V SA/Wa 764/08
WyrokWSA w Warszawie2008-10-28
Skład orzekający: Beata Krajewska, Krystyna Madalińska - Urbaniak, Danuta Dopierała
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek umorzyć należność pieniężną z tytułu kary pieniężnej, gdy zobowiązany zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i wyjechał na stałe za granicę, nie pozostawiając majątku w kraju?Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że fakt wyjazdu zobowiązanego za granicę i niepozostawienie przez niego środków finansowych w kraju nie stanowi przesłanki umorzenia należności pieniężnej w rozumieniu art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. Organ administracji nie ma obowiązku umorzenia należności, nawet jeśli wystąpiły przesłanki, a jedynie możliwość, a kontrola sądowa w zakresie uznania administracyjnego jest ograniczona do badania prawidłowości przeprowadzonego postępowania.Stan faktyczny
Strona wniosła o umorzenie kary pieniężnej, argumentując zaprzestaniem działalności gospodarczej i wyjazdem za granicę bez pozostawienia majątku. Organ I instancji odmówił umorzenia, wskazując na posiadanie przez zobowiązanego spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu. Po uchyleniu decyzji przez organ II instancji i ponownym rozpatrzeniu, organ I instancji ponownie odmówił umorzenia. Główny Inspektor Transportu Drogowego utrzymał w mocy decyzję o odmowie umorzenia, uznając, że fakt wyjazdu za granicę nie oznacza niemożności wyegzekwowania należności, a istnieje możliwość skorzystania z pomocy prawnej państw obcych. Sąd administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organów.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Danuta Dopierała (spr.), Protokolant - Anna Wiśniewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2008 r. sprawy ze skargi P. Ż. - "... w S. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia ... grudnia 2007 r. nr ... w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej oddala skargę.
Przedmiotem skargi z 5 lutego 2008 r. wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez P. Ż. "..." ... w S., działającego przez pełnomocnika, jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z ... grudnia 2007 r., nr ... utrzymująca w mocy decyzję ... Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w S. z ... sierpnia 2007 r. (organ omyłkowo wskazał datę ... sierpnia) nr ... o odmowie umorzenia należności z tytułu kary pieniężnej nałożonej decyzją administracyjną z ... czerwca 2005 r. nr ...
Skarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym:
Pismem z 18 stycznia 2006 r. (wpływ do organu 25 stycznia 2006 r.), pełnomocnik P. Ż. "..." ... w S. zwrócił się do ... Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego w S. o umorzenie kary pieniężnej w wysokości ... zł nałożonej decyzją z ... czerwca 2005 r. nr ... z powodu naruszenia przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. nr 125, poz. 1371 ze zm.): dalej: "ustawa o transporcie drogowym". W motywach wniosku wskazano, że zobowiązany zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i wyjechał na stałe za granicę, a z uwagi na to, że nie pozostawił żadnych środków pieniężnych, nie ma możliwości uiszczenia kary pieniężnej. Wskazano, iż zaistniała sytuacja wypełnia przesłanki określone w § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 6, poz. 54), dalej: "rozporządzenie Rady Ministrów z 16 stycznia 2001 r.".
W wyniku rozpatrzenia wniosku, decyzją z ... lutego 2006 r. nr ... ... Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w S. odmówił umorzenia przedmiotowej należności. W uzasadnieniu wskazał m.in., że z pełnomocnictwa złożonego do akt sprawy na wezwanie organu wynika, że dłużnik posiada spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. Mając zatem na względzie, iż egzekucja należności może być prowadzona zarówno z pieniędzy, rachunków bankowych, jak i z nieruchomości (art. 1a pkt 12a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji – Dz. U. z 2002 r. Nr 110, poz. 968 ze zm.): dalej: "ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji", to nie można stwierdzić, iż w sprawie spełniona została przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r.
Na skutek odwołania pełnomocnika strony Główny Inspektor Transportu Drogowego decyzją z ... czerwca 2006 r. nr ..., powołując w podstawie prawnej m.in. art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: "k.p.a.", uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zaznaczył, iż pełnomocnik strony załączył do odwołania akt notarialny sprzedaży ww. lokalu mieszkalnego, co świadczy o tym, że w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ oparł się na przesłance, która w chwili jej wydania nie miała potwierdzenia w aktualnym stanie faktycznym. Z tych względów nakazał ponowne rozpatrzenie sytuacji finansowej Strony i wydanie decyzji w oparciu o aktualny stan faktyczny.
