V SA/Wa 776/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Krystyna Madalińska - Urbaniak, Sędzia WSA - Beata Krajewska, Sędzia WSA - Barbara Mleczko - Jabłońska (spr.), Protokolant - st. sekr. sąd. Agnieszka Groszek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2011 r. sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną.; 1. oddala skargę, 2. zasądza od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adw. A. P. tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu kwotę 295, 20 zł (dwieście dziewięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy), w tym tytułem wynagrodzenia kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) oraz tytułem 23 % podatku od towarów i usług kwotę 55,20 zł (pięćdziesiąt pięć złotych dwadzieścia groszy). Przedmiotem skargi J. S. jest postanowienie Ministra Finansów z [...] lutego 2011r. nr [...]. Zaskarżonym orzeczeniem Minister Finansów, działając na podstawie art. 138 § 1 i art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 18 ustawy z 17 czerwca 1966r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2005r., nr 229, poz. 1954 ze zm.) utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] o umorzeniu postępowania skargowego wszczętego na wniosek J. S. Postanowienie to, wydane zostało w następującym stanie faktycznym: Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] zawiadomieniem z dnia [...] sierpnia 2010r. nr [...] – działając w oparciu o tytuły wykonawcze nr [...] wystawione na C. W. oraz tytuły wykonawcze nr J. S. wystawione na C. i S. małż W.- dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność pieniężną wynikającą z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] sygn. akt [...] u dłużnika zajętej wierzytelności, tj. J. S. Zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu [...] września 2010 r. Pismem z dnia [...] września 2010 r. J. S. wniósł do Dyrektora Izby Skarbowej w [...] skargę na ww. czynność egzekucyjną. Postanowieniem z [...] września 2010 r. Dyrektor Izby Skarbowej w [...] przekazał pismo J. S. do organu właściwego, tj. Dyrektora Izby Skarbowej w [...]. W wyniku jego rozpoznania postanowieniem z [...] października nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w [...] umorzył postępowanie skargowe wszczęte wnioskiem J. S. z uwagi na jego bezprzedmiotowość, wobec braku uprawnienia strony do wniesienia środka zaskarżenia, zgłoszonego w rozumieniu art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Po doręczeniu powyższego postanowienia J. S. pismem z dnia [...] listopada 2010 r. złożył do Ministra Finansów zażalenie na ww. postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] października 2010 r. wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 1a pkt 20 i art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji "poprzez ich błędną wykładnię, że J. S. (dłużnik zajętej wierzytelności), który został wezwany przez organ egzekucyjny w Kościerzynie pismem z dnia [...] sierpnia 2010 r. do przekazania organowi z zajętych wierzytelności kwoty na pokrycie należności Skarbu Państwa nie jest zobowiązanym i uprawnionym do złożenia skargi w rozumieniu ustawy o postępowania egzekucyjnym w administracji, mimo że art. 1a pkt 20 niniejszej ustawy przewiduje, iż zobowiązanym jest osoba fizyczna, która nie wykonała w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym, a w myśl art. 54 § 1 ww. ustawy przysługuje środek zaskarżenia w postaci skargi na czynności egzekucyjne w egzekucji administracyjnej,". Po rozpatrzeniu zażalenia Minister Finansów postanowieniem z [...] lutego 2011r. utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...]. W uzasadnieniu swego stanowiska organ odwoławczy w pierwszej kolejności wyjaśnił, że po wniesieniu przez osobę fizyczną żądania wszczęcia określonego postępowania administracyjnego, obowiązkiem organu administracji publicznej jest dokonanie oceny formalnej i procesowej wniesionego podania. Przez ocenę formalną należy rozumieć sprawdzenie, czy podanie odpowiada wymaganiom formalnym dla tego rodzaju pisma, określonym w art. 63 § 1 k.p.a. Natomiast przez ocenę procesową, należy rozumieć stwierdzenie istnienia przesłanek koniecznych do wszczęcia postępowania, w tym także ustalenie czy podanie pochodzi od podmiotu będącego stroną tegoż postępowania. Dalej Minister Finansów wskazał, że stosownie do art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, skarga na czynności egzekucyjne organu egzekucyjnego lub egzekutora przysługuje zobowiązanemu tj. - zgodnie z definicją zawartą w art. 1a pkt 20 cyt. ustawy - podmiotowi, który nie wykonał w terminie egzekwowanego obowiązku o charakterze pieniężnym (...).Nadto tytuł wykonawczy stanowiący podstawę wszczęcia postępowania egzekucyjnego określa jednocześnie zakres tego postępowania, zarówno w wymiarze przedmiotowym (rodzaj egzekwowanego obowiązku), jak i podmiotowym (osobę zobowiązaną, wobec której można prowadzić egzekucję). W analizowanej sprawie tytuły wykonawcze nr [...] zostały wystawione na C. W., zaś tytuły wykonawcze nr [...