V SA/Wa 763/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura (spr.), Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Dorota Mydłowska, Protokolant: sekretarz sądowy - Marcin Woźniak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 listopada 2010 r. sprawy ze skargi R. S. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2010 r. nr [...] znak [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego. 1. oddala skargę; 2. zasądza od Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. R. P. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy), w tym: tytułem opłaty kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych), tytułem 22% podatku od towarów i usług kwotę 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy). Decyzją z [...] stycznia 2010 r. Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] czerwca 2009 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych. Decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym: R. S. w dniu [...] marca 2005 r. złożył do Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (ARiMR) w D. wniosek o pomoc finansową na działanie wspieranie gospodarstw niskotowarowych . Wniosek dotyczył gospodarstwa rolnego o pow. całkowitej [...] ha [...] ary. Do wniosku dołączył plan rozwoju gospodarstwa niskotowarowego. Decyzją z [...] lutego 2006 r. Nr [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR przyznał R. S. płatność dla gospodarstwa niskotowarowego w kwocie [...] zł wskazując, że płatność będzie wypłacana przez 5 lat i określając warunki jej wypłaty. Pismem z [...] marca 2009 r. R. S. zwrócił się do Kierownika Biura Powiatowego ARiMR o umorzenie jego uczestnictwa w programie wyjaśniając, że otrzymane w ciągu trzech lat płatności przeznaczył na rozwój gospodarstwa realizując swoje zobowiązanie. Wyjaśnił, że w 2008 r. złożył oświadczenie ażeby otrzymać dalszą pomoc, lecz po złożeniu oświadczenia zmieniła się jego sytuacja życiowa. Ze względu na kłopoty z pogarszającym się zdrowiem znalazł się w szpitalu, cierpi na niedowład prawej ręki. Okoliczności te oraz zły stan zdrowia jego żony, brak środków do życia zmusił go do przekazania własności gospodarstwa synowi po to ażeby otrzymać rentę z KRUS. Akt notarialny został sporządzony [...] grudnia 2008 r. Do pisma rolnik dołączył zaświadczenia lekarskie, historię choroby, decyzję z KRUS, z której wynika, że na wniosek z [...] grudnia 2009 r. podejmuje się wypłatę zawieszonej części renty uzupełniającej z dniem [...] grudnia 2009r. Jak wynika z decyzji renta przyznana była w związku z niezdolnością do pracy od dnia [...] lipca 1998 r. Do akt rolnik złożył również ksero wypisu aktu notarialnego umowy darowizny i ustanowienia służebności z [...] grudnia 2008 r. Pismem z [...] maja 2009 r. Prezes ARiMR powiadomił wnioskodawcę o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych płatności dla gospodarstwa niskotowarowego oraz o prawie wypowiedzi w sprawie. Decyzją Nr [...] z [...] czerwca 2009 r. Prezes ARiMR ustalił R. S. kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarstw niskotowarowych w wysokości [...] zł z odsetkami jak dla zaległości podatkowych obliczonych od daty otrzymania decyzji do daty zwrotu środków. Prezes powołał przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych wskazując, że producent rolny dokonując darowizny nie dotrzymał 5 letniego zobowiązania związanego z prowadzeniem gospodarstwa stanowiącego jego własność. Prezes podkreślił, że mimo wcześniejszego uzyskania renty chorobowej producent przystąpił do programu i pracował w gospodarstwie, następnie przekazał w grudniu 2008 r. gospodarstwo o czym zawiadomił właściwy organ dopiero [...] marca 2009r. Od decyzji tej wnioskodawca złożył wniosek o ponowne rozpoznanie sprawy wskazując, że odstąpienie od programu nastąpiło wyłącznie z przyczyn od niego niezależnych spowodowanych chorobą, niemożnością dalszego wykonywania pracy w gospodarstwie i brakiem środków do życia. Wskazał, że o zamiarze przekazania gospodarstwa zamierzał poinformować Agencję w ciągu 7 