V SA/Wa 775/15

Referendarz sądowy Anna Nasiłowska Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Spółdzielni Inwalidów L. w likwidacji z siedzibą w L. na decyzję Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia (...) grudnia 2014 r. Nr (...) w przedmiocie odmowy wypłaty miesięcznego dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych p o s t a n a w i a: przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienia od kosztów sądowych Spółdzielnia Inwalidów L. w likwidacji złożyła - na urzędowym formularzu PPPr - wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Z oświadczenia o majątku i dochodach wynika, że wysokość kapitału zakładowego, majątku lub środków finansowych wynosi 1.916.514,43 zł, wartość środków trwałych wnioskodawcy wynosi 822.119,08 zł, natomiast za ostatni rok obrotowy według bilansu Spółdzielnia poniosła stratę w wysokości 910.363,25 zł. Skarżąca posiada rachunki bankowe z łącznym stanem konta 199,25 zł. W uzasadnieniu wniosku wskazano, iż Skarżąca od listopada 2012 r. nie otrzymuje dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych. Dofinansowanie z budżetu państwa pozwalało Spółdzielni prowadzić działalność gospodarczą, tworzyć i utrzymywać stanowiska pracy dla osób niepełnosprawnych. Bez wsparcia z budżetu państwa Spółdzielnia nie jest w stanie konkurować z innymi podmiotami gospodarczymi i regulować terminowo swoich zobowiązań. Spółdzielnia posiada zobowiązania wobec ZUS. W październiku 2013 r. Sąd rejonowy w L. oddalił wniosek o upadłość Spółdzielni z uwagi na fakt, iż jej majątek nie wystarcza nawet na zaspokojenie kosztów postępowania. W skład majątku Spółdzielni wchodzi nieruchomość o wartości 700.000 zł, ale obciążona jest hipotekami na rzecz ZUS na kwotę 3.144.931,56 zł. Maszyny szwalnicze przedstawiają wartość złomową. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest - zgodnie z art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - dalej ustawa p.p.s.a. - ponoszenie przez Strony kosztów postępowania związanych ze swym udziałem w sprawie. Przyznanie prawa pomocy ze środków publicznych jest instytucją wyjątkową i następuje tylko w przypadkach określonych w cytowanej ustawie, po spełnieniu przez stronę określonych przesłanek. Przesłanki te są każdorazowo odnoszone do stanu majątkowego strony ubiegającej się o przyznanie rzeczonego prawa. Treść i warunki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym określa art. 245 §3 i art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a. W myśl art. 245 §3 ustawy p.p.s.a. prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym, zgodnie z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy p.p.s.a, może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Literalna wykładnia omawianych regulacji nie pozostawia wątpliwości co do tego, iż inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki przemawiające za udzieleniem prawa pomocy, ciąży na ubiegającej się o takie prawo stronie. Godzi się zatem przyjąć, iż wprowadzając wyjątek od ogólnej zasady partycypowania w kosztach sądowych, ustawodawca złożył obowiązek wykazania pozytywnych przesłanek na wnioskodawcę, zaś ocenę ich spełnienia pozostawił uznaniu referendarza sądowego lub sądu rozpoznającego wniosek. Ponadto wskazać należy, iż instytucja przyznania prawa pomocy osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej ma charakter fakultatywny, udzielenie natomiast stronie prawa pomocy jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się do przypadków, w których zdobycie środków finansowych na pokrycie kosztów postępowania jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Analiza przedmiotowego wniosku oraz nadesłanej dokumentacji (odpis z KRS, postanowienie SR w Legnicy z 8.10.2013 r. sygn. akt V GU 45/13) pozwala stwierdzić, że sytuacja finansowa Skarżącej spółdzielni nosi znamiona wyjątkowości. Podkreślić należy, iż zasadność wniosku rozpatrzono w dwóch aspektach, tj. z jednej strony uwzględniono wysokość obciążeń finansowych, jakie będzie ona zobowiązana ponieść w postępowaniu (m.in. wpis sądowy od skargi w wysokości 200 zł) z drugiej zaś strony jej możliwości finansowe. Oceniając wniosek wzięto pod uwagę fakt, iż Skarżąca znajduje się w stanie likwidacji od 15 lipca 2013 r., jednocześnie nie posiada wystarczających środków pieniężnych na rachunku bankowym oraz wystarczającego majątku na pokrycie kosztów postępowania upadłościowego. W związku z powyższym na podstawie art. 246 § 2 pkt 2, art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy p.p.s.a. postanowiono, jak w sentencji.