V SA/Wa 775/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Jóźków, Sędzia WSA Jolanta Bożek, Asesor sądowy WSA Michał Sowiński (spr.), Protokolant Michał Petranik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2005 r. sprawy ze skargi "D." L. R. na decyzję Prezesa Głównego Urzędu Ceł z dnia [...] grudnia 2001 r. nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe i nałożenia ostatecznego cła antydumpingowego 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku. Na podstawie zgłoszenia celnego dokonanego przez. "D." L. R. według dokumentu SAD z [...] lipca 1999 r. nr [...], Dyrektor Urzędu Celnego w W. objął procedurą dopuszczenia do obrotu [...] tys. sztuk sprowadzonych z C. zapalniczek gazowych wielokrotnego napełniania, które zostały zaklasyfikowane do kodu PCN 9613 20 90 0 ze stawką celną preferencyjną w wysokości 9,6%, uprzednio objętych procedurą składu celnego, przyjmując deklarowaną wartość celną towaru w wysokości odpowiadającej cenie transakcyjnej wynikającej z przedstawionej przy zgłoszeniu celnym faktury wystawionej przez eksportera - firmę T. z siedzibą w C. W wyniku kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych Urzędu Celnego w W. stwierdzono, iż w ww. zgłoszeniu celnym nie uwzględniono ostatecznego cła antydumpingowego, nałożonego, zgodnie z decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2000 r. w sprawie nałożenia ostatecznego cła antydumpingowego w związku z przywozem na polski obszar celny zapalniczek kieszonkowych w celu obejścia cła antydumpingowego ustanowionego decyzją z dnia [...] października 1998 r. (M. P. Nr 25, poz. 525), na dopuszczone do obrotu na polskim obszarze celnym zapalniczki do wielokrotnego napełniania, pochodzące i przywożone z C. lub T. oraz jednorazowe, pochodzące i przywożone z T., objęte ewidencją prowadzoną przez organy celne od dnia [...] lipca 1999 r. Wobec powyższego, Dyrektor Urzędu Celnego w W. postanowieniem z [...] kwietnia 2001 r. nr [...] wszczął z urzędu postępowanie w sprawie nałożenia na zapalniczki objęte przedmiotowym zgłoszeniem celnym ostatecznego cła antydumpingowego, a następnie decyzją z [...] września 2001 r. nr [...], wydaną w trybie art. 65 § 4 pkt 2 lit. a ustawy z 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (Dz. U. Nr 23, poz. 117 ze zm.), na podstawie art. 45 ustawy z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed przywozem na polski obszar celny towarów po cenach dumpingowych (Dz. U. Nr 157, poz. 1028) oraz ww. decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2000 r., uznał powyższe zgłoszenie celne za nieprawidłowe i postanowił nałożyć ostateczne cło antydumpingowe w wysokości 111.228 zł na towary zgłoszone do procedury dopuszczenia do obrotu według dokumentu SAD z [...] lipca 1999 r. Orzekając w sprawie na skutek odwołania, Prezes Głównego Urzędu Ceł decyzją z [...] grudnia 2001 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy wyjaśnił, iż organy celne nie mają kompetencji do interpretacji uzasadnienia decyzji Ministra Gospodarki, czego domaga się strona w odwołaniu. Zatem zarzuty dotyczące decyzji Ministra Gospodarki w sprawie nałożenia cła antydumpingowego nie mogą być rozpatrywane przez organ celny. Odnosząc się do zarzutu niewyjaśnienia przez organ I instancji stanu importowanych zapalniczek Prezes GUC wyjaśnił, iż zgłaszający określił sporny towar w dokumencie SAD jako "zapalniczki gazowe wielokrotnego napełniania z wymiennym kamieniem" deklarując kod PCN 9613 20 90 0. Natomiast Minister Gospodarki w ww. decyzji nałożył ostateczne cło antydumpingowe na "plastikowe zapalniczki kieszonkowe gazowe do wielokrotnego napełniania oznaczone (...) kodem PCN 9613 20 90 0". Z powyższego zestawienia wynika zatem, iż organ I instancji nie miał obowiązku przeprowadzania postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie stanu towaru. W ocenie organu w przedmiotowej sprawie stan towaru nie był kwestią sporną, tym samym brak było podstaw do powoływania biegłego. Zdaniem Prezesa GUC, nie zostały również naruszone żadne przepisy proceduralne, a w szczególności powoływany przez stronę art. 191 Ordynacji podatkowej. Zwrócił uwagę, że obowiązek zebrania i rozpatrzenia przez organ celny całokształtu materiału dowodowego oznacza, że organ ten nie jest związany w jego gromadzeniu wnioskami strony, lecz sam określa granice postępowania wyjaśniającego, kierując się własnym rozeznaniem i przekonaniem, co do konieczności udowodnienia mających znaczenie dla sprawy faktów. Organ ma pełną swobodę w kształtowaniu zakresu postępowania wyjaśniającego, mając jednak na względzie, że zebrany materiał ma doprowadzić do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i do załatwienia sprawy. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego z [...] stycznia 2002 r. skarżący wniósł o uchylenie decyzji Prezesa GUC z [...] grudnia 2001 r. jako wydanej z naruszeniem art. 7 i 8 kpa poprzez niepodjęcie wszystkich działań niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy oraz przeprowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania do organów państwa. Wyjaśnił, iż przed Naczelnym Sądem Administracyjnym toczą się postępowania ze skarg importerów zapalniczek, które dotyczą wprowadzenia przez Ministra Gospodarki decyzjami z [...] października 1998 r. oraz [...] listopada 2000 r. cła antydumpingowego w związku z przywozem na polski obszar celny zapalniczek kieszonkowych. Rozstrzygnięcia, które zapadną w tych sprawach, w konsekwencji zadecydują o kontynuowaniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez właściwe urzędy celne w związku z nałożonymi ostatecznymi cłami antydumpingowymi. Skarżący zaznaczył, iż pomimo że organy celne orzekają na podstawie decyzji Ministra Gospodarki o wprowadzeniu ceł antydumpingowych, to jednak winny również w trakcie prowadzonego postępowania korzystać z uprawnień zakreślonych art. 7 i 8 kpa do czasu definitywnego rozstrzygnięcia spornych kwestii przez inne organy lub sądy. Dodatkowo, wskazał na decyzje Prezesa GUC z [...] grudnia 2001 r., które pomimo, iż zapadły w identycznych okolicznościach i co do tego samego przedmiotu importu, zawierają rozstrzygnięcia różniące się od decyzji zapadłej w przedmiotowej sprawie. W odpowiedzi na skargę, Prezes GUC wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko i argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Mając na względzie, iż Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 25 lutego 2002 r. sygn. akt V SA 3981/00 i V SA 27/01 uchylił decyzję Ministra Gospodarki z [...] listopada 2000 r. utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] sierpnia 2000 r. w sprawie nałożenia ostatecznego cła antydumpingowego w związku z przywozem na polski obszar celny zapalniczek kieszonkowych w celu obejścia cła antydumpingowego ustanowionego decyzją z dnia [...] października 1998 r. (M. P. Nr 39, poz. 766), postanowieniem z 31 marca 2003 r. Naczelny Sąd Administracyjny zawiesił postępowanie sądowe do czasu zakończenia postępowania odwoławczego od decyzji Ministra Gospodarki z [...] sierpnia 2000 r. Na wniosek Dyrektora Izby Celnej w W. postępowanie sądowe zostało podjęte postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 listopada 2004 r. z uwagi na wydanie przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w dniu [...] września 2004 r. postanowienia w sprawie ostatecznych ustaleń dokonanych w ramach ponownego rozpatrzenia decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2000 r. w sprawie nałożenia ostatecznego cła antydumpingowego w związku z przywozem na polski obszar celny zapalniczek kieszonkowych w celu obejścia cła antydumpingowego ustanowionego decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] października 1998 r. (M. P. Nr 44, poz. 658). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej obejmującą orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji pod względem jej legalności, to znaczy zgodności z przepisami postępowania administracyjnego oraz z przepisami prawa materialnego, na podstawie których została wydana, Sąd uznał, iż decyzja organu odwoławczego narusza przepisy postępowania administracyjnego w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zgodnie z art. 44 ust. 1 ustawy z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed przywozem na polski obszar celny towarów po cenach dumpingowych (Dz. U. Nr 157, poz. 1028) w wypadku wystąpienia okoliczności wskazujących na przywóz na polski obszar celny towarów podobnych lub ich części w celu obejścia ustanowionych ceł antydumpingowych Minister Gospodarki może wszcząć postępowanie antydumpingowe. Stosownie zaś do art. 45 powołanej ustawy w wypadku stwierdzenia w wyniku postępowania, że objęty nim przywóz ma na celu obejście ustanowionych ceł antydumpingowych, Minister Gospodarki nakłada ostateczne cło antydumpingowe na towary podobne lub ich części od daty wprowadzenia obowiązku ewidencjonowania przywozu tych towarów na polski obszar celny, na zasadach i w trybie określonych w art. 27. Wymiaru i poboru ceł antydumpingowych dokonuje, zgodnie z art. 39 cyt. ustawy, organ celny. W ocenie organu odwoławczego, powyższe regulacje oznaczają, iż decyzja Ministra Gospodarki z [...] sierpnia 2000 r. nakładająca ostateczne cło antydumpingowego na dopuszczone do obrotu na polskim obszarze celnym plastikowe zapalniczki kieszonkowe gazowe do wielokrotnego napełniania, oznaczone w Polskiej Scalonej Nomenklaturze Towarowej Handlu Zagranicznego kodem PCN 9613 20 90 0, pochodzące z C., w związku z ich przywozem na polski obszar celny w celu obejścia cła antydumpingowego ustanowionego decyzją z [...] października 1998 r. (M. P. Nr 39, poz. 550), zwalnia organy celne z obowiązku przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie stanu towaru określonego przez skarżącego w polu 31 zgłoszenia celnego (opakowania i opis towaru) jako zapalniczki gazowe wielokrotnego napełniania z wymiennym kamieniem, które strona zadeklarowała w polu 33 (kod towaru) do kodu PCN 9613 20 90 0. Pogląd ten uznać należy za niezasadny. Podkreślenia wymaga bowiem, iż w rozumieniu definicji zawartej w art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 grudnia 1997 r. o ochronie przed przywozem na polski obszar celny towarów po cenach dumpingowych towar podobny oznacza towar, który jest jednakowy pod każdym względem w stosunku do towaru objętego postępowaniem antydumpingowym, lub w razie braku takiego towaru, inny towar, który pomimo że nie jest jednakowy pod każdym względem, ma cechy ściśle odpowiadające cechom towaru objętego postępowaniem antydumpingowym. Taki sposób zdefiniowania towaru podobnego, który kładzie nacisk na cechy techniczne, technologiczne, użytkowe, jakościowe i rynkowe, co w praktyce prowadzi do porównania również takich elementów jak zastosowanie i użytkowanie produktu oraz postrzeganie danego towaru jako podobnego przez importerów i konsumentów, powoduje, iż klasyfikacja statystyczna PCN dla celów postępowania antydumpingowego nie ma charakteru wiążącego. Istotą postępowania antydumpingowego, wszczętego postanowieniem Ministra Gospodarki z [...] czerwca 1999 r. w sprawie wszczęcia postępowania antydumpingowego w związku z wystąpieniem okoliczności wskazujących na przywóz na polski obszar celny towarów podobnych w celu obejścia cła antydumpingowego ustanowionego decyzją Ministra Gospodarki z [...] października 1998 r. (M. P. z 1999 r. Nr 22, poz. 324) było ustalenie czy towar objęty postępowaniem jest towarem podobnym do towaru, na który nałożone zostało cło antydumpingowe, a który został określony w ww. decyzji Ministra Gospodarki z [...] października 1998 r. jako zapalniczki jednorazowe, w których nie uzupełnia się gazu i nie wymienia kamienia, co stanowi warunek łączny. Wskazanie na dwie cechy istotne towaru, na który nałożono cło antydumpingowe, tj. niewymienialność kamienia i gazu, determinuje również sposób prowadzenia postępowania o obchodzeniu ceł antydumpingowych, którego celem było ustalenie czy zapalniczki, deklarowane jako do wielokrotnego napełniania pochodzenia chińskiego, są w rzeczywistości zapalniczkami do wielokrotnego napełniania, gdyż w przeciwnym razie podlegałyby one cłu antydumpingowemu, pod warunkiem jednak, iż spełniałyby również drugi warunek, tj. niewymienialność kamienia. Rozwinięcie powyższej argumentacji prawnej zawarte zostało w uzasadnieniu postanowienia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z [...] września 2003 r. w sprawie w sprawie ostatecznych ustaleń dokonanych w ramach ponownego rozpatrzenia decyzji Ministra Gospodarki z dnia [...] sierpnia 2000 r. w sprawie nałożenia ostatecznego cła antydumpingowego w związku z przywozem na polski obszar celny zapalniczek kieszonkowych w celu obejścia cła antydumpingowego ustanowionego decyzją Ministra Gospodarki z dnia [...] października 1998 r. (M. P. Nr 44, poz. 658), w którym sprecyzowano, iż towarami objętymi postępowaniem antydumpingowym są m.in. plastikowe zapalniczki gazowe jednorazowe z zaworkiem deklarowane jako do wielokrotnego napełniania, klasyfikowane w Polskiej Scalonej Nomenklaturze Towarowej Handlu Zagranicznego według kodu PCN 9613 20 90 0, pochodzące z C. Powyższe oznacza, iż postępowaniem w sprawie obejścia ceł antydumpingowych nie są objęte zapalniczki wielorazowe, które podlegają zwolnieniu z cła antydumpingowego, pod warunkiem wykazania przez importera, iż towar