} zostały wystawione na C. i S. W. Bezspornym jest zatem, zdaniem organu II instancji, iż wnioskodawca nie posiada statusu zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie ww. tytułów wykonawczych. Natomiast w niniejszej sprawie, co podkreślił organ J. S. występuje w charakterze dłużnika zajętej wierzytelności, tj. - zgodnie z definicją zawartą w art. 1a pkt 3 ww. ustawy -dłużnika zobowiązanego realizującego na wezwanie organu egzekucyjnego zajęcie wierzytelności pieniężnej zobowiązanego. Z tego względu wnioskodawcy - wbrew jego przekonaniom wyrażonym w zażaleniu - nie przysługuje prawo do złożenia skargi na czynności egzekucyjne, o której mowa w powołanym wyżej art. 54 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. W świetle powyższego, zdaniem Ministra Finansów, postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w [...] z dnia [...] października 2010 r. umarzające postępowanie w sprawie wniesionej przez J. S. skargi na czynności egzekucyjne, jako bezprzedmiotowe, z uwagi na brak uprawnienia strony do wniesienia tego środka zaskarżenia jest zgodne z obowiązującymi przepisami. Dalej Minister Finansów wskazał, że stosownie do art. 105 § 1 k.p.a., gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje rozstrzygnięcie o umorzeniu postępowania. Następnie organ odwoławczy wyjaśnił, że w świetle orzecznictwa sądów administracyjnych, bezprzedmiotowość postępowania oznacza brak któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego, skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Przyczyny bezprzedmiotowości mogą być podmiotowe – jak zdaniem organu w niniejszej sprawie lub przedmiotowe. Umorzenie postępowania z powodu bezprzedmiotowości jest orzeczeniem formalnym, kończącym postępowanie w sprawie bez jej merytorycznego rozstrzygnięcia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższe postanowienie Ministra Finansów z [...] lutego 2011r. J. S. wniósł o uchylenie w całości orzeczeń organów obu instancji. Skarżonemu postanowieniu zarzucił błędne przyjęcie, iż nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 1 pkt 20 i art. 54 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W uzasadnieniu skargi podał, że jako dłużnik zajętej wierzytelności wezwany został przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] do przekazania organowi z zajętych wierzytelności - kwoty na pokrycie należności Skarbu Państwa, zatem w ocenie skarżącego jest on zobowiązanym w rozumieniu ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a w konsekwencji do uprawnionym do złożenia skargi. Ponadto skarżący powołał się na wyrok WSA w Białymstoku sygn. akt IISA/Bk176/09, zgodnie z którym "Zobowiązanym może być w zależności od stanu faktycznego następca prawny, o ile wstąpił w prawa dawnego zobowiązanego. Zgodnie z art. 28 a ustawy egzekucyjnej w przypadku przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązanego, postępowanie egzekucyjne jest kontynuowane, a dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Zastosowanie dalszych czynności egzekucyjnych może jednak nastąpić po wystawieniu przez wierzyciela nowego tytułu wykonawczego i skierowaniu go do organu egzekucyjnego wraz z urzędowym dokumentem wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na następcę prawnego." Zdaniem skarżącego podobna sytuacja występuje w sprawie niniejszej, a zatem organ egzekucyjny winien wystawić nowy tytuł wykonawczy i skierować do organu egzekucyjnego wraz z dokumentem urzędowym wykazującym przejście dochodzonego obowiązku na dłużnika zajętej wierzytelności, po którym dopiero może nastąpić zastosowanie dalszych środków egzekucyjnych. W odpowiedzi na skargę Minister Finansów wniósł o jej oddalenie. Podtrzymał w całości swoje stanowisko zajęte w sprawie i odniósł się szczegółowo do zarzutów podniesionych w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie Sąd wyjaśnia, iż uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem. W tym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego (ewentualnie – stwierdzenie jego wydania z naruszeniem prawa, v. art. 145 § 1 p.p.s.a.). Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w granicach kompetencji przysługujących sądowi administracyjnemu na podstawie ww. ustaw, Sąd stwierdził, że wydane w sprawie rozstrzygnięcie jest prawidłowe, tj. nie narusza prawa. Przede wszystkim zaznaczyć należy, iż przedmiotem kontroli Sądu we wskazanym wyżej zakresie jest rozstrzygnięcie formalne o umorzeniu przez organ egzekucyjny postępowania wszczętego na skutek skargi J. S. wniesionej na podstawie art. 54 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zgodnie z tym przepisem skarga na czynności egzekucyjne organu lub egzekutora oraz skarga na przewlekłość postępowania egzekucyjnego przysługuje zobowiązanemu. W myśl definicji zawartej w art. 1 pkt 20 powyższej ustawy zobowiązanym jest podmiot , który nie wykonał w terminie obowiązku o charakterze pieniężnym. Zakres zaś postępowania egzekucyjnego zarówno co do rodzaju egzekwowanego obowiązku jak i osoby wobec której można prowadzić egzekucję określa tytuł wykonawczy stanowiący podstawę wszczęcia egzekucji – art. 26 §1 ustawy. W sprawie niniejszej nie ulega wątpliwości, że postępowanie egzekucyjne wszczęte zostało na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych na C. W. oraz C. i S. małż. W. Zatem w postępowaniu tym jak słusznie przyjęto w sprawie status zobowiązanych przysługuje C. W. i S. W. nie zaś skarżącemu, który występuje w sprawie tej w charakterze dłużnika zajętej wierzytelności tj. zgodnie z definicją zawartą w art. 1 a pkt 3 ustawy o egzekucji w administracji jest jedynie dłużnikiem zobowiązanego, realizującym na wezwanie organu egzekucyjnego zajęcie wierzytelności pieniężnej zobowiązanego. Wskazać w tym miejscu należy, że w postępowaniu egzekucyjnym wobec zobowiązanych C. W. oraz C. i S. małż. W. organ egzekucyjny dokonał zajęcia egzekucyjnego – prawa majątkowego, stanowiącego wierzytelność pieniężną wynikającą z prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w [...] sygn. akt [...] u dłużnika zajętej wierzytelności tj. J. S. Zatem w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec zobowiązanych C. i S. W. na podstawie wystawionych wobec nich tytułów wykonawczych skarga na czynności egzekucyjne polegające na zajęciu egzekucyjnym - prawa rozporządzania wierzytelnością zobowiązanych wynikającą z wyroku Sądu powszechnego, wbrew twierdzeniom skarżącemu, jak zasadnie przyjęły organy - J. S. nie przysługuje. Nie jest zasadny również zarzut skargi wywiedziony na podstawie powołanego w skardze wyroku WSA w Białymstoku sygn. akt II SA/Bk 176/09, gdyż jak prawidłowo wskazał organ odwoławczy art. 28 a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji regulujący kwestię przejścia obowiązku objętego tytułem wykonawczym na następcę prawnego zobowiązania nie ma w sprawie niniejszej zastosowania. W sprawie niniejszej nie mamy bowiem do czynienia z następstwem prawnym czyli sukcesją ( przejęciem) praw i obowiązków administracyjnoprawnych jednego podmiotu przez nowy. Skarżący nie jest bowiem następcą prawnym zobowiązanych, a dłużnikiem zajętej wierzytelności. Nadanie mu tego statusu nie stwarza skarżącemu możliwości występowania w toczącym się postępowaniu egzekucyjnym wobec C. i S. W. w charakterze strony. Skoro przeciwko skarżącemu nie wystawiono tytułu egzekucyjnego obligującego go do realizacji świadczenia, dłużnik taki nie jest zobowiązanym w rozumieniu art. 1 pkt 20 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym, przeciwko któremu toczy się postępowanie egzekucyjne, a tym samym nie jest uprawniony do złożenia skargi na czynności egzekucyjne dokonane w takim postępowaniu. Inną kwestią pozostaje regulacja zawarta w art. 71 b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji , na którą słusznie zwrócił uwagę organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, zajęta wierzytelność albo część wierzytelności może być ściągnięta od dłużnika zajętej wierzytelności w trybie egzekucji administracyjnej. Wówczas tytuł wykonawczy wystawia organ egzekucyjny, który dokonał u dłużnika zajętej wierzytelności zajęcia wierzytelności, a podstawą wystawienia takiego tytułu jest postanowienie organu egzekucyjnego, w którym organ ten określa wysokość nieprzekazanej kwoty (art. 71 b pkt §9 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji). W takim postępowaniu egzekucyjnym uruchomionym w trybie powyższego zapisu dopiero dłużnik zajętej wierzytelności staje się zobowiązanym w rozumieniu art. 1 a pkt 20 ustawy. Sytuacja ta jednakże nie miała miejsca w sprawie niniejszej skoro czynność egzekucyjna zaskarżona przez wnioskodawcę dokonana została w toku postępowania prowadzonego nie wobec skarżącego, a C. i S. W. W tej sytuacji dokonując oceny formalnej i procesowej wniesionej przez dłużnika zajętej wierzytelności skargi w trybie art. 54 §1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, organ zasadnie uznał, że środek zaskarżenia nie pochodzi od podmiotu będącego stroną postępowania. W świetle powyższego właściwym w świetle prawa stało się rozstrzygnięcie formalne podjęte przez organ nadzoru w trybie art. 105 §1 k.p.a. w zw. z art. 17 §1 i art. 54 §5 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji o umorzeniu postępowania jako bezprzedmiotowego w sprawie wniesionej przez Janusza Skrzyneckiego skargi na czynności egzekucyjne, z uwagi na brak uprawnienia strony do wniesienia tego środka. W myśl art. 105 §1 k.p.a. mającego w sprawie zastosowanie na mocy art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przesłanką umorzenia postępowania jest jego bezprzedmiotowość z " jakiejkolwiek przyczyny". W sprawie niniejszej jest nią brak podmiotowego elementu stosunku materialnoprawnego skutkującego tym, że nie można załatwić sprawy merytorycznym rozstrzygnięciem. W konsekwencji Sąd nie znalazł podstaw do uwzględnienia skargi i uznał zarzuty w niej wskazane za nieuzasadnione. Mając powyższe na względzie na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu orzeczenie oparto na podstawie §19 w związku z § 18 ust 1 pkt1 lit c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu ( Dz. U. 2002 Nr163 poz. 1348 ze zm. ).