V SA/Wa 747/13

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 4 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi B. Sp. z o.o. w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia ... grudnia 2012 r. Nr ... w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym p o s t a n a w i a: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych; B. Sp. z o.o. w W. złożyła - na urzędowym formularzu PPPr - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego wynosi ...zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi ... zł, natomiast wysokość zysku lub strat za ostatni rok obrotowy według bilansu wynosi minus ... zł. Skarżąca posiada trzy rachunki bankowe ze stanem kont ... zł. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż Skarżąca od stycznia 2009 r. nie osiąga żadnych zysków, nie posiada środków pieniężnych, jak i żadnego majątku, w tym w szczególności nieruchomości. Spółka pismem z dnia ... października 2011 r. złożyła wniosek o ogłoszenie upadłości obejmującej likwidację majątku. Postanowieniem z dnia ... grudnia 2011 r. SR dla W. oddalił wniosek, ponieważ majątek spółki nie wystarczał na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. Ponadto w stosunku do Spółki na podstawie wskazanych tytułów wykonawczych Dyrektor Izby Celnej w W. zajął wierzytelności z rachunku bankowego. Z powyższych względów Spółka nie może również zaciągnąć żadnego kredytu na pokrycie kosztów postępowania. Zdaniem Skarżącej wskazane okoliczności oraz załączone dokumenty (bilanse Spółki oraz postanowienie Sądu z ...12.2011 r.) wskazują, że nie posiada ona żadnych środków na opłacenie kosztów postępowania. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (T.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270) - dalej ustawa p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego strony ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza sądowego lub sądu rozpoznającego wniosek. Ponadto wskazać należy, iż instytucja przyznania prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny, udzielenie natomiast stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Analiza przedmiotowego wniosku oraz nadesłanej dokumentacji pozwala stwierdzić, że sytuacja finansowa Skarżącej spółki nosi znamiona wyjątkowości. Podkreślić należy, iż zasadność wniosku rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu (m.in. wpis sądowy od skargi w wysokości ... zł) oraz fakt zainicjowania trzech postępowań sądowych (również w sprawach V SA/Wa 748/13 i 749/13) z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Oceniając wniosek wzięto pod uwagę fakt, iż Skarżąca nie posiada środków pieniężnych na rachunkach bankowych oraz jakiegokolwiek majątku. Zgodnie z oświadczeniem Skarżąca od 2009 r. nie osiąga żadnych zysków, zaprzestała prowadzenia działalności, nie pozyskuje nowych kontraktów ani środków finansowych. Ponadto SR postanowieniem z ... grudnia 2011 r. sygn. akt ... oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości wskutek braku wystarczającego majątku Spółki na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. W związku z powyższym na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.