dni ale ze względu na dyskopatię stało się to możliwe dopiero po [...] marca 2009 r. Decyzją z [...] stycznia 2009 r. Nr [...] Prezes ARiMR utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Prezes wyjaśnił, że R. S. w dniu [...] grudnia 2008 r. aktem notarialnym dokonał darowizny gospodarstwa rolnego. Tymczasem zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 4 lit. b rozporządzenia Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych płatność dla takiego gospodarstwa przysługuje producentowi rolnemu, który zobowiąże się do nieprzenoszenia własności takiego gospodarstwa rolnego z wyjątkiem sytuacji o jakiej mowa w § 11 rozporządzenia. Zgodnie z § 11 rozporządzenia własność takiego gospodarstwa można przekazać następcy prawnemu przed upływem 5 lat pod warunkiem uzyskania przez producenta renty strukturalnej, przy czym następca prawny uzyska płatność jeśli złoży w terminie 35 dni stosowne oświadczenie oraz wskazane w tym przepisie dokumenty. Wnioskodawca podarował następcy gospodarstwo rolne ale po to ażeby uzyskać rentę z KRUS. Powoduje to, że w grę wchodzi treść § 10 rozporządzenia stanowiącego o wstrzymaniu i zwrocie płatności na podstawie decyzji wydawanej zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o przyznanie pomocy finansowej dla gospodarstwa niskotowarowego. Wnioskodawca potwierdził, że znane mu są zasady dotyczące uzyskania płatności. Na koniec Prezes odnosząc się do stanu zdrowia wnioskodawcy przypomniał, że nie jest wymagane osobiste wykonywanie prac w gospodarstwie a konieczne jest kierowanie nim, w związku z czym możliwe jest uzyskanie 4 i 5 raty płatności nawet w przypadku długotrwałej choroby o czym stanowi § 9 ust. 3 rozporządzenia. Od decyzji tej wnioskodawca złożył skargę, w której wniósł o uchylenie decyzji jako naruszającej prawo i jego słuszny interes prawny zaś w przypadku nie uwzględnienia jego skargi o odroczenie obowiązku spłacania należności w ratach o 12 miesięcy od daty wydania orzeczenia. W uzasadnieniu skargi wnioskodawca ponownie podkreślił, że gospodarstwo rolne przekazał w związku z raptownym pogorszeniem się stanu jego zdrowia. Podniósł, że od daty przekazania gospodarstwa w dalszym ciągu się leczy i podlega okresowej hospitalizacji na dowód czego złożył zaświadczenie lekarskie. Wskazał, że wbrew twierdzeniom organu nie został właściwie poinformowany o warunkach uczestniczenia w programie związanym z udzielaniem pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych, bo trudno uznać za właściwą informację znajdującą się na końcu decyzji z 2005. Ponadto skarżący podkreślił, że otrzymane środki w całości zużył na cele gospodarstwa, którego kondycja została polepszona zaś jego syn kontynuuje utrzymywanie go w dobrej kulturze rolnej. Skarżący zwrócił również uwagę na to, że ze względu na swój stan materialny nie ma możliwości zwrotu ustalonej decyzją kwoty. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W sprawie jest bezsporne, że wnioskodawca przeniósł własność gospodarstwa rolnego w dniu [...] grudnia 2008 r. a więc przed upływem 5 lat, na które przyznana mu została pomoc w ramach wspierania gospodarstw niskotowarowych. Kwestie związane z udzielaniem, wstrzymywaniem, zawieszaniem, zwracaniem i zmniejszaniem pomocy finansowej takich gospodarstw zostały uregulowane w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 grudnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie gospodarstw niskotowarowych (Dz.U. 286z 2004 r. poz.2870), wydanego z mocy delegacji ustawy z 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej( Dz.U. 229 z 2003 r. poz. 2273 z późn. zm.), która wydana została celem określenia zadań oraz właściwości jednostek organizacyjnych i organów w zakresie wspierania rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji EFOiGR dotyczących m. in. wspierania gospodarstw niskotowarowych. Ustawa ta została wydana w celu wykonania przepisów Rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z EFOiGR. Należy zwrócić uwagę na to, że szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 w sprawie rozwoju obszarów wiejskich zostały zawarte w Rozporządzeniu Komisji (WE) nr 817/2004 z 29 kwietnia 2004 (DZ.U. L 153 z 30.4.2004 r.) W art. 36 wspomnianego Rozporządzenia Nr 817/2004 przewidziano, że w przypadku gdy podczas okresu ważności zobowiązania podjętego jako warunek przyznania wsparcia beneficjent przekazuje całość lub część swojego gospodarstwa innej osobie, ta ostatnia może przejąć zobowiązanie na pozostały okres. Jeżeli zobowiązanie nie jest przekazywane, beneficjent zwraca przyznane wsparcie. Skonkretyzowaniem wspomnianego zapisu jest na gruncie prawa krajowego treść § 11 rozporządzenia WGN z 7 grudnia 2004 r., który stanowi, że jeżeli w okresie 5 lat od dnia przyznania płatności nastąpi przeniesienie własności gospodarstwa niskotowarowego na rzecz następcy producenta rolnego, któremu przyznano rentę strukturalną, płatność dla gospodarstwa niskotowarowego przysługuje temu następcy, jeżeli w terminie 35 dni od dnia przeniesienia własności tego gospodarstwa złoży oświadczenie, w którym zobowiąże się do realizacji planu rozwoju gospodarstwa niskotowarowego oraz nieprzenoszenia tego gospodarstwa do końca okresu objętego zobowiązaniem poprzedniego właściciela tego gospodarstwa rolnego Do oświadczenia należy złożyć dokumenty wymienione w § 11 ust. 2. Wykonanie warunków określonych w § 11 powoduje, że zgodnie z jego ust. 3 płatność dla gospodarstwa nie ulega zwrotowi. Nie ulega wątpliwości, że umowa darowizny, której dotyczy akt notarialny nie dotyczy przekazania gospodarstwa niskotowarowego w zamian za rentę strukturalną oraz, że obdarowany nie złożył w związku z tym oświadczenia o jakim mowa w § 11. Należy zauważyć, że pomoc finansowa jaką otrzymuje beneficjent jest wsparciem udzielanym dla gospodarstwa niskotowarowego, a celem tego wsparcia jest doprowadzenie do polepszenia jego kondycji w związku z przedsięwzięciami zaplanowanymi do wykonania w planie rozwoju gospodarstwa rolnego. Rozwój wspomnianego gospodarstwa ze względu na specyfikę produkcji rolnej, jest z założenia procesem długotrwałym a dla osiągnięcia celów planu konieczna jest systematyczność i wzięcie odpowiedzialności za realizację zaplanowanych zamierzeń. Przystępując do działania w zakresie uzyskania pomocy dla gospodarstwa niskotowarowego producent musi zdawać sobie sprawę z jego długofalowości i taką wiedzę uzyskuje najpóźniej na etapie składania wniosku. Należy zwrócić uwagę, że w rubryce XI wniosku znajdują się dane dotyczące konsekwencji przeniesienia własności gospodarstwa przed upływem 5 lat oraz możliwości przekazania go następcy w związku z uzyskaniem renty strukturalnej. Podkreślić również należy, że w decyzji o przyznaniu pomocy finansowej zawarte są wyjaśnienia dotyczące warunków uzyskiwania płatności. Należy wspomnieć w tym miejscu, że skarżący przekazał własność gospodarstwa rolnego po uzyskaniu trzech rat płatności w kolejnych latach, co powoduje, że aby otrzymać 4 i 5 płatność powinien wykonać czynności o jakich mowa w § 8 rozporządzenia we wskazanym w nim terminie, a jeśli nie dotrzymał warunków zobowiązania w grę mogła wchodzić sytuacja określona w § 9 ust.1 lub ust. 2, ale w tym drugim przypadku pod warunkiem złożenia oświadczenia o niemożności wykonania zobowiązania. Możliwość złożenia któregokolwiek z tych oświadczeń i uzyskania płatności w czwartym i piątym roku dotyczy jednak wyłącznie producenta rolnego. Przeniesienie własności gospodarstwa rolnego przed upływem 5 lat, powoduje, że brak jest podstaw do brania pod uwagę podnoszonej przez producenta kwestii jego stanu zdrowia i długotrwałej choroby i nie tylko wyklucza możliwość uzyskania dalszych płatności ale i rodzi obowiązek zwrotu płatności już uzyskanych w oparciu o treść § 10 rozporządzenia WGN z 7 grudnia 2004r. W tym stanie rzeczy należało uznać, że zaskarżona decyzja wydana przez Prezesa ARiMR w oparciu o art. 29 ustawy z 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa była prawidłowa w związku z czym działając na podstawie art. 151 p.p.s.a skargę należało oddalić.