V SA/Wa 74/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Tomasz Zawiślak, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha (spr.), Sędzia WSA - Bożena Zwolenik, Protokolant st. specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 listopada 2017 r. sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej z dnia (...) listopada 2016 r. nr (...) w przedmiocie odmowy umorzenia należności przypadającej do zwrotu oddala skargę Przedmiotem skargi złożonej przez M. Ś. (zwanego dalej skarżącym lub stroną) jest decyzja Ministra Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej (zwanego dalej Ministrem, organem II instancji, organem odwoławczym) z [...] listopada 2016 r., nr [...] utrzymująca w mocy decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (zwanego dalej Prezesem Agencji, organem I instancji) z [...] sierpnia 2016 r., nr [...], odmawiającą stronie umorzenia należności stwierdzonej decyzją Marszałka Województwa [...] z [...] lutego 2016 r. nr [...]. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym: Skarżący w pismach z 16 lutego 2016 i 7 marca 2016 r. zwrócił się z wnioskiem o umorzenie kwoty przypadającej do zwrotu z tytułu niewypełnienia zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie nr [...] z [...] lipca 2012 r., w łącznej wysokości 107 617,39 zł., wraz z odsetkami. W uzasadnieniu wniosku strona wyjaśniła, że nie jest w stanie uregulować należności ze względu na trudną sytuację materialną, a spłata całości zadłużenia pociągnęłaby zbyt ciężkie skutki dla jej rodziny poprzez brak wystarczających środków na utrzymanie. Strona podała, że spłaca już pożyczkę w wysokości 223 000 zł, udzieloną przez P. w S., której końcowy termin spłaty przypada na 20 sierpnia 2017 r. i w regulowaniu tego zobowiązania pomaga jej rodzina. Skarżący wskazał, że jego żona pracuje, ale przebywa na zwolnieniu chorobowym ponieważ jest w ciąży. Skarżący ma też na utrzymaniu nieletniego syna. Skarżący oświadczył, że jego dochody wystarczają tylko na zaspokojenie podstawowych potrzeb rodziny oraz opłacenie bieżących rachunków. Wyjaśnił ponadto, że nie wypełnił zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie na skutek swojej niewiedzy oraz oszustwa kontrahentów. Decyzją z [...] lutego 2016 r. nr [...], w wyniku weryfikacji wypełniania przez beneficjenta zobowiązań wynikających z realizacji operacji określonej w umowie o dofinansowanie nr [...] z [...] lipca 2012 r., Marszałek Województwa [...] określił, że do zwrotu od M. Ś. przypada 107 617,39 zł wraz z odsetkami w wysokości jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków tj. od 26 lipca 2012 r. do dnia zwrotu tych środków. W uzupełnieniu wniosku, złożonym 21 lipca 2016 r., na żądanie organu pierwszej instancji, strona podała, ze: - środkiem utrzymania są dochody z prowadzonej działalności gospodarczej, przedstawiając ustalenie dochodu na koniec czerwca 2016 r. (strata w kwocie 12 553,80 zł) i za 2015 r. (strata w kwocie 71 843,35 zł) oraz dochody małżonki, które w 2015 r. wyniosły 26 365,65 zł; - gospodarstwo domowe składa się z trzech osób – beneficjenta, małżonki (wówczas w ciąży) i nieletniego syna z orzeczoną niepełnosprawnością; - nie posiada nieruchomości; - posiada pojazdy: samochód ciężarowy R., rok prod. 2000, samochód osobowy R., rok prod. 2002, samochód osobowy D., rok prod. 2005; - spłaca pożyczkę, której miesięczna rata kapitałowa wynosi 3 245 zł i ostateczny termin jej spłaty przypada na 20 sierpnia 2017 r.; - płaci alimenty na córkę w wysokości 190 zł miesięcznie; - spłaca grzywnę w wysokości 170 zł miesięcznie, a ostatni termin płatności przypada na 25 grudnia 2016 r.; - miesięczne wydatki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą wynoszą 2 054,42 zł; - udzielona ulga w spłacie należności określonej decyzją Marszałka Województwa [...] z [...] lutego 2016 r. nie stanowi pomocy publicznej. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa decyzją z [...] sierpnia 2016 r. odmówił umorzenia w całości należności stwierdzonej decyzją Marszałka Województwa [...] z [...] lutego 2016 r. W odwołaniu od decyzji organu I instancji strona wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i umorzenie całości zaległości wraz z odsetkami. Po rozpatrzeniu odwołania Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej decyzją z [...] listopada 2016 r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z [...] sierpnia 2016 r. W uzasadnieniu organ odwoławczy powołał się na przesłanki określone w art. 56 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2013 r., poz. 885 z późn. zm.) dalej: "u.f.p.". Organ odwoławczy stwierdził, że w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy przeanalizował sytuację ekonomiczną strony, w tym rodzaj podmiotu jakim jest strona, wysokość jej dochodów i wydatków, i uznał, że jej sytuacja zasadniczo nie różni się od sytuacji innych beneficjentów, w tym realizujących projekty unijne i zobowiązanych do zwrotu środków publicznych. Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie potwierdził wystąpienia przesłanki "ważnego interesu podatnika" lub "interesu publicznego", które dałyby podstawę do zastosowania ulgi w spłacie zobowiązania w postaci umorzenia należności. Jednocześnie organ II instancji wskazał, że istnieje możliwość wystąpienia przez stronę z wnioskiem o rozłożenie na raty lub odroczenie terminu zapłaty należności, a ulga w tym zakresie mogłaby zostać uznana za uzasadnioną. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, M.Ś. wniósł o ponowne przeanalizowanie sprawy. Podniósł, że w przypadku konieczności spłaty całej należności będzie musiał zamknąć swoją firmę, zostawić rodzinę i wyjechać do pracy za granicę by spłacić długi zaciągnięte u znajomych i rodziny jak również pieniądze z umowy o dofinansowanie. Zwrócił uwagę, że prowadzi działalność gospodarczą od 2002 r., regularnie opłaca należności publicznoprawne i nie zamierzał nikogo oszukać, wszystkie pieniądze otrzymane z dofinansowania wydał na firmę, a dodatkowo drugie 50% spłaca dotychczas w postaci kredytu.. W odpowiedzi na skargę Minister Gospodarki Morskiej i Żeglugi Śródlądowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości swoje stanowisko w sprawie i argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż zadaniem wojewódzkiego sądu administracyjnego jest zbadanie legalności zaskarżonej decyzji pod względem jej zgodności z prawem, to znaczy ustalenie, czy organy orzekające w sprawie prawidłowo zinterpretowały i zastosowały przepisy prawa w odniesieniu do właściwie ustalonego stanu faktycznego. Realizując powyższe uprawnienia Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem w sprawie nie doszło do naruszenia zastosowanych przepisów prawa materialnego, zaś w działaniach organów nie sposób dopatrzyć się uchybień proceduralnych, które mogłyby skutkować uchyleniem decyzji. Kwestia udzielania ulg względem należności, o których mowa w art. 60 u.f.p. jest uregulowana w art. 64 u.f.p. w związku z art. 55 u.f.p. Zgodnie z art. 64 ust. 2 pkt 1 u.f.p. (w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonej decyzji) właściwy organ, na wniosek zobowiązanego prowadzącego działalność gospodarczą, może udzielić określonych w art. 55 u.f.p. ulg (umorzenie w całości albo w części, odroczenie spłaty lub rozłożenie na raty) w spłacie zobowiązań z tytułu należności, o których mowa w art. 60 pkt 1 – 6 u.f.p. (w niniejszym przypadku - art. 60 ust. 6 u.f.p. - należności z tytułu zwrotu środków przeznaczonych na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich oraz inne należności związane z realizacją projektów finansowanych z udziałem tych środków, a także odsetki od tych środków i od tych należności), które nie stanowią pomocy publicznej. Zgodnie z poglądem ugruntowanym w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (wyrok z 22.05.2015 r. sygn. akt II GSK 829/14, wyrok z 7.06.2016 r. sygn. akt II GSK 239/15) art. 55 u.f.p. , powołany w art. 64 u.f.p., określa tylko rodzaje ulg. Z treści art. 60 u.f.p., jak i pozostałych przepisów regulujących ulgi w spłacie należności o charakterze publicznoprawnym nie wynika, aby ustawodawca przyjął, że ulgi obejmujące te należności są udzielane