V SA/Wa 771/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Joanna Zabłocka, Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Protokolant: starszy specjalista - Małgorzata Broniarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 października 2011r. sprawy ze skargi L. C. na decyzję Rady do Spraw Uchodźców z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie odmowy nadania statusu uchodźcy, odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej oraz wydalenia z terytorium RP wobec stwierdzenia, że nie zachodzą okoliczności uzasadniające udzielenie zgody na pobyt tolerowany 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku; Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała w mocy decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z [...] listopada 2010 r. mocą, której Szef odmówił cudzoziemcowi L. C. nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej i orzekł o jego wydaleniu w związku z uznaniem, że brak jest podstaw do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Zaskarżona decyzja wydana została w oparciu o następujący stan faktyczny: Cudzoziemiec L.C. narodowości [...] w dniu [...] października 2010 r. złożył pisemny wniosek o nadanie mu statusu uchodźcy, wskazując we wniosku, że związany jest z młodzieżową grupą prawicowej opozycji o nazwie "P.". W związku z działalnością w ramach wspomnianej grupy polegającej na uczestniczeniu w wiecach i mityngach skierowanych przeciwko rządzącej partii od września 2009 r. był wielokrotnie zatrzymywany, w trakcie zatrzymań był bity i straszony, otrzymywał telefony z pogróżkami. Bojąc się o swoje życie opuścił [...]. W toku przesłuchania cudzoziemiec w sposób szczegółowy opisał swoje problemy z Policją wynikające z przynależności do partii opozycyjnej wobec Rządu wskazując dodatkowo m.in. na to, że wytoczono mu sprawę karną oraz na przeszukanie pod jego nieobecność jego domu, w ramach którego przeszukujący podrzucili mu broń wskazując, że znaleziona broń należy do niego. Cudzoziemiec wyjaśnił, że wspomnianą akcję sił porządkowych obserwował z sąsiedniego domu. Wydarzenie to spowodowało, że musiał się ukrywać a następnie opuścić kraj pochodzenia. Decyzją z [...] listopada 2010 r. nr [...] Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców odmówił cudzoziemcowi nadania statusu uchodźcy, udzielenia ochrony uzupełniającej i orzekł o wydaleniu cudzoziemca z uwagi na brak podstaw do udzielenia zgody na pobyt tolerowany. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców omówił wyjaśnienia strony i odnosząc je do treści art. 13 ust. 1 ustawy o ochronie praw cudzoziemców na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z 13 czerwca 2003 r. ( Dz. U. Z 2009 r. nr 189, poz 1472) podał, że okoliczności, na które powołuje się cudzoziemiec, nie wskazują ażeby miał on uzasadnione obawy przed prześladowaniem w kraju pochodzenia z powodu rasy, religii, narodowości, przekonań politycznych lub przynależności do określonej grupy społecznej lub, że nie może korzystać z ochrony tego kraju. Organ I instancji analizując oświadczenia cudzoziemca uznał, że brak jest spójności między tym co wskazuje on we wniosku pisemnym a tym co zeznał przesłuchany jako strona uznając, że manipuluje on swoimi zeznaniami celem uzyskania korzystnej dla siebie decyzji, przy czym rozbieżności te dotyczą rzekomych zatrzymań, wyroków a także daty wstąpienia do partii. Potwierdza to notatka służbowa funkcjonariusza Straży Granicznej, z której wynika, że cudzoziemiec miał zamiar dostać się do [...] lub [...] celem podjęcia zatrudnienia. Oceniając przedstawione przez cudzoziemca okoliczności organ I instancji wskazał, że nie wyczerpują one również przesłanek art. 15 ustawy o ochronie praw cudzoziemców, ponieważ nie wynika z nich ażeby powrót do kraju pochodzenia powodował rzeczywiste ryzyko doznania przez niego poważnej krzywdy przez orzeczenie kary śmierci lub wykonanie egzekucji, tortury, nieludzkie lub poniżające traktowanie albo karanie, poważne i zindywidualizowane zagrożenie dla życia lub zdrowia wynikające z