V SA/Wa 749/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – sędzia WSA Andrzej Kania po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 25 sierpnia 2017 r. o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. w sprawie ze skargi J. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia (...) stycznia 2016 r. nr (...) w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia: - utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia (...) sierpnia 2017 r. Wnioskiem sporządzonym na urzędowym formularzu PPF z dnia 20 czerwca 2016 r. skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 30 września 2016 r. starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Po rozpoznaniu sprzeciwu z dnia 25 października 2016 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wydał w dniu 3 listopada 2016 r. postanowienie, którym utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego odmawiające przyznania prawa pomocy. W dniu 1 lutego 2017 r. skarżący uiścił należny w sprawie wpis sądowy od skargi. Wyrokiem z dnia 17 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę. Pismem procesowym z dnia 14 czerwca 2017 r. skarżący wystąpił o uzasadnienie wyroku oraz o zwolnienie z opłaty kancelaryjnej. Wniosek o prawo pomocy został następnie uzupełniony na urzędowym formularzu PPF z dnia 27 lipca 2017 r., zawierającym żądanie zwolnienia od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 25 sierpnia 2017 r. starszy referendarz sądowy umorzył postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy. Uzasadniając to rozstrzygnięcie referendarz wskazał, że rozpoznając ponowny tożsamy przedmiotowo wniosek skarżącego należało mieć na uwadze prawomocne już postanowienie starszego referendarza Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 września 2016 r. (utrzymane w mocy postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 3 listopada 2016 r.), zapadłe uprzednio w niniejszej sprawie, którym odmówiono skarżącemu przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie referendarz wskazał, że złożenie kolejnego wniosku o prawo pomocy w sprawie, w której uprzednio rozpoznawano już wniosek o tożsamym przedmiotowo zakresie i wydano prawomocne orzeczenie w przedmiocie prawa pomocy, powoduje konieczność dokonania jego oceny w trybie art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.") t.j. pod kątem "zmiany okoliczności sprawy". Po przeprowadzeniu takiej oceny referendarz uznał, że treść kolejnego wniosku skarżącego o prawo pomocy nie wskazuje, by w jakimkolwiek zakresie nakierowany był on na wykazanie zmiany okoliczności dotyczących jego sytuacji materialnej. Skoro bowiem skarżący ponownie składa tożsame oświadczenia w zakresie swoich dochodów i wydatków, które z uwagi na ich lakoniczność i ogólność nie pozwalają na dokonanie oceny jego możliwości majątkowych, to taka postawa dowodzi dalszego i świadomego uchylania się od złożenia pełnego i rzetelnego oświadczenia majątkowego. Na koniec referendarz sądowy stwierdził, że w sytuacji gdy strona skarżąca składa kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy oparty na identycznej argumentacji jak podnoszona w prawomocnie oddalonym już rozstrzygnięciu i który de facto ma na celu jedynie przedłużenie toczącego się postępowania sądowego, zastosowanie znaleźć powinien art. 249a p.p.s.a., który stanowi, że jeżeli strona cofnie wniosek lub rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. W sprzeciwie od powyższego postanowienia skarżący wniósł o jego uchylenie oraz o wyznaczenie nowej daty do przedłożenia uzasadnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy i nowych dokumentów obrazujących zmianę jego sytuacji majątkowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Sprzeciw jest niezasadny, a zaskarżone nim postanowienie starszego referendarza sądowego należało utrzymać w mocy. Zgodnie z art. 260 § 1 i 2 p.p.s.a., rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8, sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. W sprawach, o których mowa w § 1, wniesienie sprzeciwu od zarządzenia lub postanowienia referendarza sądowego wstrzymuje jego wykonalność. Sąd orzeka jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W ocenie Sądu referendarz sądowy trafnie wskazał, że wniosek skarżącego z uwagi na jego tożsamość przedmiotową z poprzednim wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, co do którego zapadło prawomocne postanowienie z dnia 30 września 2016 r., należało ocenić w trybie art. 165 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Należy przy tym wyjaśnić, że zawarta w przywołanym przepisie przesłanka zmiany postanowienia sądu, którym rozstrzygnięto kwestię prawa pomocy, polegająca na "zmianie okoliczności sprawy" odnoszona być musi do zmiany występującej zarówno w okolicznościach faktycznych sprawy, jak i w obowiązującym prawie (por. postanowienie NSA z dnia 15 kwietnia 2008 r. o sygn. akt II FZ 106/08). Przez "zmianę okoliczności sprawy" nie może być natomiast rozumiana odmienna ocena okoliczności, które stały się podstawą wcześniejszego rozstrzygnięcia, uznana w oparciu o kolejny wniosek o przyznanie prawo pomocy i zawarte w niej argumenty, za wadliwą (por. R. Sawuła, Glosa do postanowienia NSA OZ w Rzeszowie z dnia 7 czerwca 1995 r. o sygn. akt SA/Rz 461/95, ST 1996, nr 3, s. 72). W rozpoznawanej sprawie referendarz sądowy zasadnie uznał, że nie zaistniały podstawy do zmiany oceny sytuacji majątkowej skarżącego, dokonanej w prawomocnym postanowieniu z dnia 30 września 2016 r. W postępowaniu, które zakończyło się wydaniem ww. postanowienia skarżący nie dopełnił w sposób należyty ciążącego na nim obowiązku rzetelnego zaprezentowania swojej sytuacji finansowej. W szczególności nie przedstawił wyciągów z rachunku bankowego, nie wskazał i nie udokumentował wydatków, jakie ponosi w związku z utrzymaniem, nie przedstawił informacji dotyczących świadczenia alimentacyjnego, do którego jest zobowiązany, nie złożył nadto oświadczeń w zakresie źródła swoich dochodów. Składając kolejny – tożsamy przedmiotowo wniosek – o przyznanie prawa pomocy skarżący zawarł w nim identyczne informacje w zakresie stanu rodzinnego, składników majątku, jak też osiąganych dochodów. Także i tym razem oświadczenia te były niepełne, nierzetelne i wybiórcze, co w konsekwencji nie pozwalało na dokonanie oceny czy wnioskodawca spełnia przesłanki do udzielenia mu prawa pomocy w żądanym zakresie. Kolejny wniosek nie wykazywał więc jednoznacznie, że nastąpiła zmiana okoliczności sprawy, która w świetle oceny dokonanej w prawomocnym postanowieniu z dnia 30 września 2016 r. dawałaby podstawę do zmiany dotychczasowego stanowiska w zakresie możliwości poniesienia kosztów sądowych. W tej sytuacji referendarz sądowy zobowiązany był uznać, że przyczyną wystąpienia z kolejnym żądaniem przyznania prawa pomocy nie było pogorszenie się sytuacji majątkowej skarżącego, tj. "zmiana okoliczności sprawy", o której mowa w art. 165 p.p.s.a. Odnosząc się do zawartego w sprzeciwie wniosku skarżącego o przedłużenie terminu do złożenia dodatkowych dokumentów i wyjaśnień w zakresie prawa pomocy wskazać należy, że wnioskodawca miał ponad dwa miesiące (licząc od dnia złożenia kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy) na zebranie i przedłożenie dodatkowych wyjaśnień i dokumentów. Pomimo tak długiego czasu przedmiotowe wyjaśnienia i dokumenty nie zostały złożone, nie dołączono ich również do sprzeciwu od postanowienia z dnia 25 sierpnia 2017 r. Podsumowując Sąd za zgodne z prawem uznał stanowisko referendarza sądowego, że skoro w kwestii żądania zwolnienia od kosztów sądowych opartego na tożsamych okolicznościach i popieranego tożsamymi argumentami wypowiadał się już starszy referendarz sądowy oraz Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zasadne było umorzenie postępowania na podstawie art. 249a p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.