Decyzją z ... października 2006 r. nr ... ... Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego ponownie odmówił umorzenia należności wskazując, iż w sprawie nie została wypełniona żadna z przesłanek określonych w § 3 pkt 1 – 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 czerwca 2006 r. w sprawie sposobu i trybu umarzania, odraczania lub rozkładania na raty spłat należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów ustawy – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 117, poz. 791). W szczególności zaznaczył, iż fakt przebywania zobowiązanego za granicą z zamiarem osiedlenia się na stałe, nie jest równoznaczny z niemożliwością wyegzekwowania wymaganej sumy. Dodatkowo, mając na względzie złożoną do akt sprawy dokumentację wskazującą na spożytkowanie sumy uzyskanej ze sprzedaży lokalu mieszkalnego strony, organ zauważył, iż należności przypadające Skarbowi Państwa powinny być zaspokajane z pierwszeństwem przed innymi wierzycielami, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca.
W związku z odwołaniem pełnomocnika Strony, decyzją z ... maja 2007 r. nr ..., wydaną na podstawie art. 138 § 2 k.p.a., Główny Inspektor Transportu Drogowego uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę organowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wskazał, iż powodem uchylenia było naruszenie przez organ przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 9, art. 11 oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez zaniechanie należytego wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy i ich oceny z perspektywy przesłanek określonych w art. 42 ust. 1 ustawy z dnia 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2005 r. Nr 249, poz. 2104 ze zm.): dalej: "ustawa o finansach publicznych". Zobowiązał przy tym organ I instancji do ponownego ustalenia aktualnych okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, a dotyczących możliwości wyegzekwowania należności w świetle sytuacji materialnej osoby zobowiązanej.
W wyniku ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, decyzją z ... sierpnia 2007 r. nr ... ... Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego w S. odmówił umorzenia wnioskowanej należności wskazując w uzasadnieniu rozstrzygnięcia, iż w okolicznościach sprawy niniejszej nie zachodzi żadna z przesłanek wymienionych art. 42 ust. 1 pkt 1 – 4 ustawy o finansach publicznych.
W odwołaniu od powyższej decyzji pełnomocnik strony wniósł o jej uchylenie zarzucając naruszenie art. 77 § 1, art. 107 § 1 oraz art. 11 k.p.a. Podkreślił, iż decyzja została wydana przedwcześnie bowiem organ nie zebrał wystarczającego materiału dowodowego dla prawidłowej oceny okoliczności sprawy na podstawie art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych opierając się wyłącznie na treści oświadczeń pełnomocnika strony. Nie określił też kosztów ani skutków ewentualnie przeprowadzonej egzekucji kary pieniężnej by móc twierdzić o braku możliwości zastosowania przesłanek umorzenia określonych w art. 42 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy.
Decyzją z ... grudnia 2007 r. nr ... Główny Inspektor Transportu Drogowego, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 42 ustawy o finansach publicznych utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.
Powołując treść art. 42 ust. 1 pkt 1 – 4 ustawy o finansach publicznych organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, iż w sprawie nie zachodzi żadna z przesłanek umorzenia należności, wymienionych w ww. przepisie. Podkreślił, iż w toku postępowania pełnomocnik strony wielokrotnie wskazywał, iż zobowiązany przebywa poza granicami kraju i nie pozostawił żadnego majątku pozwalającego na spłatę należności. Okoliczności te jednak nie mogą stanowić postawy umorzenia bowiem nie oznaczają, że dłużnik tej kwoty nie posiada, ani że zachodzi uzasadnione podejrzenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Istnieje bowiem możliwość skorzystania przez wierzyciela i organ egzekucyjny z pomocy prawnej państw obcych w prowadzeniu egzekucji i zabezpieczeniu należności pieniężnych na podstawie art. 66d ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Ustosunkowując się do zarzutów odwołania w zakresie naruszenia przepisów postępowania administracyjnego organ stwierdził, iż są one bezzasadne. W szczególności nieuzasadniony jest zarzut naruszenia art. 107 § 3 k.p.a. bowiem decyzja organu I instancji zawiera szczegółowe i obszerne uzasadnienie faktyczne oraz właściwe uzasadnienie prawne. Organ wyjaśnił w sposób należyty przesłanki odmowy umorzenia należności. Podkreślił, iż pomimo wezwania pełnomocnik strony nie nadesłał dokumentacji pozwalającej na ustalenie jej aktualnej sytuacji finansowej. Wskazał również, że same wyjaśnienia dotyczące przebywania strony za granicą nie mogą stanowić wystarczającej podstawy do uznania, że w prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się dłużnej kwoty.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję pełnomocnik skarżącego wniósł o jej uchylenie, zasądzenie kosztów postępowania oraz o wstrzymanie rygoru natychmiastowej wykonalności zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie prawa materialnego oraz przepisów postępowania administracyjnego (art. 7 k.p.a.) poprzez porzucenie obowiązku należytego wyjaśnienia stanu faktycznego, w szczególności poprzez nienależyte zgromadzenie materiału dowodowego.
W motywach skargi podkreślono, iż w toku postępowania administracyjnego wielokrotnie podkreślano, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji, gdyż strona wyjechała na stałe poza granice kraju (i nie jest znane jej miejsce zamieszkania) nie pozostawiając żadnego majątku. Wskazano, że organy administracji mają szerokie uprawnienia co do gromadzenia dowodów, łącznie z możliwościami pozyskiwania informacji od innych organów administracji. Tymczasem organ orzekający oparł się w decyzji wyłącznie na przypuszczeniu, że strona będąc poza granicami kraju może być w posiadaniu majątku pozwalającego na spłatę należności. Podniesiono nadto, iż wprawdzie z art. 66d ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji wynika możliwość egzekucji administracyjnej wobec osób przebywających za granicą, jednak aby skorzystać z możliwości przewidzianej w ww. przepisie należy najpierw ustalić, w którym państwie zamieszkuje osoba zobowiązana i na tej dopiero podstawie ocenić wysokość kosztów egzekucji.
Zdaniem pełnomocnika skarżącego wydając zaskarżoną decyzję organ naruszył przepis art. 7 k.p.a., gdyż poddając w wątpliwość możliwość umorzenia należności w oparciu o art. 42 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych nie wykazał choćby przybliżonych kosztów dochodzenia należności od osoby, która na stałe wyjechała z kraju. Wydając rozstrzygnięcie nie oparł się na konkretnym materiale dowodowym, lecz na ocenie prawdopodobieństwa wystąpienia w bliżej nieokreślonej przyszłości możliwości egzekucji z majątku strony przedmiotowej kary pieniężnej.
W odpowiedzi na skargę Główny Inspektor Transportu Drogowego wniósł o jej oddalenie oraz o oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji podtrzymując dotychczasowe ustalenia faktyczne i prawne.
Postanowieniem z 15 lipca 2008 r., sygn. akt V SA/Wa 764/08, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej - p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
Aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c) powołanej wyżej ustawy). Uwzględnienie skargi następuje również w przypadku stwierdzenia, że zaskarżony akt jest dotknięty jedną z wad wymienionych w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Zgodnie natomiast z unormowaniem art. 134 p.p.s.a. sąd dokonując oceny zaskarżonego aktu rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Kierując się wskazanymi przesłankami oraz dokonując kontroli legalności zaskarżonej decyzji Głównego Inspektora Transportu Drogowego z ... grudnia 2007 r. w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, tj. badając zaskarżone orzeczenie pod względem jego zgodności tak z przepisami postępowania administracyjnego, jak i z mającymi w sprawie zastosowanie normami prawa materialnego, Sąd w składzie orzekającym nie stwierdził takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego i dlatego na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę - jako niezasadną - oddalił.
Przedmiotem postępowania, w którym wydana została zaskarżona do Sądu decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z ... grudnia 2007 r., jak i poprzedzająca ją decyzja ... Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z ... sierpnia 2007 r., było umorzenie należności pieniężnej z tytułu kary pieniężnej nałożonej na stronę decyzją ... Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z ... czerwca 2005 r. Zgodnie z art. 94 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym, kary pieniężne nałożone przez inspektorów transportu drogowego stanowią dochody budżetu państwa.
Wobec treści wniosku pełnomocnika strony wszczynającego kontrolowane przez Sąd postępowanie administracyjne, zastosowanie w sprawie miał przepis art. 42 ust. 1 ustawy z 30 czerwca 2005 r. o finansach publicznych, w oparciu o który prawidłowo wydano zaskarżoną decyzję. Zaznaczyć bowiem należy, iż w związku z wejściem w życie ustawy z dnia 8 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. nr 249, poz. 1832), kwestie przyznawania ulg w spłacie należności pieniężnych przypadających państwowym jednostkom organizacyjnym sektora finansów publicznych – regulowane uprzednio przez przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 stycznia 2001 r. (Dz. U. nr 6, poz. 54), a następnie przez przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 29 czerwca 2006 r. (Dz. U. nr 117, poz. 791) – wprowadzono do ustawy o finansach publicznych (art. 1 pkt 15 i art. 20 ww. ustawy z dnia 8 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o finansach publicznych).
