V SA/Wa 749/11

Referendarz sądowy Anna Michałowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy postanawia: - odmówić przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym tj. zwolnienia od kosztów sądowych; Skarżący złożył wniosek - na urzędowym formularzu PPF - o zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu wskazał, iż we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje wraz z żoną, posiada dom o pow. 72 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 12,03 ha w dzierżawie. Ponadto nie posiada innych nieruchomości i przedmiotów wartościowych. Miesięczne dochody gospodarstwa domowego skarżącego wynoszą 1880,12 zł netto, w tym renta skarżącego (733,97 zł netto) i wynagrodzenie za pracę żony (1146,12 zł netto). Wnioskodawca w oświadczeniu nie podał wysokości dochodu z tytułu umowy dzierżawy nieruchomości rolnej. Skarżący do wniosku o przyznanie prawa pomocy dołączył kopie dowodów zakupu leków, faktur z tytułu zużycia wody, energii oraz faktury VAT na wykonanie remontu dachów stodoły i chlewni. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest – zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późniejszymi zmianami) – dalej ustawy p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego osoby ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a, zostaje przyznane osobie fizycznej, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Określenie "gdy osoba fizyczna wykaże" oznacza, że to na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, że znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Zatem rozstrzygnięcie w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez wnioskodawcę. Instytucja zwolnienia od kosztów sądowych stosowana jest w przypadkach osób charakteryzujących się trudną sytuacją materialną. Do osób tych można zaliczyć bezrobotnych, którzy nie pobierają zasiłku lub osoby, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej W przedmiotowej sprawie skarżący uiścił na wezwanie wpis sądowy od skargi w wysokości 100 zł oraz jednocześnie złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy. Wskazać także należy, iż skarżący zainicjował jeszcze dwa inne postępowania w tutejszym Sądzie, w których również uiścił wpisy sądowe od skarg po 100 zł. Przechodząc do oceny wniosku skarżącego, należy stwierdzić, że nie ma podstaw by przyznać mu prawo pomocy w żądanym zakresie. Nie wykazał on bowiem, aby nie był w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania swojego i rodziny. Z oświadczenia wynika, iż skarżący posiada stabilne źródło dochodów, uzyskując rentę w wysokości 733,97 zł netto miesięcznie, a jego żona uzyskuje wynagrodzenie za pracę w wysokości 1146,12 zł netto. Miesięczny dochód gospodarstwa domowego skarżącego, w którym pozostają dwie osoby wynosi zatem 1880,09 zł. Z dokumentów załączonych do wniosku wynika, że skarżący ponosi miesięczne wydatki z tytułu koniecznego utrzymania w kwocie około 400 zł, na którą składają się: leki – ok. 150 zł; energia – ok. 195 zł; woda, ścieki – ok. 25 zł; wydatki związane z wizytami u lekarzy specjalistów – ok. 100 zł, co potwierdzają kopie rachunków nadesłane przez skarżącego. Ponadto skarżący przedstawił fakturę za wykonanie remontu dachów stodoły i chlewni na kwotę 20,000 zł, jednakże wydatku tego nie można uznać jako niezbędnego i związanego z zaspokajaniem podstawowych potrzeb życiowych skarżącego i jego rodziny. Mając na uwadze ww. okoliczności uznać należało, iż sytuacja materialna skarżącego nie nosi znamion wyjątkowości na tyle, aby zwolnić go od kosztów sądowych. Na marginesie, odnosząc się do wniosku skarżącego zawartego w piśmie z dnia 27 kwietnia 2011r. o zwrot uiszczonego wpisu, wyjaśnić należy, że ewentualne przyznanie stronie prawa pomocy nie działa wstecz i wywołuje skutek dopiero z dniem wydania postanowienia w tym przedmiocie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należało orzec jak w sentencji postanowienia.