V SA/Wa 74/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący: sędzia WSA – Danuta Dopierała po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi R. S. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] listopada 2008 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony; postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym W dniu 9 lutego 2009 r. R. S. złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazała, iż jest osobą samotną, utrzymuje się z handlu ale obecnie dochody z tego źródła znacznie spadły i wynoszą około 300 zł miesięcznie. Nie posiada nieruchomości, przedmiotów wartościowych ani oszczędności pieniężnych. Dodatkowo Skarżąca oświadczyła, iż jest ciężko chora i w najbliższym czasie czeka ją operacja, na którą musi zgromadzić 15.000 zł. Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych Skarżącej, zarządzeniem z dnia 20 lutego 2009 r. wezwano ją do złożenia dodatkowych informacji poprzez udzielenie odpowiedzi na konkretne pytania i nadesłanie stosownych dokumentów. W piśmie z dnia 4 marca 2009 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) Skarżąca oświadczyła, iż na mieszkanie i energię wydaje około 140 zł raz na dwa miesiące, a na wyżywienie około 200 zł. Ze względu na ciężką sytuację finansową niekiedy jest zmuszona ograniczać wydatki na wyżywienie. Na lekarstwa wydaje około 100 zł miesięcznie, bo na więcej jej nie stać. Ponadto Skarżąca wskazała, iż nie posiada żadnych oszczędności pieniężnych, nigdzie nie pracuje, a jedynie osiąga niewielkie dochody z handlu. Aktualnie w miesiącu lutym zarobiła około 100 zł. Od czasu do czasu uzyskuje pomoc z opieki społecznej w wysokości 200 zł. Zaznaczyła, iż nie posiada rachunku bankowego ani żadnej lokaty. Dokumenty dotyczące likwidacji konta zagubiła, a w banku nie chcą jej wydać żadnego zaświadczenia. Postanowieniem z 14 kwietnia 2009 r. referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie odmówił przyznania Skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym. W ustawowym terminie Skarżąca wniosła sprzeciw od ww. postanowienia. W jego uzasadnieniu powołała się na swą ciężką sytuację materialną i zły stan zdrowia. Stwierdziła, że posiadane oszczędności wydała na lekarzy i leczenie w związku z przebytą chorobą. W związku z tym zarządzeniem z dnia 8 maja 2009 r. Skarżąca została wezwana – w terminie 7 dni pod rygorem skutków prawnych – do nadesłania dokumentów potwierdzających wydatkowanie na leczenie posiadanych oszczędności. Wezwanie doręczone Skarżącej w dniu 19 maja 2009 r. pozostało bez odpowiedzi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – stosownie do treści przepisu art. 199 ustawy z 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) – ponoszenie przez stronę kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Prawo pomocy stanowi wyjątek od tej zasady i może zostać przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy procesowej). Instytucja prawa pomocy powinna być zatem stosowana w przypadku osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa do osób tych zaliczyć można bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź środki te są bardzo ograniczone. Jednocześnie, zawarte w omawianym przepisie określenie "gdy osoba ta wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Z tego też względu rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie przez wnioskodawcę udowodnione. W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy lub budzi wątpliwości, sąd na podstawie art. 255 powołanej wyżej ustawy, ma prawo wezwania takiej osoby do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i potwierdzającego wykazywane przez nią okoliczności. W niniejszej sprawie wezwano Wnioskodawczynię do nadesłania dokumentów (np. rachunków za leki, wizyty lekarskie) potwierdzających wydatkowanie na leczenie posiadanych oszczędności oraz do nadesłania innych dokumentów dotyczących jej aktualnej sytuacji finansowej. Wnioskodawczyni nie odpowiedziała na wezwanie, pomimo, iż zażądano od niej dokumentów, których uzyskanie nie wiązało się z nadmierną uciążliwością i to zarówno finansową jak i czasową. W związku z powyższym Sąd rozpoznając przedmiotowy wniosek o przyznanie prawa pomocy oparł się na dokumentach i oświadczeniach Skarżącej znajdujących się już w aktach sprawy. Analiza tychże prowadzi natomiast do wniosku, że Wnioskodawczyni nie przedstawiła w sposób rzetelny swojej sytuacji materialnej. W aktach administracyjnych sprawy znajdują się bowiem dokumenty potwierdzające, iż R. S. była posiadaczem rachunku bieżącego w Banku [...] S.A. oraz rachunku oszczędnościowego lokaty terminowej na kwotę 20 000 zł. W swoich oświadczeniach złożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy wskazywała, że oszczędności te spożytkowała na leczenie. Nie przedstawiła jednak wystarczających dowodów wydatkowania ww. kwoty na ten cel. Nie nadesłała również stosownego zaświadczenia o likwidacji rachunku bankowego wraz z saldem zamknięcia. Twierdząc, że nie może uzyskać takiego zaświadczenia powinna natomiast przedstawić negatywną pisemną odpowiedź z Banku, potwierdzającą odmowę udostępnienia jej danych. Brak ww. dokumentów bankowych uniemożliwia porównanie obciążeń finansowych Wnioskodawczyni związanych z wszczętym postępowaniem sądowym z jej rzeczywistymi możliwościami płatniczymi. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 254 § 1 i art. 260 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji.