidłowo ustalonego przez Kierownika Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych, skarżący uzyskał uprawnienia kombatanckie z tytułu walki zbrojnej o utrwalenie władzy ludowej w okresie od 10 maja 1945 r. do września 1949 r. i od października 1950 r. do maja 1952 r. Fakt ten potwierdzają m.in. wniosek Szefa Oddziału [...] (dalej: [...]) i Dowódcy [...] z 1952 r. - k. 25-26 akt adm.(w którym stwierdzono m.in., że zainteresowany po wyzwoleniu pracował w [...] do grudnia 1944 r., kiedy to zgłosił się do Odrodzonego Wojska Polskiego, zaś od lipca 1945 r. do zajmował stanowisko starszego oficera śledczego w organach [...], a od grudnia 1948 r. w sztabie [...] stanowisko zastępcy kierownika sekcji kierunkowej sztabu, zaś w 1950 r. został przydzielony do pracy sztabowej w I Brygadzie [...]), charakterystyka służbowa sporządzona przez Szefa Sztabu [...] - k. 16 akt adm., a także zaświadczenie Związku [...] z dnia [...] kwietnia 1976 r. Nr [...] - k. 16 akt adm. Na podstawie zaświadczenia WKU z [...].03.1976 r. - k. 21 akt adm. - ustalono, że zainteresowany w okresie od maja 1945 r. do września 1949 r. i od października 1950 r. do maja 1952 r. brał udział w walkach z reakcyjnym podziemiem. Zdaniem Sądu orzekający w sprawie organ odwoławczy należycie ocenił zebrane dowody i na ich podstawie sformułował prawidłowe wnioski, że pełnienie przez skarżącego służby zawodowej w strukturach [...] [...] (starszy oficer śledczy) stanowiło pełnienie służby w [...] w rozumieniu art. 21 ust. 2 pkt 4 lit. a ustawy o kombatantach. Należy wskazać, że organ administracji po uzyskaniu dokumentów z Archiwum Wojsk [...], dotyczących przebiegu pracy skarżącego, pismem z dnia 20.07.2006 r. (k. 31 akt adm.) powiadomił M. W. o tym, że dotyczy go uregulowanie prawne przewidujące pozbawienia uprawnień kombatanckich i wyznaczył mu termin do ustosunkowania się do sprawy. Skarżący z tej możliwości nie skorzystał i Kierownik Urzędu wydał decyzję opierając się na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, w ocenie Sądu w pełni wiarygodnym i obrazującym przebieg służby i pełnione funkcje. Odnośnie zawartego w skardze twierdzenia, iż M. W. został zmuszony do pracy w [...] należy wyjaśnić, podzielając pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 października 2001 r. sygn. akt V SA 411/01 (LEX nr 121804), iż o pozbawieniu uprawnień kombatanckich decyduje sam fakt pełnienia służby w określonych strukturach, a nie okoliczności, w jakich zainteresowany został doń skierowany. Skoro M. W. pełnił służbę w strukturach [...] - co wynika z dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy i jest poza sporem - i nie wykazał, że do służby tej został skierowany przez organizacje niepodległościowe lub przez te organizacje zwerbowany w celu udzielenia im pomocy, to w ocenie Sądu spełnione zostały przesłanki do pozbawienia skarżącego uprawnień kombatanckich przewidziane przepisem art. 25 ust. 2 pkt 1 lit. a powołanej wyżej ustawy o kombatantach. Sąd zauważa również, że ustawa o kombatantach nie przewiduje tzw. uznania administracyjnego dla orzekania o pozbawieniu uprawnień kombatanckich - decyzja jest więc tzw. decyzją związaną, a zatem wydanie innej decyzji w przedmiotowym stanie faktycznym i prawnym naruszałoby porządek prawny. Mając na uwadze powyższe i na podstawie art. 151 p.p.s.a. należało oddalić skargę jako niezasadną.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 26.07.2026. · Źródło