V SA/Wa 771/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący - Sędzia WSA Mirosława Pindelska po rozpoznaniu w dniu 24 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu P. M. od postanowienia starszego referendarza sądowego z dnia 7 lutego 2018 r. sygn. akt VSA/Wa 771/16 o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. M. na postanowienie Ministra Finansów z dnia ... stycznia 2016 r. nr ... w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną: postanawia: utrzymać w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 7 lutego 2018 r. sygn. akt VSA/Wa 771/16 o umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy. Wyrokiem z dnia 11 maja 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 771/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. M. (dalej: "Skarżący") na opisane w komparycji postanowienie Ministra Finansów. Postanowieniem z dnia 5 lipca 2017 r. starszy referendarz sądowy WSA w Warszawie przyznał Skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Okręgowa Rada Adwokacka w Warszawie wyznaczyła dla skarżącego pełnomocnika w osobie adwokat P. M. (pismo z dnia 24 sierpnia 2017 r.). Wyznaczony pełnomocnik sporządził w dniu 19 września 2017 r. opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Pismem z dnia 9 listopada 2017 r. Skarżący wystąpił o ustanowienie innego pełnomocnika z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej, podnosząc w uzasadnieniu, iż wyznaczony pełnomocnik – adwokat P. M. – odmówiła mu sporządzenia skargi kasacyjnej. Do pisma załączył wniosek o przyznanie prawa pomocy sporządzony na urzędowym formularzu PPF z dnia 9 listopada 2017 r. Zarządzeniem z dnia 15 stycznia 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, iż opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została sporządzona przez adwokat P. M. z zachowaniem zasad należytej staranności. Odpis tej opinii doręczono Skarżącemu z pouczeniem o terminie i sposobie wniesienia skargi kasacyjnej w trybie art. 177 § 4 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.". Postanowieniem z dnia 7 lutego 2018 r. starszy referendarz sądowy umorzył postępowanie z kolejnego wniosku Skarżącego o przyznanie prawa pomocy. Referendarz stwierdził, iż skoro Skarżący jest w niniejszej sprawie reprezentowany przez pełnomocnika ustanowionego z urzędu – w osobie adwokat P. M.– to rozpoznanie kolejnego wniosku Strony o tożsamym zakresie stało się zbędne, co implikuje obowiązek umorzenia postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy w tym zakresie. W dniu 19 lutego 2018 r. do Sądu wpłynęło pismo Skarżącego z dnia 15 lutego 2018 r. zawierającej sprzeciw od ww. postanowienia referendarza. Sprzeciw uzupełniono dwoma pismami: z dnia 15 lutego 2018 r. (data wpływu do Sądu - 21 luty 2018 r. ) oraz z dnia 19 lutego 2018 r. (data wpływu do Sądu – 23 luty 2018 r. ). Skarżący nie zgadza się z umorzeniem postępowania i domaga się przyznania mu pełnomocnika, który sporządzi skargę kasacyjną od wyroku z dnia 11 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Stosownie do art. 259 § 1 p.p.s.a. od postanowień dotyczących prawa pomocy przysługuje środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu. Rozpoznając taki sprzeciw sąd wydaje postanowienie, w którym kwestionowane orzeczenie zmienia albo utrzymuje w mocy, o czym orzeka na posiedzeniu niejawnym (art. 260 § 1 oraz § 3 p.p.s.a.). W pierwszej kolejności Sąd zauważa, że wniosek Skarżącego o prawo pomocy z dnia 9 listopada 2017 r. sporządzony na urzędowym formularzu PPF (k. 162-165 akt sądowych), jest kolejnym wnioskiem o przyznanie adwokata z urzędu celem sporządzenia skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie. Poprzedni wniosek rozpoznano pozytywnie postanowieniem referendarza z dnia 5 lipca 2017 r., które jest prawomocne i nie zostało w późniejszym czasie uchylone ani zmienione. W sprawie nie zapadło również postanowienie o cofnięciu Skarżącemu przyznanego prawa pomocy poprzez ustanowienie adwokata z urzędu. Adwokat