V SA/Wa 751/14

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata w sprawie ze skargi J. D. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Warszawie z dnia (...) stycznia 2014 r. Nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności p o s t a n a w i a: 1. zwolnić skarżącą od kosztów sądowych 2. odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie W złożonym na urzędowym formularzu (PPF) wniosku o przyznanie prawa pomocy J.D. (dalej: "Skarżąca" lub Strona) wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym tj. zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku Skarżąca wskazała, że utrzymuje się z dochodów z gospodarstwa rolnego i wynagrodzenia za pracę (1.970 zł brutto). Uzyskiwane dochody wystarczają jedynie na pokrycie kosztów utrzymania i kosztów prowadzenia gospodarstwa. Skarżąca wychowuje dwuletnią córkę, mieszka w domu należącym do jej rodziców. Oświadczyła również, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni 44,37 ha (w tym użytki rolnicze stanowią 15,71 ha), dzierżawi oborę oraz posiada sprzęt do prowadzenia gospodarstwa zakupiony z środków uzyskanych w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Strona wyjaśniła, że w skład gospodarstwa wchodzą użytki rolne położone na obszarze Natura 2000 i obejmują uprawy rolne, łąki i pastwiska oraz trwałe użytki zielone. Ponadto Skarżąca hoduje bydło (7 sztuk). Z uwagi na to, iż złożone oświadczenia okazały się niewystarczające dla oceny możliwości majątkowych wnioskodawcy, zarządzeniem z 21 lipca 2014r. wezwano Stronę do udzielenia dodatkowych informacji oraz złożenia określonych dokumentów. W odpowiedzi na powyższe, Skarżąca przedstawiła wyciągi z rachunku bankowego, zaświadczenie Gminy B. B. o wysokości dochodów uzyskiwanych z gospodarstwa rolnego w 2012 r., zaświadczenie o zarobkach, zaświadczenie o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych w 2012 r., nakazy płatnicze w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za lata 2013 – 2014, kserokopie decyzji w sprawie ustalenia zwrotu podatku akcyzowego, wezwanie Skarżącej na termin w sprawie o ustalenie ojcostwa i roszczenia z tym związane oraz fakturę sprzedaży 1 szt. bydła. Ponadto Skarżąca wyjaśniła, że nie posiada rachunków z tytułu opłat za mieszkanie, ponieważ mieszka u rodziców i współuczestniczy w uiszczaniu opłat i zakupie wyżywienia (około 700 zł mieszkania). Ponosi również koszty utrzymania dziecka (Pampersy, środki higieny, mleko). Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje. Na podstawie art. 243 § 1 oraz art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako p.p.s.a., Sąd może – na wniosek strony - przyznać jej prawo pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie postępowania o przyznanie prawa pomocy mogą wykonywać referendarze sądowi. Zgodnie z art. 245 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Prawo pomocy w zakresie częściowym stosownie do art. 245 § 3 p.p.s.a. obejmuje natomiast zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie pełnomocnika. W niniejszej sprawie Skarżąca złożyła wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika, a więc o przyznanie prawa pomocy w całości. Stosownie do art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd może natomiast zwolnić osobę fizyczną z części kosztów postępowania, jeśli wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). W sytuacji, gdy oświadczenie zawarte we wniosku budzi wątpliwości lub jest niewystarczające do oceny rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego wnioskodawcy, na podstawie art. 255 p.p.s.a., można wezwać do złożenia dodatkowego oświadczenia uzupełniającego, jak i przedstawienia dokumentów potwierdzających wykazywane okoliczności. W przedmiotowej sprawie oświadczenie zawarte we wniosku złożonym na urzędowym formularzu PPF było niewystarczające do oceny, czy Skarżący nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Dlatego też niezbędne okazało się jej wezwanie do nadesłania dokumentów i złożenia oświadczeń pozwalających na lepszą ocenę sytuacji majątkowej. Przypomnieć należy, iż wnioskodawca – na którym spoczywa ciężar wykazania uprawnienia do skorzystania