powszechnego stosowania przemocy wobec ludności cywilnej w sytuacji międzynarodowego lub wewnętrznego konfliktu i że ze względu na to ryzyko nie może lub nie chce korzystać z ochrony kraju pochodzenia. Powołując się na treść art. 48 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie praw cudzoziemców organ I instancji podniósł, że odmawiając nadania statusu uchodźcy lub udzielenia ochrony uzupełniającej organ administracyjny obowiązany jest rozważyć potrzebę udzielenia cudzoziemcowi zgody na pobyt tolerowany. Organ musi zatem rozważyć okoliczności określone w treści art. 97 ust. 1 pkt 1 i 1a ustawy o ochronie praw cudzoziemców poprzez pryzmat faktów podnoszonych przez cudzoziemca i dotyczących jego osoby. Oceniając okoliczności sprawy organ wskazał, że nie istnieją realne przesłanki wskazujące na to, ażeby cudzoziemiec w przypadku powrotu do [...] narażony był na zagrożenie jego życia, że zagrożona byłaby jego wolność lub bezpieczeństwo osobiste lub, że poddany byłby nieludzkiemu lub poniżającemu traktowaniu lub karaniu albo był pozbawiony prawa do rzetelnego procesu sądowego albo był ukarany bez podstawy prawnej w rozumieniu Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności. Organ uznał również, że w przypadku cudzoziemca nie dojdzie do naruszenia jego prawa do życia rodzinnego, co powoduje, że można orzec jego wydalenie z Polski. Od decyzji tej cudzoziemiec odwołał się wnosząc o jej uchylenie i zarzucając naruszenie treści art. 13 ust. 1, art. 15, art. 97 ustawy o ochronie praw cudzoziemców oraz naruszenie treści art. 7 i 77 kpa poprzez niewłaściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego. W uzasadnieniu odwołania cudzoziemiec wskazał, że organ zbagatelizował przedstawione przez niego okoliczności dotyczące jego zatrzymań, zastraszania, zmuszania go przez organy władzy do przyjmowania odpowiedzialności za czyny, których nie popełnił i karania go za to, oraz podniósł przypisywanie przez organ przesądzającego znaczenia drobnym różnicom w jego twierdzeniach. Cudzoziemiec wskazał, że nie jest w stanie przy pomocy dokumentów wykazać swoich twierdzeń, bo te, które posiadał utracił, część z nich była dla niego niedostępna, co nie zwalnia organu od konieczności wnikliwej analizy przedstawionych twierdzeń, czego jego zdaniem organ nie uczynił. Decyzją z [...] lutego 2011 r. Rada do Spraw Uchodźców utrzymała zaskarżoną decyzję w mocy. Rada uznała, że postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organ I instancji było właściwe, co pozwoliło temu organowi wyciągnąć prawidłowe wnioski i właściwie zastosować przepisy prawa do ustalonego stanu faktycznego, a co za tym idzie wydać prawidłową decyzję. Od decyzji tej cudzoziemiec złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. W skardze wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji i zarzucił naruszenie prawa materialnego w postaci art. 13 ust. 1, art. 15, art. 97 ustawy o ochronie praw cudzoziemców przez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie oraz prawa procesowego w postaci art. 7, 77, 80, 107 § 3 kpa. W uzasadnieniu skargi cudzoziemiec ponowił zarzuty odwołania oraz powołując się na orzecznictwo NSA , raporty o sytuacji politycznej w [...] wskazujące na stosowanie przemocy przez władze państwowe wobec demonstrantów podniósł, że organ nie dokonał oceny podanych przez niego faktów w sposób wnikliwy. Cudzoziemiec odwołując się do podręcznika UNHCR jak również orzecznictwa ETS (wyrok z 2 marca 2010 r. w sprawie Salahadin Abdulla i inni C 175/08, z 17 lutego 2009 r. w sprawie Meki Elgafaji C 465/07) wskazał, że brak z jego strony konkretnych dowodów przy istnieniu jego oświadczenia powinien skłonić organy do dokładnego zbadania jego indywidualnej sprawy przez pryzmat podawanych przez niego faktów, z których wynika, że był poddawany przemocy i mimo podjętych prób, nie był w stanie uzyskać ochrony od władz Państwa, mimo, że o taką pomoc się zwrócił. Rada do Spraw Uchodźców w odpowiedzi na skargę podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skargę należało uwzględnić. Sąd jest zdania, że w sprawie doszło do naruszenia treści art. 7, 77 oraz art. 80 kpa przez organ. W ocenie Sądu zbyt lakoniczne uzasadnienie zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że organ II instancji nie w pełni odniósł się do zarzutów podnoszonych w odwołaniu, w którym cudzoziemiec zarzucił organowi I instancji brak dostatecznie wnikliwej oceny podnoszonych przez siebie twierdzeń. Przede wszystkim należy stwierdzić, że cudzoziemiec zarówno w pisemnym wniosku jak i w toku ustnego przesłuchania wyraźnie wskazał, że powodem opuszczenia przez niego kraju była obawa związana z działaniem Policji w miejscu jego zamieszkania w P., które to działanie było wynikiem jego przynależności i aktywności w [...]. We wniosku skarżący podał również przejawy prześladowania jakie jego zdaniem dotknęły go w związku ze wspomnianą działalnością. W toku przesłuchania przedstawione okoliczności rozwinął i wskazał, że m.in. był ukarany za czyn o charakterze kryminalnym, którego jego zdaniem nie popełnił, i który to czyn był pretekstem ponieważ w istocie chodziło o jego udział w mityngu. Podniósł również, że został pobity przez Policję, leżał w Szpitalu, składał za pośrednictwem lidera skargę na działanie Policji w Prokuraturze w [...], nie zna jednak jej wyniku ponieważ opuścił kraj. Cudzoziemiec umiejscowił wspomniane zdarzenia w określonym czasie i miejscu wspomniał również o osobie, z którą należąc do Partii miał styczność, i której podlegał. W ocenie Sądu są to konkretne okoliczności, które można przynajmniej częściowo wyjaśnić i sprawdzić, czy istnieje prawdopodobieństwo, że miały miejsce. Ażeby więc w przypadku okoliczności podawanych przez cudzoziemca uznać, że są one manipulacją i są one mało wiarygodne należało to co mówi w miarę możliwości sprawdzić w dostępnych źródłach. Ponadto należało zobowiązać cudzoziemca ażeby przy pomocy matki czy wspomnianego lidera Partii uzyskał jakieś dokumenty np. duplikat karty pobytu w szpitalu, odpis wyroku, czy odpis złożonej przez lidera Partii skargi w Prokuraturze w [...] czy choćby zaświadczenia, że taka skarga w ogóle wpłynęła. Należy zwrócić uwagę na to, że niezależnie od stosunku rządzącej Partii do opozycji oraz braku w pełni demokracji w [...], sytuacja jest taka, że kraj ten aspiruje do UE, więc istnieją najpewniej możliwości działania oraz instytucje demokratyczne, które można wykorzystać dla uzyskania odpowiednich, interesujących danych. Należy wskazać w odniesieniu do zaskarżonej decyzji, że podtrzymana została decyzja organu I instancji mimo, że w jej uzasadnieniu są braki odnoszące się do wskazania, czy istnieje Partia o jakiej mówi cudzoziemiec, czy możliwe jest ustalenie, czy działała ona we wskazanym czasie w P., czy jej członkowie brali udział w mityngach, lub w zorganizowanych protestach przeciwko Prezydentowi [...], czy byli zatrzymywani, kiedy to miało miejsce, czy byli skazywani. Organ I instancji dysponował opracowaniami dotyczącymi sytuacji społeczno - politycznej w [...], z których wyłania się jej określony obraz , i do których się odniósł, ale w przypadku okoliczności podnoszonych przez cudzoziemca, nie jest to wystarczające. Są to bowiem opracowania ogólne, zatem skoro cudzoziemiec podaje szczegółowe okoliczności należało dokonać analizy jego oświadczeń w sposób zindywidualizowany. Organ powinien także w toku przesłuchania dokładnie zapytać o fakty, które budzą wątpliwość ponieważ istnieją różnice w ich opisie przez cudzoziemca i dopiero po uzyskaniu wyjaśnienia ocenić, czy są one wiarygodne. W tym stanie rzeczy uznając, że doszło do naruszenia art. 7, 77 i 80 kpa w związku z czym mogło dojść do naruszenia wskazywanych w skardze przepisów ustawy o ochronie praw cudzoziemców, konieczne stało się uchylenie zaskarżonej decyzji przez Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a celem uzupełnienia w miarę możliwości materiału dowodowego w kierunku wskazanym przez Sąd i ponownej oceny całego zebranego materiału dowodowego. WSA wstrzymał ponadto zaskarżoną decyzję na podstawie art. 152 p.p.s.a.