P. M. nadal pełni funkcję pełnomocnika z urzędu dla Skarżącego w niniejszej sprawie. Z tego względu zasadnie referendarz sądowy odwołał się do art. 249a p.p.s.a., który stanowi, iż jeżeli rozpoznanie wniosku stało się zbędne, postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy umarza się. Zbędne czyli np. "bezcelowe". Bezcelowe jest rozpatrywanie kolejnego wniosku Skarżącego o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, bowiem został mu już przyznany adwokat z urzędu celem realizacji jego prawa do sądu w zakresie zaskarżenia orzeczenia sądu I instancji do sądu wyższej instancji. Nie można bowiem pominąć faktu, że pierwszy wniosek o przyznanie prawa pomocy Skarżący złożył już po wydaniu wyroku w sprawie, zatem zastosowanie znajdował art. 177 § 3 i § 4 p.p.s.a. W myśl tych przepisów pełnomocnik z urzędu ustanowiony po wydaniu orzeczenia kończącego postępowanie sądowoadministracyjne ma obowiązek albo sporządzić i wnieść skargę kasacyjną (jeżeli stwierdzi istnienie ku temu podstaw i chce tego strona skarżąca) albo sporządzić opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej (jeżeli nie stwierdzi podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej). W tym drugim przypadku jedynym sposobem zaskarżenia orzeczenia WSA do NSA jest ustanowienie pełnomocnika z wyboru, który sporządzi skargę kasacyjną. Sprzeczne z celami art. 177 § 3 i § 4 p.p.s.a. byłoby przyjęcie, jak chce Skarżący, że otrzymawszy opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, strona mogłaby skutecznie wnieść kolejny wniosek o ustanowienie pełnomocnika z urzędu i niejako "do skutku" domagać się przyznania jej adwokata, który zgodzi się sporządzić skargę kasacyjną. Takie założenie byłoby nadużyciem konstytucyjnego prawa do sądu i przerzuceniem na resztę społeczeństwa kosztów "walki" strony z orzeczeniem, z którym się nie zgadza. Prawo do sądu nie ma bowiem charakteru bezwzględnego. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem orzecznictwa, wyznaczenie przez ORA adwokata z urzędu i sporządzenie przez niego opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej stanowi wykonanie i równocześnie skonsumowanie przyznanego stronie prawa pomocy w zakresie ustanowienia pełnomocnika z urzędu. Z wymienionych powodów Sąd uznał rozstrzygnięcie referendarza z dnia 7 lutego 2018 r. za prawidłowe i utrzymał je w mocy. Należy też wskazać, że Skarżący nalega na ustanowienie dla niego kolejnego adwokata nie tylko poprzez składanie kolejnych wniosków o prawo pomocy, ale również poprzez żądnie zastąpienia adw. P. M. innym adwokatem. Pismem z dnia 21 września 2017 r. Sąd poinformował go, że z wnioskiem o zmianę osoby adwokata winien zwrócić się do Okręgowej Rady Adwokackiej w Warszawie. Nie powstrzymało to Skarżącego przed składaniem kolejnych pism, w których wnosił o zastąpienie adw. P. M. innym adwokatem. Sąd wyjaśnia więc Skarżącemu, po raz kolejny, że zgodnie z art. 253 § 1 p.p.s.a. "o wyznaczenie adwokata (...) sąd zwraca się do właściwej okręgowej rady adwokackiej (...) doręczając postanowienie o przyznaniu prawa pomocy". "Okręgowa rada adwokacka (...) w terminie czternastu dni od dnia doręczenia postanowienia, o którym mowa w § 1, wyznacza pełnomocnika, zawiadamiając o tym niezwłocznie pełnomocnika oraz sąd. W zawiadomieniu kierowanym do sądu właściwa rada wskazuje imię i nazwisko wyznaczonego pełnomocnika oraz jego adres do doręczeń." (art. 253 § 2 p.p.s.a.). Treść tego przepisu wyraźnie stanowi, iż jedynym podmiotem uprawnionym do wyznaczenia konkretnego adwokata do pełnienia funkcji pełnomocnika z urzędu dla strony, jest właściwa okręgowa rada adwokacka. Oznacza to, że Sąd nie jest władny ani wyznaczyć konkretnego adwokata, ani zmienić adwokata już wyznaczonego przez ORA. Stanowiłoby to bowiem przekroczenie kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu i naruszenie uprawnień przysługujących ORA. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 260 § 1 oraz § 3 w zw. z art. 249a p.p.s.a., Sąd orzekł jak w sentencji.