na tych samych podstawach materialnoprawnych co ulgi w należnościach o charakterze cywilnoprawnym. Nie ma podstaw prawnych stanowisko, że do udzielania ulg w zakresie należności publicznoprawnych stosuje się te same zasady (przesłanki), które odnoszą się do udzielania ulg w należnościach cywilnoprawnych, a zatem art. 56 i 57 u.f.p. Oznacza to, że na podstawie odesłania zawartego w art. 67 u.f.p. należy stosować w tym zakresie odpowiednio przepisy działu III ustawy z 1997 r. - Ordynacja podatkowa, czyli art. 67a § 1 o.p. Według tego przepisu organ podatkowy na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może udzielać ulg w spłacie należności publicznych w tym przepisie określonych. Przesłanki ważnego interesu podatnika (dłużnika) lub interesu publicznego, wymienione w art. 67a § 1 o.p. mają odpowiednik w przesłankach określonych w art. 57 u.f.p. W rozpatrywanej sprawie organ II instancji oparł się na art. 56 ust. 1 pkt 5 u.f.p. Mając na uwadze, iż przesłanki określone w obu tych przepisach są tożsame, powołanie się przez organ II instancji na niewłaściwą podstawę prawną uznać należy za naruszenie, które nie miało wpływu na wynik sprawy. Jak słusznie przyjął organ, rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania ulgi, w postaci umorzenia odsetek, zapada w ramach swobodnego uznania administracyjnego. W sprawie, w której rozstrzygnięcie w postępowaniu przed organem administracji publicznej zapada w ramach swobodnego uznania, organ administracji publicznej dokonuje wyboru jednego z dwu możliwych rozstrzygnięć merytorycznych. Podkreślenia wymaga również fakt, iż nawet gdyby organ administracji publicznej ustalił, że w sprawie zachodzą przesłanki umożliwiające przyznanie stronie wnioskowanej ulgi, to i tak organ nie byłby zobligowany do wydania decyzji o przyznaniu wnioskowanej przez stronę ulgi. Wynika to właśnie z istoty uznania administracyjnego, w oparciu o które wydawane jest rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania ulgi w spłacie należności publicznoprawnych. Wniosek o przyznanie ulgi jest każdorazowo indywidualnie rozpatrywany przez właściwy organ administracji publicznej, co miało miejsce także w niniejszym przypadku. Nie powielając wszystkich ustaleń organu, szczegółowo wymienionych w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu I instancji, a które sąd uznaje za prawidłowe, należy stwierdzić, iż jak wynika z akt administracyjnych, organy obu instancji szczegółowo i wyczerpująco przeanalizowały sprawę pod względem występowania przesłanek, które warunkują udzielenie ulgi w postaci umorzenia należności, w szczególności sytuację majątkową i rodzinną strony, jej możliwości zarobkowe oraz obciążenie innymi zobowiązaniami. W wyniku tych ustaleń organy nie stwierdziły by została spełniona któraś z przesłanek - ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego, natomiast wskazały na możliwość rozłożenia należności na raty w przypadku wystąpienia przez stronę ze stosownym wnioskiem. Sąd podziela ocenę prawną organów, iż w niniejszej sprawie nie zachodzi ani ważny interes podatnika, ani też interes państwa w umorzeniu należności. Strona prowadzi działalność gospodarczą i, wg jej oświadczenia, środki z uzyskane z dofinansowania zainwestowała w rozwój tej działalności, w szczególności w zakup środków trwałych. Strona ma więc potencjał i możliwości zarobkowe, by bez uszczerbku środków koniecznych na utrzymanie własne i rodziny oraz osób w stosunku do których ma obowiązki alimentacyjne, spłacić należności publiczne, przy odpowiednim rozłożeniu ich na raty, do czego konieczny jest jednak stosowny wniosek strony. Reasumując, rozstrzygnięcie w rozpoznawanej sprawie zapadło w ramach swobodnego uznania i nie musiało być korzystne dla strony, nawet w sytuacji spełnienia przesłanek uzasadniających przyznanie ulgi. Niezależnie od tego sąd stwierdza, iż organ zbadał wyczerpująco wszystkie okoliczności faktyczne sprawy i dokonał obiektywnej oraz wnikliwej ich oceny, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, uznając, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.