z wyjątkowej instytucji prawa pomocy – winien z należytą starannością zapoznać się z treścią wezwania oraz udzielić odpowiedzi na zadane pytania i złożyć wskazane w nim dokumenty, zaś w razie gdyby okazało się to niemożliwe bądź znacznie utrudnione winien wyjaśnić przyczyny takiego braku. Oceniając zasadność zwolnienia Skarżącej z kosztów sądowych oraz przyznania jej prawa do nieodpłatnej pomocy prawnej zauważyć należy, że na obecnym etapie postępowania Skarżąca może zostać zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej w kwocie 750 zł, jeżeli podejmie decyzję o zaskarżeniu orzeczenia wydanego przez Sąd I instancji oraz do wypłaty wynagrodzenia profesjonalnemu pełnomocnikowi za przygotowanie skargi kasacyjnej. Analizując złożone wyjaśnienia i przedstawione dokumenty wskazać należy, że Skarżąca pracuje i uzyskuje wynagrodzenie za pracę wysokości około 1500 zł (netto). Ponadto jest właścicielką nieruchomości rolnej, którą w części (15,71 ha) użytkuje rolniczo. W skład gospodarstwa wchodzą uprawy rolnicze, łąki i pastwiska, trwałe użytki zielone. Skarżąca hoduje również bydło (posiada 7 sztuk). Zgodnie ze złożonymi wyjaśnieniami posiadany sprzęt do prowadzenia gospodarstwa Skarżąca uzyskała z środków unijnych w ramach programu udzielania pomocy młodym rolnikom. Zgodnie z zaświadczeniem Burmistrza B. B. dochód z gospodarstwa rolnego z ha przeliczeniowego w 2012 r. wyniósł 16.355,28 zł. W zaświadczeniu stwierdzono również, że gospodarstwo Skarżącej liczy 30.4964 ha użytków rolnych, co stanowi 6.7278 ha przeliczeniowych. Z przedstawionych nakazów płatniczych wynika, że gospodarstwo jest położne na obszarze, gdzie gleba jest zaliczana do IV, V, VI klasy. Oceniając powierzchnię fizyczną prowadzonego gospodarstwa rolnego, powierzchnię mierzoną w hektarach przeliczeniowych oraz wskazany dochód roczny z gospodarstwa nie można uznać, że jest to gospodarstwo dochodowe. Skarżąca oświadczyła, że dochód z zebranych plonów (owies, gryka, ziemniaki) jest przede wszystkim przeznaczany na użytek gospodarstwa. Równocześnie, Skarżąca mieszka z rodzicami, w prowadzeniu gospodarstwa pomaga jej ojciec, posiada inne źródło dochodu (wynagrodzenie za pracę). Oceniając sytuację rodzinną uznać więc należy, że Skarżąca może liczyć na pomoc rodziców, w tym pomoc w zakresie wychowania dziecka. Skarżąca nie ponosi pełnych kosztów utrzymania, bowiem są one dzielone z rodzicami. Podkreślić należy, że przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko w wypadku, gdy wnioskodawca nie dysponuje jakimikolwiek środkami finansowymi lub jeśli zapłata kosztów postępowania sądowego mogłaby spowodować powstanie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu rodziny. Przesłanką zastosowania instytucji zwolnienia od koszów postępowania nie może być natomiast brak wolnych środków finansowych, ale obiektywna niemożność ich zdobycia przez stronę skarżącą. Ponieważ koszty sądowe powinny być ponoszone na równi z innymi niezbędnymi wydatkami, obowiązek ich uiszczenia może spowodować powstanie uszczerbku w utrzymaniu rodziny i konieczność ograniczenia innych wydatków. W ocenie referendarza sądowego przedstawiona sytuacja finansowa wnioskodawcy uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazać należy, iż Skarżąca wykazała, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów, bez uszczerbku utrzymania koniecznego. Równocześnie nie jest zasadne przyznanie Skarżącej prawa pomocy w zakresie całkowitym, ponieważ w rozpoznawanej sprawie nie można przyjąć, że Skarżąca że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Strona posiada gospodarstwo rolne oraz uzyskuje wynagrodzenie z tytułu pracy wykonywanej na podstawie umowy o pracę. Skarżąca posiada więc majątek oraz źródło dochodu. Ma również zapewnione potrzeby mieszkaniowe oraz może liczyć na pomoc rodziców. Wskazane okoliczności, świadczą o tym, iż Skarżąca nie znajduje się w sytuacji ubóstwa rozumianego jako brak środków finansowych pozwalających na godną egzystencję, co uzasadniałoby przyznanie prawa pomocy w zakresie wskazanym we wniosku. W związku z powyższym, na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a., postanowiono jak w sentencji.