V SA/Wa 741/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Małgorzata Rysz, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska (spr.), Protokolant spec. - Mariusz Dzierzęcki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2010 r. przy udziale A. P. sprawy ze skargi R. P. w imieniu własnym oraz działającej jako przedst. ust. małoletniej I. P. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] grudnia 2009 r. nr [...] w przedmiocie wydalenia z terytorium RP; skargę oddala. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] czerwca 2009 r. znak: [...] na podstawie art. 88 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1694 z późn. zm.) oraz art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.) zwany dalej K.p.a., postanowił na wniosek Komendanta Placówki Straży Granicznej w [...], znak pisma Nr [...] z dnia [...] lutego 2009 r. wydalić z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, R. P., wraz z małoletnimi dziećmi A. P. i J. P. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda [...] wskazał, iż funkcjonariusze Placówki Straży Granicznej w [...] w dniu [...] lutego 2009 r., zatrzymali ww. w trakcie kontroli legalności pobytu cudzoziemców na terytorium RP. W toku czynności sprawdzających ustalono, iż ww. cudzoziemka przebywa nielegalnie na terytorium RP tzn. bez ważnej wizy lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na tym terytorium według przepisów cyt. wyżej ustawy o cudzoziemcach. Ustalono to na podstawie następujących faktów. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2005 r. udzielił R. P. zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia [...] stycznia 2006 r. sygn. [...]. Z kolei decyzjami Wojewody [...] z dnia [...] stycznia 2005 r. małoletnia J. P. (sygn. [...]) oraz małoletni A. P. (sygn. [...]) otrzymali zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej do dnia 31 stycznia 2006 r. W dniu 14 grudnia 2005 r. R. P. złożyła wnioski o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Pismem z dnia [...] marca 2006 r., sygn. [...], powyższy wniosek pozostawiono bez rozpoznania. W dniu 14 grudnia 2005 r. R. P., działająca w imieniu małoletnich dzieci J. P. oraz A. P., złożyła wnioski o udzielenie zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP. Pismami z dnia [...] marca 2009 r., sygn. [...] oraz [...], powyższe wnioski pozostawiono bez rozpoznania. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2008 r., sygn. [...], Wojewoda [...] umorzył postępowanie w sprawie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP R. P.. Natomiast decyzjami z dnia [...] sierpnia 2008 r. umorzono postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony na terytorium RP małoletniej J. P. (sygn. [...]) oraz małoletniemu A. P. (sygn. [...]). W dniu 16 grudnia 2008 r. R. P. wystąpiła za pośrednictwem Wojewody [...] do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców o wydanie wizy pobytowej krajowej w trybie art. 33 ustawy o cudzoziemcach. Szef UdSC decyzją z dnia [...] lutego 2009 r., sygn. [...], odmówił wydania ww. przedmiotowej wizy w związku z niespełnieniem przesłanek zawartych w powyższym artykule. Organ ustalił również, iż nie zachodzą przesłanki będące podstawą do udzielenia Skarżącej i jej dzieciom zgody na pobyt tolerowany na terytorium RP, w świetle art. 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2006 r. Nr 234, poz. 1695 z poźn. zm.), które mogłyby wskazywać na niedopuszczalność wydalenia z przyczyn wskazanych w Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 z późn. zm.). Ustalono również, iż wobec Cudzoziemki i jej dzieci nie zostały podjęte żadne działania władz w kraju ich pochodzenia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1 a wspomnianej ustawy. Organ I instancji podkreślił, iż ze względu na więzi osobiste pobyt małoletnich: A. P. oraz J. P. jest integralnie związany z pobytem ojca S. M. i matki R. P.. Ze względu na wiek w/w małoletni cudzoziemcy są uzależnieni od opieki sprawowanej osobiście przez rodziców, jak również od ich pomocy finansowej. W dniu [...] maja 2009 r. Wojewoda [...] wydał decyzję o wydaleniu S. M. z terytorium RP, sygn. [...]. W związku z powyższym wydanie decyzji o wydaleniu z terytorium RP R. P. skutkuje wydaleniem także w/w małoletnich cudzoziemców. Odwołanie od powyższej decyzji wniosła R. P.. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] grudnia 2009 r. znak: [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy zgodził się z ustaleniami dokonanymi przez organ I instancji co do stanu faktycznego i prawnego. Odnosząc się do zarzutu co do rozłąki rodziny organ podniósł, iż na mocy decyzji Nr [...] z dnia [...]czerwca 2009 r. Wojewoda [...] orzekł o wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej S. M. - męża Skarżącej i ojca małoletnich A. P. i J. P.. W związku z tym organ stwierdził, iż nie dojdzie do rozłąki rodziny. Organ II instancji podkreślił, iż fakt urodzenia małoletniej córki Skarżącej w Polsce i pobierania przez dzieci nauki na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej nie uzasadnia nielegalnego pozostawania wraz z nią na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej. Fakt, iż Cudzoziemka nie przewidziała konsekwencji niedopełnienia obowiązku posiadania stosownego zezwolenia na pobyt na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej dla Siebie i Swoich dzieci nie może stanowić okoliczności przemawiającej za uchyleniem decyzji o wydaleniu. Organ odwoławczy stwierdził ponad to, iż art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności nie gwarantuje nieograniczonego prawa do łączenia z rodziną ani też ochrony przed rozłączenie z członkami rodziny, a jedynie ogranicza dyskrecjonalne uprawnienia państwa w kwestii ochrony wjazdu i pobytu oraz w zakresie wydaleń. Trybunał Praw Człowieka wymaga jednak istnienia silnych związków rodzinnych, jednoznacznego zaistnienia faktu ingerencji państwa oraz zaistnienia przeszkód uniemożliwiających zorganizowanie normalnego życia rodzinnego w innym państwie, z krajem pochodzenia włącznie oraz wyważenia praw jednostki w kontekście interesu ogólnego. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Praw Człowieka art. 8 nie można bowiem interpretować "do narzucenia państwu konieczności poszanowania dokonanego przez cudzoziemca wyboru miejsca zamieszkania". Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyła R. P. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji jaki poprzedzającej ją decyzji I instancji, oraz o zasądzenie na jej rzecz kosztów według norm przepisanych. Zaskarżonej decyzji zarzuciła : a) naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, to jest: - art. 88 ust. 1 pkt 1 i art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o cudzoziemcach (tekst jednolity z 2006 r., Dz. U. Nr 234, Poz. 1694, z późniejszymi zmianami) w związku z art. 97 ust. 1 pkt 1a ustawy z dnia 13 czerwca 2003 r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (tekst jednolity z 2006 r., Dz. U. Nr 234, Poz. 1695, z późniejszymi zmianami) poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie zachodziły przesłanki do wydania decyzji nakazującej wydalenie, - art. 3 ust.1, art. 6 ust. 2, art. 8 ust. 1 oraz art. 9 ust. 1 Konwencji o prawach dziecka z dnia 20 listopada 1989 r., ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską w dniu 30 października 1991 r. (Dz. U. Nr 120, poz. 526) poprzez niewzięcie pod uwagę w sprawie interesu prawnego moich małoletnich dzieci – A. i P. oraz J. P., - art. 72 ustawy z dnia 2 kwietnia 1997 r. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 78, Poz. 483, z późniejszymi zmianami) poprzez niezachowanie przez organ orzekający w sprawie ochrony praw dziecka, - art. 8 Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. ratyfikowanej przez Rzeczpospolitą Polską (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, Poz. 284) poprzez niezachowanie obowiązku poszanowania jej życia rodzinnego, - art. 104 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niewydanie decyzji o wyrażeniu zgody na pobyt tolerowany w sytuacji spełnienia wystarczających po temu przesłanek, b) naruszenie przepisów prawa proceduralnego, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, to jest: - art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 K.p.a. poprzez niepodjęcie wszelkich niezbędnych kroków do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz pominięcie istotnego dla wyniku sprawy materiału dowodowego i niepełną jego ocenę, - art. 10 § 1 K.p.a. poprzez niezachowanie prawa A. P. oraz J. P.do czynnego udziału w postępowaniu, - art. 107 § 3 K.p.a. poprzez brak wyjaśnienia podstawy prawnej, na której oparł się Szef Urzędu do spraw Cudzoziemców oraz całkowity brak uzasadnienia prawnego w decyzji organu I instancji. W odpowiedzi na skargę Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wniósł oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej: p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Kierując się tymi przesłankami i badając zaskarżoną decyzję w granicach określonych przepisami powołanych wyżej ustaw, Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest prawidłowa. Na wstępie należy przypomnieć, że w przypadku stwierdzenia