W art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, stanowiącym podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia, ustawodawca przewidział instytucję umarzania spłaty należności pieniężnych, do których nie stosuje się przepisów Ordynacji podatkowej, przypadających państwowym jednostkom budżetowym, państwowym zakładom budżetowym, państwowym gospodarstwom pomocniczym i państwowym funduszom celowym. W myśl powołanego przepisu ww. należności pieniężne mogą być umarzane w całości lub w części, a ich spłata odraczana lub rozkładana na raty (...), gdy:
1) osoba fizyczna - zmarła, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawiła ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów, albo pozostawiła przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej wysokość 6.000 zł
2) osoba prawna - została wykreślona z właściwego rejestru osób prawnych przy jednoczesnym braku majątku, z którego można by egzekwować należność, a odpowiedzialność z tytułu należności nie przechodzi z mocy prawa na osoby trzecie,
3) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności lub postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne,
4) jednostka organizacyjna nieposiadająca osobowości prawnej uległa likwidacji.
Wyliczenie zawarte w powołanym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż należności są nieściągalne. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z ww. przesłanek daje potencjalną możliwość umorzenia powstałego zadłużenia. Nawet wówczas oznacza to jednak dla organu podejmującego rozstrzygnięcie jedynie możliwość umorzenia należności, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych jest bowiem oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego" (posługuje się sformułowaniem "mogą być umarzane"), co oznacza, że decyzja w przedmiocie umorzenia należności przysługuje każdorazowo organowi, który nawet w przypadku stwierdzenia którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 42 ust. 1 pkt 1 – 4 ustawy może, ale nie musi, umorzyć należności. Innymi słowy odmowa umorzenia należności nie narusza prawa zarówno wtedy, gdy wystąpiły przesłanki ich umorzenia, jak i wtedy, gdy nie miały one miejsca (por. uchwała SN z 6 maja 2004 r., sygn. akt II UZP 6/04, OSNP 2004/16/285; uzasadnienie wyroku WSA w Warszawie z 23 stycznia 2007 r., sygn. akt III SA/Wa 2737/06, LEX 302417).
Podkreślić w tym miejscu należy, iż sądowa kontrola legalności decyzji wydanych w ramach uznania administracyjnego jest ograniczona w tym znaczeniu, iż Sąd nie może nakazać organowi podjęcia określonego rozstrzygnięcia. Jest to bowiem wyłączna kompetencja organu administracji. Innymi słowy, o tym, czy należności powinny być umorzone czy też nie, rozstrzyga nie Sąd, lecz właściwy w sprawie organ administracji publicznej, który - jak zaznaczono powyżej - może je umorzyć. Kontrola ta obejmuje zatem przede wszystkim zbadanie, czy wydanie decyzji poprzedzone zostało prawidłowo przeprowadzonym postępowaniem.
Zważywszy, iż umorzenie należności pieniężnych jest instytucją o charakterze wyjątkowym, skutkującą wygaśnięciem zobowiązania, co oznacza w istocie rezygnację Skarbu Państwa z należnych mu wpływów, istotne jest prawidłowe stosowanie prawnych przesłanek umorzenia tych należności.
W ocenie Sądu w składzie orzekającym Generalny Inspektor Transportu Drogowego prawidłowo, bez przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów uznał, iż w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała żadna z przesłanek wymienionych w art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych. W toku prowadzonego postępowania strona, została wezwana do przedłożenia dokumentów potwierdzających okoliczność wystąpienia przesłanek wymienionych w powołanym wyżej przepisie. W związku z powyższym pełnomocnik strony nadesłał wyjaśnienia, z których wynika, że zobowiązany zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej i wyjechał na stałe poza granice kraju (przebywa prawdopodobnie w ... lub ...), nie pozostawiając żadnych środków finansowych na spłatę powyższej należności. Z tego względu - jak zaznaczył - żądanie nadesłania dokumentów potwierdzających jego sytuację finansową nie jest możliwe do zrealizowania. Podkreślić jednak należy, iż w ocenie Sądu organ prawidłowo uznał, że fakt wyjazdu dłużnika za granicę i niepozostawienie przez niego w kraju środków finansowych umożliwiających spłatę zadłużenia nie pozwala stwierdzić, iż dłużnik należnej kwoty nie posiada, co – uwzględniając ewentualną możliwość skorzystania z pomocy prawnej przy dochodzeniu należności pieniężnej (art. 66a i nast. ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji) - nie uzasadnia przypuszczenia, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty wyższej od kosztów dochodzenia i egzekucji tej należności. Zasadnie również organ orzekający przyjął, iż brak jest podstaw do stwierdzenia, że w sprawie niniejszej postępowanie egzekucyjne okazało się nieskuteczne. Oznacza to, że nie zaszły okoliczności przewidziane w pkt 3 ust. 1 art. 42 ustawy o finansach publicznych, co czyni nieuzasadnionym zarzut skargi w odnośnym zakresie. Dodatkowo Sąd zauważa, że sama okoliczność wyjazdu strony z kraju bez uprzedniej spłaty zadłużenia wynikającego z nałożenia przedmiotowej kary pieniężnej nie pozostaje bez znaczenia z punktu widzenia oceny postawy skarżącego w dążeniu do uregulowania należności. Zważyć bowiem należy, iż - jak wynika z odwołania pełnomocnika strony z 23 lutego 2006 r. od decyzji organu I instancji z ... lutego 2006 r. – skarżący posiadał majątek w postaci nieruchomości (lokalu mieszkalnego), która w związku z jego wyjazdem została sprzedana "w celu pokrycia długów zaciągniętych w trakcie prowadzenia działalności gospodarczej (...). W dniu wydania decyzji (z ... lutego 2006 r. – przyp. Sądu) kwota otrzymana ze sprzedaży mieszkania została spożytkowana (...)." Z oświadczenia tego nie wynika, że środki pieniężne uzyskane ze sprzedaży nieruchomości przeznaczono na uregulowanie zobowiązań publicznoprawnych, które - co wymaga podkreślenia - winny być zaspokajane z pierwszeństwem przed cywilnoprawnymi zobowiązaniami dłużnika (por. wyrok NSA z 18 września 2003 r., sygn. akt I SA/Łd 623/02, LEX nr 90210).
Wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji przesłanki przewidziane w pkt 1 i 2 ust. 1 art. 42 ww. ustawy odnoszą się odpowiednio do sytuacji, w której nastąpiła śmierć dłużnika oraz w której dłużnik jest osobą prawną, dlatego też, organ orzekający zasadnie stwierdził, że z oczywistych przesłanki te nie wystąpiły. W przedmiotowej sprawie nie może mieć również zastosowania przesłanka określona w art. 42 ust. 1 pkt 4 ustawy. W przepisie tym mowa jest bowiem o likwidacji jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej.
W świetle powyższego za bezzasadny uznać należy zarzut skargi dotyczący naruszenia przepisów prawa materialnego – art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych.
Nie sposób także zgodzić się z pełnomocnikiem skarżącego, iż zaskarżona decyzja narusza przepisy postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 k.p.a. W ocenie Sądu postępowanie w sprawie zostało przeprowadzone z poszanowaniem zasad rzetelnej procedury administracyjnej, a analiza okoliczności faktycznych dotyczących sytuacji skarżącego znalazła odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (art. 107 § 3 k.p.a.). Podjęte w kontrolowanej sprawie rozstrzygnięcie oparte na słusznym stanowisku, że okoliczność wyjazdu skarżącego poza granice kraju nie stanowi przesłanki umorzenia należności w oparciu o art. 42 ust. 1 ustawy o finansach publicznych, nie wykracza poza granice uznania administracyjnego, które - jak już wyżej wskazano - nie obliguje organu do umorzenia należności nawet w sytuacji zaistnienia jednej z przesłanek określonych w ww. przepisie.
W świetle powyższego, biorąc pod uwagę zarówno obowiązek właściwych organów do egzekwowania należności publicznoprawnych, jak i ustawowy okres przedawnienia przedmiotowych w sprawie należności, zastosowanie wnioskowanej ulgi należałoby uznać co najmniej za przedwczesne.
Końcowo Sąd zauważa, iż odmowa umorzenia należności pieniężnej nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej - zobowiązany może więc występować o umorzenie należności tak długo, jak długo należności te istnieją (por. wyrok NSA z 18 lutego 2000 r., sygn. akt III SA 398-399/99, LEX nr 40399). Jakkolwiek pogląd ten wypowiedziano w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, to jednak jest on w pełni aktualny także na gruncie ustawy o finansach publicznych. Wnioskodawca będzie musiał jednak wykazać, iż w sprawie wystąpiły nowe okoliczności faktyczne, które uzasadniają ponowne złożenie wniosku.
Z przedstawionych wyżej względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu, dlatego też na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło