V SA/Wa 748/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Wrzesińska-Jóźków (spr.) Sędziowie: NSA Piotr Piszczek WSA Mirosława Pindelska Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 luty 2017 r. sprawy ze skargi T. K. na decyzję Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia [...] lutego 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu opłat abonamentowych oddala skargę. Przedmiotem skargi złożonej przez T. K. (dalej: "Wnioskodawca" "Strona", "Skarżący") jest decyzja Krajowej Rada Radiofonii i Telewizji (dalej: "KRRiT" lub "Organ") z ... lutego 2016 r. nr ..., uchylająca decyzję KRRiT z ... marca 2015 r. nr ... w całości i odmawiająca umorzenia zaległości w płatno-ści opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 marca 2014 r. w wyso-kości 1117,50 zł wraz z odsetkami w kwocie 441,80 zł. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym. Wnioskiem z dnia ... maja 2014 r. (data wpływu pisma do Organu) T. K. wniósł o umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych, powołując w treści pisma upomnienie Poczty Polskiej S.A. nr ..., wzywające do zapłaty zaległości z tytułu opłaty abonamentowej za okres od stycznia 2009 r. do marca 2014 r. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że od 2009 r. nie posiada odbiorników RTV. Wyjaśnił, że jest emerytem w wieku powyżej 60 lat a jego emerytura nie przekracza połowy średniego miesięcznego wynagrodzenia. Podniósł, że doszło do przedawnienia części roszczenia ponieważ do roszczeń z tytułu niezapłaconego abonamentu ma zastosowanie 3 letni okres przedawnienia z ar. 118 kodeksu cywilnego a nie 5 letni okres przedawnienia z Ordynacji podatkowej. Pismem z dnia ... grudnia 2014 r. wezwano Stronę do przedstawienia okoliczności potwierdzających istnienie przesłanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, wskazując jednocześnie, jakie dokumenty stanowić mogą dowody na zaistnienie w sprawie wyjątkowych okoliczności, szczególnych względów społecznych bądź przypadków losowych, uzasadniających umorzenie zaległości. Jednocześnie szeroko omówiono podstawy zwolnienia od opłat abonamentowych osób, które ukończyły 60 lat oraz przepisy dotyczące przedawnienia zaległości w opłatach abonamentowych. W odpowiedzi Strona nadesłała kopię wyciągu bankowego potwierdzającego wysokość pobieranej emerytury oraz kserokopie dowodu osobistego. Decyzją z ... marca 2015 r. KRRiT odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2009 do 31 stycznia 2015 r. wraz z od-setkami. W uzasadnieniu wskazała na art. 10 ustawy z 21 kwietnia 2005 r. o opłatach abonamentowych (Dz. U. z 2014r., poz. 1204 ze zm., dalej: "ustawa o opłatach abonamentowych") i wyjaśniła, że w sprawie nie ma podstaw by stwierdzić, że w przypadku Skarżącego wystąpiły przesłanki, o których mowa w tym przepisie. Pismem z dnia ... marca 2015 r. Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w którym podniósł, że od 2009 r. nie posiada odbiornika telewizyjnego oraz że ukończył 60 lat a jego emerytura nie przekracza miesięcznie kwoty 50 % przeciętnego wynagrodzenia. W toku postępowania odwoławczego Organ pismem z dnia ... grudnia 2015 r. ponownie wezwał Skarżącego do uzupełnienia materiału dowodowego potwierdzającego występowanie szczególnych względów społecznych lub przypadków losowych, które uzasadniałaby umorzenie zaległości na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. W odpowiedzi Skarżący przedstawił dowód na okoliczność wysokości świadczenia emerytalnego, dowody dotyczące ponoszenia opłat związanych z eksploatacją i utrzymaniem gospodarstwa domowego, usługami, dokumentację medyczną oraz dowód zakupu środków farmaceutycznych. Zaskarżoną decyzją z ... lutego 2016 r., KRRiT uchyliła swoją decyzję z dnia ... marca 2015r. w całości i odmówiła umorzenia zaległości w płatności opłat abonamentowych za okres od 1 stycznia 2009 r. do 31 marca 2014 r. w wysokości 1117,50 zł wraz z odsetkami w kwocie 434,37 zł. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z ... marca 2015 r. wadliwie zakreślono ramy przedmiotowe postępowania w niniejszej sprawie. We wniosku o umorzenie zaległości abonamentowych Strona powołała upomnienie wzywające do zapłaty zaległości z tytułu abonamentu za okres od stycznia 2009 r. do marca 2014 r., wyznaczając tym samym zakres przedmiotowy sprawy, w którym winno zapaść rozstrzygnięcie organu. Decyzją z ... marca 2015 r. organ wyszedł poza granice wniosku Strony, rozstrzygając za okres od 1 stycznia 2009 do 31 stycznia 2015 r., wobec czego zaskarżone rozstrzygnięcie zostało uchylone i organ ponownie rozpatrzył sprawę Odmawiając umorzenia zaległości Organ wyjaśnił, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych, KRRiT może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę z używanie niezarejestrowanego odbiornika w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe. Zastosowane w analizowanym przepisie sformułowanie "może" wskazuje jednoznacznie, ze instytucja umorzenia zaległości z tytułu abonamentu oparta jest na uznaniu administracyjnym, z istoty którego wynika pozostawienie organowi swobody wyboru konsekwencji prawnych. W uzasadnieniu podniósł, że w toku postępowania wskazał katalog środków dowodowych, które strona powinna przedstawić w celu wykazania przesłanek, o których mowa w art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Wnioskodawca przesłał wybiórcze informacje, uniemożliwiając tym samym ocenę wszystkich powołanych w podaniu okoliczności. W szczególności pomimo dwukrotnego wezwania nie przedstawił dokumentów umożliwiających ocenę aktualnej kondycji finansowej gospodarstwa domowego. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Organ nie miał możliwości dokonania rzetelnej oceny aktualnych możliwości płatniczych Wnioskodawcy. Organ szczegółowo wyjaśnił przesłankę zwolnienia z abonamentu wobec niedopełnienia formalności dotyczących zwolnienia a nabyciem stosownych uprawnień na podstawie art. 4 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w związku z prawem wnioskodawcy do świadczenia emerytalnego. Organ wyjaśnił, że z przedłożonych przez Wnioskodawcę dokumentów nie wynika, od jakiej daty pobiera świadczenie emerytalne oraz że wysokość pobieranego przez niego świadczenia emerytalnego przekraczała kwotę uprawniającą do zwolnienia. Organ wskazał wysokość świadczenia emerytalnego, która w poszczególnych latach uprawniała do zwolnienia z abonamentu. Organ ocenił także kolejną powoływaną przez Stronę okoliczność uzasadniającą w jej ocenie umorzenie zaległości z tytułu opłat abonamentowych, a mianowicie jego sytuację zdrowotną. Wnioskodawca przedłożył orzeczenie o posiadanym stopniu niepełnosprawności. W ocenie Organu umiarkowany stopień niepełnosprawności, orzeczony wobec Wnioskodawcy, nie mieści się w katalogu przesłanek uprawniających do zwolnienia z opłat abonamentowych, a w konsekwencji mogących stanowić okoliczność uzasadniającą umorzenie zaległości. Odnosząc się do argumentu, że Skarżący nie posiada odbiornika rtv Organ wyjaśnił, że badanie, czy istniał obowiązek uiszczania opłaty abonamentowej w przedmiotowym okresie pozostaje poza granicami postępowania o umorzenie. KRRiT właściwa jest jedynie w zakresie przyznawania ulg w spłacie należności. Rozpatrując wnioski o przyznanie ulg w spłacie zaległości w płatności opłat abonamentowych Organ posługuje się danymi pochodzącymi od wierzyciela tj. Poczty Polskiej. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego przedawnienia należności Organ wyjaśnił, że opłata abonamentowa jest świadczeniem publicznoprawnym i podlega reżimowi prawnemu właściwemu należnościom publicznoprawnym, czyli Ordynacji podatkowej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Skarżący zarzucił decyzji: • naruszenie przepisu art. 10 ust. 1 ustawy z dn. 21.04.2005 r. o opłatach abonamentowych przez odmowę zastosowania, tj. odmowę umorzenia zaległości, • naruszenie przepisu art. 7, art. 77, art. 107 § 3 ustawy z dn. 14.06.1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego poprzez błąd w ustaleniach faktycznych i błędną ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, polegające na przyjęciu, że nie zachodzą przesłanki uzasadniające umorzenie zaległości w płatności opłat abonamentowych wraz z odsetkami za zwłokę. W uzasadnieniu zarzucił, że KRRiT nie posiadała uprawnień do określenia zamkniętego katalogu dowodów uzasadniających wykazanie przesłanek z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Podniósł, że w toku postępowania przedłożył liczne dokumenty potwierdzające jego miesięczne wydatki, dokumentacje medyczną, a także dokumenty potwierdzające wysokość świadczenia emerytalnego. Dostarczone informacje i dokumenty były – w jego ocenie - wystarczające do rozpoznania wniosku. Katalog wskazany w wezwaniach KRRiT potraktował jako wskazówkę w zakresie potencjalnych dowodów i nie miał podstaw do przyjęcia, iż brak niektórych dokumentów z podanej listy będzie najistotniejszym argumentem do negatywnego rozpatrzenia jego wniosku. W jego ocenie decyzja zawiera wiele błędów w zakresie stanu faktycznego, m.in. błędnie wskazano w decyzji datę, od której ustalono stopień niepełnosprawności. Zarzucił, że Organ błędnie utożsamia przesłanki zwolnienia z opłat abonamentowych z przesłankami umorzenia lub rozłożenia na raty zaległości z tytułu tych opłat. W odpowiedzi na skargę KRRiT wniosła o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracji ko-nieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa mate-rialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie albo też przepisu prawa dają-cego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. 2016 r. poz. 718, ze zm., dalej: "p.p.s.a.") a także gdy decyzja lub postanowienie organu do-tknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Rozpoznając skargę w świetle powyższych kryteriów uznać należało, że nie zasługuje ona na uwzględnienie. Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych w wyjątkowych sytuacjach, jeżeli przemawiają za tym szczególne względy społeczne lub przypadki losowe, Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji może umorzyć lub rozłożyć na raty zaległości w płatności opłat abonamentowych, odsetki za zwłokę w ich uiszczaniu, opłatę, o której mowa w art. 5 ust. 3, oraz odsetki za zwłokę w jej uiszczeniu. Zapis "może" dowodzi tego, że umorzenie należności nawet w przypadku zaistnienia okoliczności, które prze-mawiałyby za umorzeniem zaległości pozostawione jest swobodnemu uznaniu i ocenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, która każdorazowo bada indywidualne okoliczności obrazujące sytuację wnioskodawcy. Co więcej, okoliczności wskazane w powyższym przepisie musi wskazać i uprawdopodobnić wnioskodawca. W ocenie Sądu organ prawidłowo przeanalizował i ocenił dokumenty i wyjaśnienia przedstawione przez Skarżącego i na tej podstawie – kierując się uznaniowością – odmówił umorzenia zobowiązania z tytułu opłaty abonamentowej. Skarżący ma racje podnosząc, że Organ nie może wskazać zamkniętego katalogu środków dowodowych dla zobrazowania zaistnienia przesłanek z art. 10 ust. 1 usta-wy o abonamencie. W obydwóch pismach wzywających Skarżącego do przedstawienia dowodów potwierdzających sytuację Skarżącego wskazującą na szczególne względy społeczne lub przypadki losowe (pisma z dnia ... grudnia 2014 r. i z dnia ... grudnia 2015 r.). Organ wskazał przykładowy katalog dowodów, natomiast z wezwania wynikał zakres informacji, jakie w ocenie organu są niezbędne dla dokonania prawidłowej oceny. Organ jasno wskazał, że oczekuje informacji na temat sytuacji rodzinnej Skarżącego, tzn. czy prowadzi jednoosobowe czy wspólne gospodarstwo domowe oraz jakie ewentualnie dochody uzyskują osoby prowadzące wspólne gospodarstwo. Skarżący mógł posłużyć się dla wykazania tej przesłanki różnymi dowodami, niekoniecznie wskazanymi przykładowo przez Organ, ale nie przedstawił żadnej informacji w tym zakresie. Sąd podziela stanowisko organu zawarte w zaskarżonej decyzji, że brak powyższych informacji uniemożliwia ocenę sytuacji materialnej gospodarstwa domowego Skarżącego. Dopiero analiza całościowego dochodu osiąganego przez osoby pozostające we wspólnym gospodarstwie domowym pozwala na stwierdzenie, czy wypełnienie zobowiązania może stanowić nadmierny uszczerbek dla zobowiązanego i pozbawić go środków niezbędnych na pokrycie bieżących kosztów utrzymania. Należy zauważyć, że zgodnie z art. 2 ust. 5 pkt 2 ustawy o opłatach abonamentowych niezależnie od liczby odbiorników radiofonicznych i telewizyjnych używanych przez osoby fizyczne w tym samym gospodarstwie domowym, uiszcza się tylko jedną opłatę. Odbiornik zarejestrowany jest na jedną z osób prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Ale to nie oznacza, że tylko ta osoba musi ponosić ciężar związany z opłatą abonamentu. Nie jest także zasadny zarzut Skarżącego, że w zaskarżonej decyzji całkowicie pominięto przedstawione przez niego dokumenty i nie przypisano im jakiejkolwiek wartości dowodowej. Organ wyjaśnił, iż przedstawione przez Skarżącego dane dotyczące dochodów są niepełne, nie wiadomo bowiem czy całościowo obrazują sytuacje materialna gospodarstwa domowego. Skarżący przedstawił dokumenty dotyczące ponoszonych przez niego wydatków (opłaty wodno – kanalizacyjne, rachunki za energie elektryczną, czynsz dzierżawy działki – parkingu, abonament telefoniczny). Są to typowe obciążenia domowego budżetu, które z reguły ponoszą wszystkie osoby prowadzące wspólne gospodarstwo domowe, jeśli uzyskują dochody. Należy także zauważyć, że przedłożone dokumenty potwierdzające płatności realizowane przez Skarżącego po-chodzą z różnych miesięcy, trudno więc uznać je za dowody potwierdzające miesięczne wydatki. Rację ma także Organ podnosząc w decyzji, że sam fakt, że Skarżący ma ustalony stopień niepełnosprawności nie jest sam w sobie przesłanką uzasadniającą umorzenie zaległości. Aby można było zastosować ulgi w spłacie należności, sytuacja zdrowotna Wnioskodawcy musi łączyć się z wyjątkowo trudną sytuacją materialną a takiej Skarżący nie wykazał. Sąd podziela także ocenę Organu w przedmiocie zastosowania przepisu z art. 4 ust. 1 ustawy o opłatach abonamentowych. Zgodnie z treścią tego przepisu zwalnia się od opłat abonamentowych osoby, które ukończyły 60 lat oraz mają ustalone prawo do emerytury, której wysokość nie przekracza miesięcznie kwoty 50% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej w roku poprzedzającym, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego. W skardze do WSA T.K. wskazał, że przysługujące mu świadczenie emerytalne wynosi 1915,00 zł i nie przekracza przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w gospodarce narodowej, które w roku poprzedzającym tj. w roku 2015 wynosiło 3899,78 zł. Odnosząc się do tego zarzutu, w pierwszej kolejności wskazać należy, że wskazany w art. 4 ust. 1 ustawy przepis w brzmieniu, na które powołuje się skarżący zaczął obowiązywać od dnia 1 marca 2010 r., tj. tak jak wskazano w zaskarżonej decyzji część z zaległości z tego powodu nie mogło zostać umorzona. Ponadto warunkiem skorzystania z ustawowego zwolnienia od opłat abonamentowych przez osobę uprawnioną jest dopełnienie stosownych formalności tj. złożenia w placówce pocztowej operatora wyznaczonego oświadczenia o spełnianiu warunków do korzystania z tych zwolnień i przedstawienia dokumentów potwierdzających uprawnienie do tych zwolnień. Skarżący tych formalności nie dopełnił. Nie przedłożył także na etapie procedowania w przedmiocie umorzenia należności dokumentów potwierdzających, że w okresie powstania zaległości objętych wnioskiem o umorzenie spełniał przesłankę nabycia prawa do zwolnienia podmiotowego, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 6 ustawy o opłatach abonamentowych. Z przedłożonych przez Skarżącego dokumentów nie wynika nawet, od jakiej daty pobiera świadczenie emerytalne. W uzasadnieniu decyzji wskazano Skarżącemu, jakie kwoty w danym roku uprawniały do skorzystania z ww. uwolnienia. Prawidłowo także Organ wskazał, że do opłat za abonament zastosowanie ma akt prawny rangi ustawowej, jakim jest ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tj. Dz.U.2015.613 ze zm.). Przepis art. 2 Ordynacji podatkowej regulujący za-kres jej stosowania przewiduje w § 2, że jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej przepisy Działu III stosuje się również do opłat oraz innych niepodatkowych należności budżetu państwa, do których ustalenia lub określenia uprawnione są inne organy niż wymienione w § 1 punkt 1 ustawy (§ 1 punkt 1 odnosi się do organów podatkowych). Zatem przepis ten ma zastosowanie w przedmiotowej sprawie, gdyż opłata za abonament jest opłatą, o której w nim mowa, a brak jest przepisów odrębnych stanowiących inaczej. Opłata ta ma przy tym niewątpliwie charakter przymusowy i bezzwrotny, a jej wysokość i obowiązek uiszczenia wynika wprost z przepisów ustawy. Reasumując, należy uznać, że opłata z tytułu rejestracji odbiornika radiowego lub telewizyjnego (abonamentu RTV) stanowi opłatę, o której mowa w art. 2 § 2 Ordynacji podatkowej, a to oznacza, iż ma do niej zastosowanie art. 70 § 1 tej ustawy stanowiący, że opłata ta przedawnia się po upływie pięciu lat licząc od końca roku, w którym upłynął termin jej płatności (patrz wyrok WSA w Gliwicach z 10 lutego 2015 r., I SA/GI 804/14 i powołane w nim orzecznictwo - orzeczenia.nsa.gov.pl). Należy podkreślić, że organ odniósł się do wszystkich zasadniczych, podnoszonych przez stronę, okoliczności sprawy. To strona znając swoją sytuację materialną winna nadesłać rzetelne informacje i potwierdzić je określonymi dowodami. Rolą nato-miast organu było wezwanie strony do przedstawienia swojej wyjątkowej sytuacji i do-konanie oceny tej sytuacji w kontekście art. 10 ustawy o opłatach abonamentowych. Z tych obowiązków organ się w całości wywiązał. Decyzja została również podjęta w oparciu o obowiązujące przepisy w tym także ustawę z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013r., poz. 267 ze zm.). Drobne nieścisłości językowe w treści uzasadnienia decyzji, które przywołuje Skarżący, nie mają wpływu na merytoryczną treść rozstrzygnięcia. Reasumując zatem zdaniem sądu orzekającego w sprawie, rozstrzygnięcie za-warte w zaskarżonej decyzji jest prawidłowe bowiem na gruncie stanu faktycznego sprawy oraz prawidłowo zastosowanych przepisów prawa zaistniały w określonym za-kresie okoliczności uzasadniające odmowę umorzenia zaległości z tytułu opłat abonamentowych. Sąd zwraca jednocześnie uwagę, iż wniosek o umorzenie należności może być ponawiany i każdorazowo podlegać będzie ocenie Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji. W szczególności w przypadku zmiany stanu faktycznego lub uzyskaniu nowych dowodów Skarżący może ponownie wystąpić do organu z wnioskiem o umorzenie należności i wówczas ponownie sprawa umorzenia będzie rozstrzygana przez organ. Wydanie bowiem decyzji w przedmiocie umorzenia należności nie korzysta z tzw. powagi rzeczy osądzonej. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na zasadach przepisów art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę jako bezzasadną