V SA/Wa 740/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący – sędzia NSA Piotr Piszczek po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o wstrzymanie w części wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. S.A. z siedzibą w K. na decyzję Ministra Rozwoju i Finansów z dnia [...] stycznia 2017 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty dofinansowania przypadającej do zwrotu postanawia: odmówić zmiany postanowienia z 30 maja 2017 r. o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Decyzją z [...] stycznia 2017 r., nr [...] Minister Rozwoju i Finansów uchylił decyzję Polskiej Agencji Rozwoju Przedsiębiorczości z [...] maja 2016 r. nr [...]: 1. w części określającej kwotę do zwrotu w wysokości 16.215.618,18 zł; 2. w części pomniejszenia kwoty zobowiązania z kolejnej płatności; w tym zakresie Organ instancji orzekł, że kwota zobowiązania określona decyzją Organu I instancji pomniejsza o kwotę 7.352.676,43 zł kolejne płatności wypłacone na rzecz Beneficjenta na podstawę wymienionych przez Organ II instancji wniosków o płatność; 3. w części zobowiązania dla Skarżącej do dokonania w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji zwrotu kwoty w wysokości 18.960.116,75 zł; w tym zakresie Organ instancji zobowiązał Skarżącą do dokonania w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji zwrotu środków wykorzystanych niezgodnie z przeznaczeniem w wysokość 11.527.386,10 zł wraz z odsetkami naliczonymi jak dla zaległości podatkowych. W pozostałym zakresie Organ II instancji utrzymał decyzję Organu I instancji w mocy. Na powyższą decyzję M. S.A. z siedzibą w K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Postanowieniem z 30 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Jak wyjaśniono, bez dokładnego przedstawienia sytuacji finansowej i majątkowej wnioskodawcy nie jest możliwa ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji faktycznie spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody, bądź trudne do odwrócenia skutki. Podczas gdy Skarżąca uzasadniła swój wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wskazując, iż konieczność jednorazowego zwrotu tak wysokiej kwoty będzie miała, negatywny wpływ na bieżącą płynność finansową spółki, a także rozmiar prowadzonej przez nią działalności (konieczność sprzedaży części majątku trwałego). Na potwierdzenie powyższej okoliczności Skarżąca nie przedłożyła jednakże stosownych dokumentów, bo do wniosku dołączono jedynie kopie potwierdzenia realizacji przelewu, deklarację VAT-7 i potwierdzenia przelewów, z których wynika, że reguluje bieżące zobowiązania w zakresie podatku od towarów i usług. W ocenie Sądu powyższe dokumenty nie obrazują sytuacji finansowej Skarżącej. Tym samym wniosek Strony nie zasługiwał na uwzględnienie i nie uzasadnił ewentualnej możliwości spełnienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Postanowieniem z 25 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne w związku z toczącym się postępowaniem karnym, gdyż w ocenie Sądu złożone w sprawie karnej wyjaśnienia/zeznania stanowią podstawę do ustaleń w postępowaniu administracyjnym. A ich wiarygodność może zostać oceniona lepiej w postępowaniu karnym, albowiem wybiórcze ich pozyskanie w postępowaniu administracyjnym (poprzez załączenie tylko części z nich z akt sprawy karnej) w postępowaniu sądowoadministracyjnym takich możliwości nie stwarza. Pismem z 19 marca 2018 r. Skarżąca złożyła wniosek o wstrzymanie w części wykonania zaskarżonej decyzji obejmującej zobowiązanie Beneficjenta do dokonania zwrotu środków w wysokości 11.527.386,10 zł (punkt III decyzji). We wniosku podniosła, że w okresie następującym po wydaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowienia z 30 maja 2017 r., w drodze którego Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wystąpiła istotna okoliczność w postaci zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego. Jednocześnie, dnia 16 marca 2018 r. do przedstawiciela Skarżącej skierowana została (za pośrednictwem poczty elektronicznej) informacja o założeniu blokady na rachunku bankowym na kwotę 20 360 456,98 zł. Przy tym jak podkreślono Skarżąca ma świadomość, że pomimo zaawansowanego etapu postępowania karnego, do czasu jego prawomocnego zakończenia może upłynąć jeszcze wiele miesięcy. Stanowi to istotną zmianę względem stanu faktycznego istniejącego przed wydaniem postanowienia o zawieszeniu postępowania. Zajęcie środków na obecnym etapie powoduje bowiem, że Skarżąca na wiele miesięcy zostanie pozbawione możliwości dysponowania nimi. Uwzględniając, iż przedmiotem sporu jest niebagatelna kwota przekraczająca 20 mln zł, oznacza to ogromne problemy w zapewnieniu bieżącego funkcjonowania przedsiębiorstwa Skarżącej. Wskazano, że wykonanie decyzji na obecnym etapie, przed prawomocnym zakończeniem postępowania sądowego kwestionującego prawidłowość obu decyzji, z dużym prawdopodobieństwem będzie stanowiło znaczne utrudnienie oraz mogłaby wręcz zagrozić bytowi materialnemu Skarżącej, a tym samym spowoduje znaczące i trudne do odwrócenia skutki po stronie Skarżącej. Fakt zawieszenia postępowania może jedynie spotęgować przedmiotowe konsekwencje. Tym samym materializuje się przesłanka, o której mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ponadto autor wniosku podał, że zawieszenie postępowania dodatkowo powoduje, że nawet w przypadku uzyskania korzystnego rozstrzygnięcia (w postępowaniu karnym, a następnie sądowoadministracyjnym) Skarżąca narażona będzie na daleko idące konsekwencje wywołane koniecznością wielomiesięcznej egzystencji w warunkach istotnie zagrożonej płynności finansowej. Skarżąca, jak wskazano dysponuje istotnym majątkiem trwałym, który może być zbyty w razie potrzeby zapłaty wynikającej z decyzji kwoty. Jednakże dokonanie sprzedaży majątku teraz, w przypadku braku wstrzymania wykonania decyzji, przy jednoczesnym zawieszeniu postępowania, spowoduje trudne do odwrócenia skutki. Pozbywając się bowiem określonych środków produkcji Skarżąca będzie musiała zakończyć obszary swojej działalności obsługiwanej sprzedanymi składnikami majątkowymi, będzie musiała zwolnić obsługujący je personel i ponieść koszty zwolnień grupowych, a także zaprzestać poszukiwania nowych zleceń wykonywanych przy pomocy tych składników. Odtworzenie sprzedanego parku maszynowego z kwot odzyskanych po pozytywnym dla Skarżącej zakończeniu postępowania wymagałoby znacznie większych nakładów, aniżeli dochód uzyskany ze zbycia maszyn używanych. Skarżąca nie odkupi bowiem tych samych maszyn, ale będzie zmuszona kupić nowe maszyny znacznie droższe, aniżeli te sprzedane. Dodatkowo, jak wskazano Skarżąca musiałaby ponieść koszty zatrudnienia i wyszkolenia nowych pracowników oraz pozyskania nowych zleceń. Przy tym brak wstrzymania decyzji, co podkreślił wnioskodawca wpłynie także negatywnie na stan zatrudnienia u Skarżącej, która obecnie zatrudnia łącznie 106 osób, a wykonanie decyzji już teraz skutkowałoby zwolnieniami pracowników Skarżącej, ze względu na niemożliwość kontynuowania działalności w obecnym kształcie (konieczność sprzedaży maszyn skutkuje utratą zleceń, co powoduje mniejsze zapotrzebowanie na pracowników). Ich ponowne zatrudnienie w przypadku pozytywnego rozstrzygnięcia sądowego nie byłoby możliwe, bowiem pracownicy znaleźliby w międzyczasie nowe zatrudnienie. Tym samym Skarżąca straciłaby wykwalifikowanych pracowników, a ich odzyskanie, czyli odwrócenie skutków wykonania decyzji, byłoby niemożliwe. Z tego samego powodu wykonanie decyzji już teraz miałoby negatywny wpływ na sytuację życiowa i materialną obecnych pracowników Skarżącej. Podkreślono również, że brak jest zagrożenia interesów Skarbu Państwa w przypadku zawieszenia wykonalności, gdyż Skarżąca na bieżąco reguluje zobowiązania finansowe wynikające z jej działalności - w tym w szczególności zobowiązania publicznoprawne. W 2016 roku Skarżąca zapłaciła łącznie 13.515.652,31 zł tytułem zobowiązań podatkowych kwestionowanych przez Skarżącą w toku postępowań administracyjnych. Skarżąca reguluje także bieżące zobowiązania w zakresie podatku od towarów i usług. Skarżąca podnosiła także, że zaskarżona decyzja została już wykonana w znacznej części, w której określona do zwrotu kwota 7.352.676,43 zł pomniejszyła dalsze należne i niekwestionowane wypłaty na rzecz Skarżącej (punkt II Decyzji). Ustalony przez Organy I i II instancji obowiązek zwrotu środków został więc w istotnej części zrealizowany (niezależnie od faktu, że Skarżąca również w tym zakresie kwestionuje prawidłowość wydanej decyzji i nie podziela przytoczonych przez te organy argumentów za pomniejszeniem wypłat). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Wobec zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 25 stycznia 2018 r. wskazać należy, że zgodnie z art. 127 § 3 zd. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.), podczas zawieszenia sąd nie podejmuje żadnych czynności z wyjątkiem tych, które mają na celu podjęcie postępowania albo wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Natomiast zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane, na podstawie § 2 i 3, sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Dokonana przez Sąd analiza ponownego wniosku o wstrzymanie wykonania – w zakresie punktu III - zaskarżonej decyzji nie dała podstaw do zmiany dotychczasowego orzeczenia. Nie wykazano, by od dnia 30 maja 2017 r. nastąpiły okoliczności określone w powołanym przepisie. Wskazać należy bowiem, że na podstawie okoliczności w przedstawionych w ponownym wniosku nie sposób wywieść możliwości nastąpienia zdarzeń określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd podkreśla, iż zawieszenie postępowania sądowoadministracyjnego oraz założenie blokady na rachunku bankowym nie powoduje samo przez się ziszczenia przesłanek wstrzymania wykonania decyzji, określonych w omawianym przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a. W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, że wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać mogą tylko konkretne okoliczności, będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy, strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności. Tego Skarżący nie uczynił, zarówno we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji jak i we wniosku o zmianę postanowienia Sądu w tym przedmiocie. Argumentacja Skarżącej skupia się wokół kwestii proceduralnych związanych z zawieszeniem postępowania sądowoadministracyjnego i prowadzonego postepowania karnego, które w jej ocenie – wobec ewentualnego wykonania zaskarżonej decyzji - mogą wpłynąć na strukturę prawno-organizacyjną przedsiębiorstwa. Jednocześnie wskazuje, że na bieżąco reguluje zobowiązania finansowe, w tym wynikające z decyzji administracyjnych, pomimo trudności związanych z ograniczeniami w dysponowaniu środkami na koncie bankowym. W ocenie Sądu argumenty Skarżącej dotyczące przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie mogą odnieść zamierzonego skutku. Dysponowanie środkami publicznymi wiąże się ze szczególnym reżimem wymagającym m.in. zachowania zasad celowości, efektywności i gospodarności, a także przestrzegania przepisów prawa. Charakter prowadzonej działalności oraz sposób finansowania tejże działalności nie może usprawiedliwiać nieprzestrzegania procedur w wydatkowaniu środków publicznych oraz nie może stać się przesłanką do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Prowadzenie każdej działalności z wykorzystaniem środków publicznych, zawsze wiąże się z ryzykiem i wymaga od podmiotów podejmujących się jej prowadzenia zachowań zapewniających efektywne, zgodne z prawem i sprawne realizowanie założonych celów, minimalizowanie ewentualnych zagrożeń oraz zapewnienie rezerw na wypadek zaistnienia negatywnych okoliczności. Prowadząc działalność finansowaną z udziałem środków publicznych konieczne jest ponadto zachowanie odpowiednich procedur. Każdy przypadek, w którym dochodzi do konieczności zwrotu środków finansowych pobranych nienależnie, wiąże się z koniecznością przeorganizowania budżetu Beneficjenta i pozyskania dodatkowych środków, nierzadko kosztem bieżącej działalności czy też działalności planowanej w przyszłości. Tymczasem Skarżąca w treści uzasadnienia złożonego wniosku jedynie pośrednio stara się wykazać, że "zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków" w przypadku niewstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, ale wskazuje usilnie na brak zagrożenia interesów Skarbu Państwa w przypadku zawieszenia wykonalności w kontekście prowadzonego postępowania karnego. Przy czym podkreśla, że Skarżąca na bieżąco reguluje zobowiązania finansowe wynikające z jej działalności - w tym w szczególności zobowiązania publicznoprawne. W 2016 r. Skarżąca zapłaciła łącznie 13.515.652,31 zł tytułem zobowiązań podatkowych kwestionowanych przez Skarżącą w toku postępowań administracyjnych. Skarżąca reguluje także bieżące zobowiązania w zakresie podatku od towarów i usług. Nadmienić również należy, że zaskarżona decyzja, w części dotyczącej pomniejszenia bieżących płatności, została już wykonana. Biorąc to wszystko pod uwagę, należy stwierdzić, że również w chwili obecnej Sąd nie doszukał się uzasadnionych podstaw do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, czyli w efekcie, że nie wystąpiła możliwość zmiany wydanego postanowienia o odmowie wstrzymania decyzji. Mając na uwadze wskazane okoliczności, na podstawie art. 61 § 3 i § 4 w zw. z art. 127 § 3 p.p.s.a., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowił jak w sentencji postanowienia.