V SA/Wa 772/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Barbara Mleczko-, Jabłońska, Sędziowie WSA - Irena Kudiura, - Jakub Pinkowski (spr.), Protokolant - Joanna Pietraś, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 października 2004 r. sprawy ze skargi [...] Sp. z o. o. w [...] na decyzję Dyrektora Izby Celnej w [...] z dnia [...] lutego 2004 roku Nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania celnego - oddala skargę - Postanowieniem [...] z dnia [...] lutego 2004 roku Dyrektor Izby Celnej w [...] utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] nr [...] z dnia [...] grudnia 2003 roku, którym odmówiono zawieszenia postępowania w sprawie ustalenia rzeczywistej wartości celnej towarów objętych procedurą dopuszczenia do obrotu wg zgłoszenia celnego SAD nr [...] z dnia [...] stycznia 2001 roku. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Dyrektor Izby Celnej w [...] powołał przepis art. 233 § l pkt l w związku z art. 239 ustawy z 29.08.1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, poz. 926 z późn. zm.) i art. 262 ustawy z 9.01.1997r. - Kodeks celny (Dz. U. nr 75 z 2001r., poz. 802 z późn. zm.). Firma [...] Sp. z o.o. z siedzibą w [...], zwana dalej Spółką, wniosła o zawieszenie postępowania, uzasadniając wniosek potrzebą wcześniejszego uzyskania opinii doradczej Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) w przedmiocie wpływu udzielonej importerowi przez eksportera zniżki (rabatu) pierwotnie zafakturowanej ceny towaru na wartość celną przedmiotu importu. Jednocześnie Spółka wniosła o wystąpienie przez Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...] do Ministra Finansów o uzyskanie takiej opinii. Zagadnieniem wstępnym jest w tym wypadku, w ocenie Spółki, rozstrzygnięcie przez WCO, czy rabat finansowy wspierający jej działalność w Polsce stanowi element kalkulacyjny wartości celnej i czy w związku z tym powinien być uwzględniany przy ustalaniu tej wartości. Światową Organizację Celną należy uznać w tym przypadku za organ w rozumieniu art. 201 § l pkt 2 Ordynacji Podatkowej. W uzasadnieniu do zaskarżonego postanowienia wskazano, iż zgodnie z art. 201 § l pkt 2 Ordynacji podatkowej przesłanką zawieszenia postępowania jest konieczność rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego. Zdaniem Dyrektora Izby Celnej w [...] takie zagadnienie w sprawie nie występuje. Jedyna rozbieżność jaka w przedmiotowej sprawie zaistniała, to rozbieżność pomiędzy Spółką a organami celnymi co do oceny faktu, a nie rozbieżność w interpretacji przepisów. Zdaniem organu celnego niczym nieuzasadnione jest kierowanie pytania o wpływ na wartość celną towarów rabatów przyznanych, w opini, Spółki, po dokonaniu zgłoszenia celnego, ponieważ - w przeciwieństwie do Spółki - uważa on, że do przyznania rabatu doszło przed tą datą. Taka rozbieżność stanowisk, zdaniem Dyrektora Izby Celnej w [...], nie zobowiązuje do występowania o wydanie opinii do Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej, a tym samym nie może być podstawą do zawieszenia prowadzonego postępowania na podstawie art. 201 § l pkt 2 Ordynacji podatkowej. Dyrektor Izby Celnej w [...] wskazał ponadto, iż chybiony jest zarzut naruszenia przepisów Konstytucji, gdyż przepisy Kodeksu celnego, regulujące kwestie związane z wartością celna i jej ustalaniem, opierają się na tzw. Kodeksie Wartości Celnej, tj. Porozumieniu w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku. Tym samym jest wykluczone, by regulacje polskiego ustawodawstwa nie dały się pogodzić z umową międzynarodową ratyfikowaną za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie. Brak jest zatem przesłanek, by w tym przypadku, jak wnioskuje Spółka, zgodnie z przepisem art. 91 ust. 2 Konstytucji, przyznać umowie międzynarodowej ratyfikowanej za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie pierwszeństwo w stosowaniu przed polską regulacją ustawową. Powyższe postanowienie zaskarżyła Spółka, wnosząc o jego uchylenie wraz z poprzedzającym postanowieniem Naczelnika Urzędu Celnego [...] w [...], z powodu niezgodności obu rozstrzygnięć z prawem. Zarzuciła skarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów art. 120, 122, 124, 180, art. 201 § l pkt 2 oraz 217 § 2 Ordynacji podatkowej W opinii skarżącej Spółki Dyrektor Izby Celnej w [...] w sposób błędny zastosował przepis art. 201 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z jej wnioskiem w sprawie niniejszej zagadnieniem wstępnym jest przesądzenie, czy w ramach istniejących przepisów prawa celnego właściwym jest korygowanie wartości transakcyjnej wynikającej z faktury handlowej na potrzeby ustalenia wartości celnej w przypadku, gdy po dokonaniu zgłoszenia celnego i odprawy celnej towaru kupujący otrzyma rabat od swojego dostawcy, przy czym rabat ten stanowi formę wspomagania przez zagranicznego dostawcę działalności dystrybucyjnej skarżącego na rynku polskim. Rozstrzyganie tego typu kwestii nie pozostaje w kompetencjach organu prowadzącego postępowanie celne; te sprawy są bowiem rozstrzygane na forum międzynarodowym, a dotychczas nie zostały rozstrzygnięte przez inny organ, w tym międzynarodowy, lub sąd. Zdaniem skarżącej Spółki, organem właściwym dla rozstrzygnięcia wspomnianego zagadnienia wstępnego jest Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO). W wyniku zaniechania wystąpienia do Komitetu w materiale sprawy pozostanie niewyjaśniona podniesiona we wniosku Spółki kwestia wpływu rabatów na wartość celną towarów, co oznacza naruszenie przez organy celne przepisu art. 122 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organy są zobowiązane do wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego w sprawie. Naruszenie nakazu całościowego wyjaśnienia sprawy rzutowało zdaniem Spółki na braki w uzasadnieniu postanowienia, tj. naruszenie art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej. Spółka zarzuciła nadto naruszenie art. 91 Konstytucji, który stanowi, że ratyfikowana umowa międzynarodowa po jej ogłoszeniu w Dzienniku Ustaw stanowi część krajowego porządku prawnego i jest bezpośrednio stosowana, chyba że jej stosowanie jest uzależnione od wydania ustawy. W tej sprawie zdaniem Spółki bezpośrednie zastosowanie winny były znaleźć odpowiednie regulacje Porozumienia w sprawie stosowania artykułu VII Układu Ogólnego w sprawie Taryf Celnych i Handlu z 1994 roku W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w [...] wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z treścią art. 97 § 1 ustawy z 30.08.2002r. (Dz. U. 153 poz. 1271 z późn. zm.) - Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi przedmiotowa sprawa jako nie rozpoznana przez Naczelny Sąd Administracyjny przed dniem 1.01.2004r. podlega rozpoznaniu przez wojewódzki sąd administracyjny. W oparciu o treść art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Dokonując oceny zaskarżonej decyzji w omówionym zakresie należy stwierdzić, że zarzuty podniesione przez Spółkę nie są zasadne. Zgodnie z art. 262 ustawy z 9.01.1997r. - Kodeks celny (Dz. U. nr 75 z 2001r., poz. 802 ze zm.) w związku z art. 201 § l pkt 2 ustawy z 29.08.1997r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. nr 137, póz. 926 z późn. zm.) organ celny zawiesza postępowanie, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Zawieszenie postępowania na omawianej podstawie uzależnione jest zatem od łącznego wystąpienia trzech przesłanek: 1) postępowanie administracyjne (celne) jest w toku, 2) istnieje zagadnienie wstępne oraz 3) rozstrzygnięcie sprawy administracyjnej zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Jeśli chodzi o tę ostatnią przesłankę, to organ musi ustalić związek przyczynowy pomiędzy rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej a zagadnieniem wstępnym, którego ocena, gdyby ono samo w sobie mogło być przedmiotem odrębnego postępowania, należy, ze względu na jego przedmiot, do kompetencji innego organu państwowego niż ten, przed którym toczy się postępowanie w głównej sprawie i nie było wcześniej prawomocnie przesądzone, (v. Kodeks postępowania administracyjnego, Komentarz B. Adamiak, J. Borkowski, C.H. Beck, W-wa 2003, s. 430). Z zagadnieniem prejudycjalnym mamy do czynienia jedynie wówczas, gdy rozstrzygnięcie sprawy celnej uwarunkowane jest uprzednim rozstrzygnięciem kwestii prawnej. Nie powstaje zatem w przypadku, gdy na rozpatrzenie i wydanie decyzji celnej mogą mieć wpływ ustalenia faktyczne dokonane przez wskazany w przepisie inny organ lub sąd. W doktrynie prawa administracyjnego istnieje również zgodność co do tego, że o ile "zagadnienie" wykazuje jedynie pośredni, luźny związek z rozpatrzeniem sprawy i wydaniem decyzji, nie ma ono charakteru zagadnienia wstępnego. Mogą wiązać się z nim określone skutki procesowe, ale powstanie takiego "zagadnienia" nie rodzi obowiązku zawieszenia postępowania administracyjnego, (v. G. Łaszczyca, PiP 2002/7/63 Pojęcie zagadnienia wstępnego w Kpa). Ilustracją takiego stanowiska jest np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 11.12.1996r. [SA/Gd 2548/95, Lex nr 28957], który wypowiedział się, że nie jest zagadnieniem wstępnym wyrażenie przez uprawnione podmioty stanowiska w sprawie oceny klasyfikacji Systematycznego Wykazu Wyrobów (SWW) GUS. W tym wypadku nie następuje bowiem rozstrzygnięcie zagadnienia materialnoprawnego. Zdaniem skarżącej Spółki wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w toczącym się postępowaniu o uznanie zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i określenie kwoty wynikającej z długu celnego uzależnione jest od uprzedniego wyjaśnienia przez Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej Światowej Organizacji Celnej (WCO) kwestii wpływu rabatu na wartość celną towaru w sytuacji, gdy rabat ten został przyznany importerowi po dacie dopuszczenia towaru do obrotu na polskim obszarze celnym. Wypowiadając się w zakresie zasadności odmowy uwzględnienia wniosku o zawieszenie postępowania w sprawie zmierzającej do wydania orzeczenia merytorycznego, należy w pierwszym rzędzie zauważyć, iż Spółka w sprawie o zawieszenie postępowania celem rozstrzygnięcia wstępnego zagadnienia prawnego nawiązuje ściśle do całokształtu materiału dowodowego toczącej się sprawy merytorycznej i dokonanej przez siebie oceny tego materiału, tym samym próbując narzucić własną wersję stanu faktycznego mającą uzasadniać wniosek. Kwestią sporną jest bowiem m.in. to, czy upust został importerowi przyznany przed, czy też po dacie dopuszczenia towaru do obrotu na polskim obszarze celnym. Tymczasem Spółka wnosi o uzyskanie porady WCO odnośnie wpływu upustów/rabatów udzielanych importerowi po dniu dokonania zgłoszenia celnego na wartość celną importowanych towarów, tym samym kładzie nacisk na ustalenia faktyczne, które są przedmiotem sporu. Przez pojęcie "zagadnienia wstępnego" należy rozumieć wstępne "zagadnienie prawne", tymczasem w sprawie nie tyle chodzi o wyjaśnienie rozbieżności prawnych, a spór co do faktu. Kwestia rzeczywistego przysługiwania importerowi stałego rabatu na sprowadzany towar, a w konsekwencji zasadność uznania, że wartość celna towaru odbiega od deklarowanej, podlegają swobodnej ocenie organu administracyjnego i mogą być kwestionowane w trybie instancyjnym lub w drodze skargi do NSA, nie zaś w drodze wcześniejszego występowania do WCO. W sytuacji braku ..zagadnienia wstępnego" o charakterze prawnym, od którego ponadto "zależy" rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w przedmiocie objętym postępowaniem celnym, zarzuty skarżącej Spółki o naruszeniu przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez niezastosowanie regulacji tzw. Kodeksu Wartości Celnej WTO są co najmniej przedwczesne. Na tle tej kwestii należy podnieść, że zgodnie z ratyfikowaną Konwencją z 15.12. 1950r. o utworzeniu Rady Współpracy Celnej (Dz. U. nr 11 z 1978r., poz. 43), która to umowa, gdyby przyjąć argumentację Spółki, również mogłaby znaleźć w tej sprawie zastosowanie, do organizacji tej należy m.in. udzielanie zaleceń w celu zapewnienia jednolitości w interpretacji i stosowaniu Konwencji w sprawie wartości celnej towarów, a także udzielanie informacji lub porad w sprawach celnych w granicach ogólnych celów Konwencji, [art. III lit. "d" i ... "g"]. Wystąpienie o tego rodzaju interpretację lub poradę uzależnione jest więc od istnienia wątpliwości i rozbieżności w stosowaniu przepisów. Taka sytuacja w niniejszej sprawie nie zachodziła. W sprawie nie sformułowano zagadnienia materialnoprawnego, mającego charakter otwartego i samoistnego, od którego zależy wynik sprawy głównej, w zakresie którego istniałaby np. potrzeba zwrócenia się do WCO o wydanie opinii doradczej. Ponadto należy zauważyć, iż kompetencje Rady ujęte są w formie zaleceń, informacji i porad i nie wynika z tych postanowień norma prawna, która ocenę takiej kwestii, jak wpływ udzielonej przez eksportera zniżki wartości (ceny) transakcyjnej towaru na wartość celną, rezerwowałaby dla Rady i wyłączała w tym zakresie właściwość krajowych organów celnych. Dotyczy to również postanowień Porozumienia w sprawie stosowania art. VII Układu ogólnego w sprawie taryf celnych i handlu 1994 (zał. do Dz. U. nr 98 z 1995 roku, poz. 483), które określają funkcje Technicznego Komitetu Ustalania Wartości Celnej działającego pod auspicjami Rady Współpracy Celnej również w formie możliwości konsultowania zagadnień związanych z ustalaniem wartości celnej, dostarczania informacji i wydawania opinii doradczych w tym zakresie. Również z tych postanowień nie wynika norma prawna, która w zakresie obejmującym rozstrzygnięcie co do skutków zniżki ceny towaru w odniesieniu do jego wartości celnej wyłączałaby właściwość krajowych organów celnych i właściwym w tym przedmiocie czyniła Techniczny Komitet Ustalania Wartości Celnej. W tym kontekście wypada odnotować, że tym samym nie ma w omawianej sprawie mowy o naruszeniu przez organy stosujące prawo postanowień Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W konkluzji stwierdzić należy, że wpływ zniżki ceny na wartość celną towaru nie stanowi w niniejszej sprawie zagadnienia wstępnego, rozstrzygnięcie w tym zakresie należy do krajowych organów celnych i nie zachodzi w sprawie podstawa do zawieszenia postępowania celnego. Z tych względów i na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, póz. 1270) należało orzec jak w sentencji wyroku. ----------------------- 5