ten nie mieści się w opisie towaru objętego cłem antydumpingowym. Minister zaznaczył przy tym, iż w opisie towaru objętego cłami antydumpingowymi nie mieszczą się zapalniczki posiadające konstrukcję mechanizmu iskrzącego pozwalającą użytkownikowi umieszczać w korpusie nowy kamień iskrzący oraz posiadające możliwość napełniania paliwem zbiornika na gaz. Dodatkowo organ podniósł, iż postępowaniem w sprawie obejścia ceł antydumpingowych nie są objęte także np. zapalniczki metalowe, mimo iż oba opisywane w postanowieniu typy zapalniczek mieszczą się w kodzie PCN 9613 20 90 0, co uzasadnił tym, że dla celów postępowania antydumpingowego organ samodzielnie dokonuje klasyfikacji towaru objętego postępowaniem, zaś klasyfikacja PCN ma charakter jedynie pomocniczy. W świetle powyższego, uznać należy, iż, przy braku regulacji prawnych dopuszczających wyłączenia podmiotowe z postępowania antydumpingowego w odniesieniu do importerów zapalniczek wielorazowych klasyfikowanych do kodu 9613 20 90 0, które w opisie towaru zawierają informację o możliwości wymiany kamienia iskrzącego, organy celne, jako właściwe w zakresie wymiaru i poboru ceł antydumpingowych, są zobligowane do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego, mającego na celu ustalenie czy importowane zapalniczki wielorazowe mieszczą się w opisie towaru objętego cłem antydumpingowym. Skarżący w piśmie z [...] kwietnia 2001 r. wyjaśnił, że importowane przez niego zapalniczki są zapalniczkami wielokrotnego napełniania z wymiennym kamieniem, które nie były uwzględniane w postępowaniu antydumpingowym, na dowód czego powołał się na opinię Instytutu Górnictwa Naftowego i Gazownictwa w K. oraz pismo Urzędu Certyfikacji. Brak postępowania wyjaśniającego w zakresie weryfikacji cech importowanych zapalniczek, posiadających rozstrzygające znaczenie dla stwierdzenia, czy towar spełnia kryteria zapalniczek objętych postępowaniem antydumpingowym, powoduje, iż za uzasadniony należy uznać zarzut naruszenia przepisów postępowania, a zwłaszcza art. 122 i 187 § 1 Ordynacji podatkowej. Wyrażona w art. 122 zasada prawdy obiektywnej oznacza dla organu celnego obowiązek ustalenia stanu faktycznego zgodnie ze stanem rzeczywistym. Zasadę tę realizuje szereg przepisów o postępowaniu dowodowym, spośród których zasadnicze znaczenie ma art. 187 § 1 nakładający powinność zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Organ celny zobowiązany jest więc do zebrania materiału dowodowego dotyczącego wszystkich okoliczności istotnych z punktu widzenia obowiązującego stanu prawnego. Skoro zatem skarżący powoływał się na dokumenty, z których, w jego ocenie, wynika, iż importowane zapalniczki nie stanowią towaru objętego cłami antydumpingowymi, to obowiązek przeprowadzenia stosownego postępowania w tym zakresie spoczywał na organie. Brak dokładnego wyjaśnienia istotnej okoliczności, dotyczącej spełniania kryteriów technicznych właściwych dla zapalniczek wielorazowych, sprawia, iż nie wyjaśniono w sposób należyty okoliczności faktycznych, które stanowiłyby podstawę do trafnego stosowania przepisów prawa materialnego. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy konieczna jest zatem ocena materiałów dowodowych wskazanych przez skarżącego, w aspekcie kryteriów technicznych przyjętych przez Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w postanowieniu z [...] września 2003 r. jako rozstrzygające o objęciu towaru cłami antydumpingowymi. W przypadku gdy w świetle powyższych dokumentów cechy sprowadzonego towaru budziłyby nadal wątpliwości, organ winien wykorzystać wszelkie dostępne w postępowaniu administracyjnym środki dowodowe, aby ustalić cechy towaru pozwalające na dokonanie oceny czy zapalniczki objęte są postępowaniem w sprawie obejścia ceł antydumpingowych. W takim przypadku, pomocna, zdaniem Sądu, byłaby opinia biegłego z zakresu techniki, która pomogłaby określić czy importowane zapalniczki posiadają konstrukcję mechanizmu iskrzącego pozwalającą użytkownikowi umieszczać w korpusie nowy kamień iskrzący oraz czy posiadają możliwość napełniania paliwem zbiornika na gaz, które to cechy powodowałyby, iż towar podlegałby zwolnieniu z cła antydumpingowego. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję jako wydaną z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Rozstrzygnięcie dotyczące wykonania zaskarżonej decyzji znajduje swe uzasadnienie w treści art. 152 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.