okoliczności , o których mowa w art. 88 ust. 1 ustawy o cudzoziemcach wydanie decyzji o wydaleniu jest obligatoryjne. Do tych okoliczności zalicza się sytuację określoną w pkt. 1 przepisu wskazanego powyżej, to jest jeżeli Cudzoziemiec przebywa na terytorium RP bez ważnej wizy, jeżeli jest wymagana, lub innego ważnego dokumentu uprawniającego do wjazdu i pobytu na tym terytorium. W niniejszej sprawie pobyt Cudzoziemki wraz z dziećmi był legalny tylko do dnia 31 stycznia 2006r., gdyż do tej daty posiadała zezwolenie na zamieszkanie na czas oznaczony. Jednocześnie, jeżeli zachodzą wyjątki określone w art. 89 ustawy o cudzoziemcach, decyzji o wydaleniu nie wydaje się, a wydanej nie wykonuje, jeżeli: 1) zachodzą przesłanki do udzielenia zgody na pobyt tolerowany; 2) cudzoziemiec jest małżonkiem obywatela polskiego albo cudzoziemca posiadającego zezwolenie na osiedlenie się lub zezwolenie na pobyt rezydenta długoterminowego WE i jego dalszy pobyt nie stanowi zagrożenia dla obronności lub bezpieczeństwa państwa lub bezpieczeństwa i porządku publicznego, chyba że związek małżeński został zawarty w celu uniknięcia wydalenia; 3) cudzoziemiec przebywa na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie wizy jednolitej pobytowej upoważniającej tylko do wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w celu, którym mowa w art. 28 ust. 1 pkt 11, lub zezwolenia na zamieszkanie na czas oznaczony udzielonego na podstawie art. 53a ust. 2. 2. Decyzji o wydaleniu ze względu na okoliczności, o których mowa w art. 88 ust. 1 pkt 1 lub 6, nie wydaje się cudzoziemcowi czasowo oddelegowanemu w celu świadczenia usług na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przez pracodawcę mającego siedzibę na terytorium państwa członkowskiego Unii Europejskiej, państwa członkowskiego Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) – strony umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub Konfederacji Szwajcarskiej, uprawnionemu do przebywania i zatrudnienia na terytorium tego państwa. Żadna z sytuacji wskazanych w powyższym przepisie w niniejszej sprawie nie wystąpiła. Organ badał czy wystąpiły przesłanki udzielenia zgody na pobyt tolerowany zawarte w art. 97 ustawy z dnia 13 czerwca 2003r. o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U.Nr 234, poz. 1695 z 2006r z późn. zm). Przepis ten stanowi, że Cudzoziemcowi udziela się zgody na pobyt tolerowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jego wydalenie; 1) mogłoby nastąpić jedynie do kraju, w którym zagrożone byłoby jego prawo do życia, wolności i bezpieczeństwa osobistego, w którym mógłby zostać poddany torturom albo nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu albo karaniu lub być zmuszony do pracy lub pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo być ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r (Dz. U. z 1993r Nr 61, poz. 284 i 285, z 1995r. Nr 36, poz.175, 176 i 177, z 1998r. Nr 147, poz. 962 oraz z 2002r.Nr 127, poz. 1084); 1a) naruszałoby prawo do życia rodzinnego w rozumieniu Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950r., lub naruszałoby prawa dziecka określone w Konwencji o prawach dziecka, przyjętej przez Zgromadzenie Ogólne Narodów Zjednoczonych dnia 20 listopada 1989r. (Dz. U. z 1991r. Nr 120, poz. 526 oraz 2000r. Nr 2, poz.11), w stopniu istotnie zagrażającym jego rozwojowi psychofizycznemu; 2) jest niewykonalne z przyczyn niezależnych od organu wykonującego decyzję o wydaleniu i od cudzoziemca. Zasadnie organ ocenił, iż z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie nie wynika aby wobec Cudzoziemki zostały podjęte działania władz w kraju jego pochodzenia, które w jakikolwiek sposób naruszałyby art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a wspomnianej wyżej ustawy. Cudzoziemka nie przedstawiła żadnych wiarygodnych okoliczności, które świadczyć by mogły o zagrożeniu jej praw gwarantowanych przez Konwencję o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności w razie Jej powrotu do kraju pochodzenia. Co do dzieci, to ich pobyt na terytorium RP jest integralnie związany z pobytem ich rodziców, to jest Skarżącej i jej męża [...] [...] (sprawa o sygn. akt: V SA/Wa 746/10 w tut. sądzie), a ich wydalenie razem z rodzicami nie narusza praw dziecka zagwarantowanych w Konwencji Praw Dziecka. Z art. 7 w/w Konwencji wynika, że dziecko począwszy od urodzenia będzie miało prawo do poznania swoich rodziców i bycia przez nich wychowywanym. Art. 9 Konwencji stanowi, że Państwa – Strony zapewniają, że dziecko nie zostanie odłączone od rodziców wbrew ich woli. Należy pamiętać, że wykonywanie praw zagwarantowanych w Konwencji winno być zgodne z prawem obowiązującym na terytorium państwa, więc z praw zagwarantowanych dzieciom nie mogą wywodzić swoich praw legalizacji pobytu na terytorium RP ci rodzice dzieci, którzy naruszają obowiązujący ład prawny, gdyż w pierwszej kolejności rodzice powinni zalegalizować swój pobyt w Polsce, a dopiero później powoływać się na fakt pobierania przez dzieci nauki na terytorium RP czy też na to, że małoletnia córka Skarżącego urodziła się w Polsce. Art. 8 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności nie gwarantuje nieograniczonego prawa do łączenia z rodziną ani też ochrony przed rozłączeniem z członkami rodziny, a jedynie ogranicza dyskrecjonalne uprawnienia państwa w kwestii ochrony wjazdu i pobytu oraz w zakresie wydaleń. Zgodnie z orzecznictwem Trybunału Praw Człowieka, tego przepisu nie można interpretować ,,do narzucenia państwu konieczności poszanowania dokonanego przez cudzoziemca wyboru miejsca zamieszkania’’. Zasadnie organ wskazał, iż fakt, iż Cudzoziemka nie przewidziała konsekwencji niedopełnienia obowiązku posiadania zezwolenia na pobyt na terytorium RP, nie może stanowić podstawy do uchylenia decyzji o wydaleniu. Najpierw bowiem rodzice powinni zalegalizować swój pobyt, dopiero później wykonywać przysługujące dzieciom prawo do nauki. Żadna ze wskazanych wyżej Konwencji nie gwarantuje bowiem dzieciom bezwarunkowego prawa do nauki w miejscu wybranym przez ich rodziców. Nadto, z dołączonych opinii psychologów nie wynika, aby wydalenie małoletnich Cudzoziemców z Polski w stopniu istotnym zagrażałoby ich rozwojowi psychofizycznemu (art. 97 ust. 1 pkt 1a). W opinii dot. I. P. (córka) użyto sformułowania ,,przemawiają raczej przeciwko zmianie środowiska życiowego i kulturowego dziecka’’, w opinii dot. A. P. (syn): ,,wydaje się iż niewskazane jest zmienianie środowiska życia dziecka". Nie są to określenia kategoryczne, uzasadniające przyjęcie, że wyjazd z RP będzie miał wpływ na rozwój psychofizyczny dzieci ,,w stopniu istotnie zagrażającym’’. W wyniku wykonania decyzji o wydaleniu nie nastąpi także trwałe rozłączenie z rodziną, gdyż decyzja ta dotyczy również dzieci Skarżącej. Także wobec jej męża, a ojca dzieci A. P. i J. P. , wydano decyzję o wydaleniu. Wobec powyższego sąd stwierdził, ze zaskarżona decyzja jest prawidłowa, nie narusza obowiązującego prawa, w tym norm zawartych w Konwencji Praw Dziecka i w Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności. Ponadto, niezasadny jest zarzut naruszenia art. 107 § 3 K.p.a. , gdyż w uzasadnieniu organ dokonał wyjaśnienia podstawy prawnej podjętej decyzji i przytoczył stosowne przepisy obowiązującego prawa. Nie można także uznać za zasadny zarzutu naruszenia przez organ art. 10 § 1 K.p.a., które polega, zdaniem Skarżącej, na zaniechaniu wysłuchania Jej małoletnich dzieci (syn stał się pełnoletni na etapie postępowania sadowego) w toku postępowania przed organem. Zgodnie z art. 12 Konwencji o prawach dziecka Państwa-Strony zapewniają dziecku, które jest zdolne do kształtowania swych własnych poglądów, ma prawo do swobodnego wyrażania własnych poglądów we wszystkich sprawach dotyczących dziecka, przyjmując je z należytą wagą, stosownie do wieku oraz dojrzałości dziecka. W tym celu dziecko będzie miało w szczególności zapewnioną możliwość wypowiadania się w każdym postępowaniu sądowym i administracyjnym, dotyczącym dziecka, bezpośrednio lub za pośrednictwem przedstawiciela bądź odpowiedniego organu, zgodnie z zasadami proceduralnymi prawa wewnętrznego. Zgodnie z art. 72 ust. 3 Konstytucji RP, który stanowi, że w toku ustalania praw dziecka organy władzy publicznej oraz osoby odpowiedzialne za dziecko są obowiązane do wysłuchania i w miarę możliwości uwzględnienia zdania dziecka. Nie można tego jednak interpretować jako bezwzględny nakaz przesłuchania małoletniego. W niniejszej sprawie organ nie przesłuchał bezpośrednio małoletnich dzieci Skarżącej odnośnie perspektywy opuszczenia Polski, jednakże nie było to, zdaniem sądu, konieczne wobec przepytania na tę okoliczność obu małoletnich, dokonanego przez psychologa, co znalazło swój wyraz w jego opiniach. Tak więc negatywne stanowisko małoletnich odnośnie konieczności opuszczenia Polski było znane organowi orzekającemu w sprawie. Nadto, na etapie postępowania administracyjnego Strona nie wnosiła o przesłuchanie dzieci, a biorąc pod uwagę okoliczności sprawy, takie przesłuchanie nie wniosłoby nic nowego i nie mogłoby mieć wpływu na treść rozstrzygnięcia. Z tych względów, na zasadzie przepisu art. 151 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku.