V SA/Wa 779/16
WyrokWSA w Warszawie2017-02-28
Skład orzekający: Jarosław Stopczyński, Piotr Piszczek, Michał Sowiński
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wycofanie części wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) jest skuteczne, jeśli zostało złożone po otrzymaniu przez rolnika wezwania do złożenia wyjaśnień dotyczącego nieprawidłowości we wniosku, a doręczenie wezwania nastąpiło w trybie doręczenia zastępczego?Ratio decidendi
Wycofanie części wniosku o przyznanie pomocy finansowej nie jest skuteczne, jeśli zostało złożone po otrzymaniu przez rolnika wezwania do złożenia wyjaśnień dotyczącego nieprawidłowości we wniosku, nawet jeśli doręczenie wezwania nastąpiło w trybie doręczenia zastępczego. Skuteczność doręczenia zastępczego następuje z dniem odebrania pisma przez dorosłego domownika, a nie z dniem faktycznego przekazania pisma adresatowi. Ponadto, zbieżność działek wycofywanych z tymi wskazanymi w wezwaniu, przy jednoczesnym braku dowodów na posiadanie tych działek przez wnioskodawcę, świadczy o próbie uniknięcia konsekwencji związanych z wykrytymi nieprawidłowościami.Stan faktyczny
Rolniczka złożyła wniosek o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). W trakcie postępowania wykryto konflikty tzw. kontroli krzyżowej dotyczące zadeklarowania tych samych powierzchni gruntów przez różnych rolników. Rolniczka wielokrotnie dokonywała korekt i wycofań części wniosku. Organ pierwszej instancji umorzył postępowanie w części i odmówił przyznania płatności, nakładając sankcję. Po kolejnych odwołaniach i ponownym rozpatrzeniu sprawy, organ drugiej instancji utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, uznając wycofanie części wniosku za nieskuteczne z uwagi na złożenie go po otrzymaniu wezwania do wyjaśnień dotyczącego nieprawidłowości.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, Protokolant spec. - Anna Szaruch, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lutego 2017 r. sprawy ze skargi W.G. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego ARIMR w W. z dnia ... lutego 2016 r. nr ... w przedmiocie przyznania pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW): oddala skargę.
1. W. G. złożyła w dniu 15.05.2013 r. wniosek o przyznanie płatności na 2013 r. zgodnie z § 5 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. z 2009 r., nr 40, poz. 329, ze zm.).
Łączna powierzchnia gruntów rolnych zadeklarowana przez rolnika do przyznania płatności ONW - strefa ze specyficznymi utrudnieniami wynosiła 52,07 ha.
W dniu 28.06.2013 r. producent złożył formularz wycofania części wniosku, w którym wycofał 0,28 ha działki rolnej Ż i 0,17 ha działki rolnej AB.
W wyniku kontroli wniosku w Biurze Powiatowym ARiMR w L. wykryto konflikt tzw. kontroli krzyżowej dotyczący działki ewidencyjnej nr (...) (dwóch lub więcej rolników zadeklarowało tą samą powierzchnię do płatności).
W odpowiedzi na wezwanie z dnia 08.07.2013 r. W.G. złożyła w dniu 10.07.2013 r. korektę wniosku, w której zmniejszyła powierzchnię działki rolnej AF z 5,10 na 4,70 ha (tj. o 0,40 ha).
W aktach sprawy znajduje się wezwanie do innego rolnika z dnia 08.07.2013 r.- A. G., korekta wniosku rolnika, oświadczenie z dnia 8.07.2013 r. (działka 365 jest jego własnością i jest użytkowana przez niego w roku 2013 jako łąka trwała).
W dniu 10.07.2013 r. W. G. złożyła wycofanie części wniosku dotyczące działki ewidencyjnej nr (...) o powierzchni 0,45 ha, co skutkowało zmniejszeniem powierzchni działki rolnej AE z 13,00 ha do 12,55 ha.
Następnie w dniu 11.07.2013 r. W. G. złożyła wycofanie kolejnych działek: działki nr (...) (pow. 0,40 ha), (...) (0,50 ha), (...) (0,75 ha), (...) (1,20 ha), co skutkowało zmniejszeniem działek rolnych T z 1,79 ha do 1,39 ha oraz U z 3,57 ha do 1,12 ha.
W dniu 22.07.2013 r. do producenta BP w L. skierowało kolejne wezwanie do złożenia wyjaśnień (nr (...)) dotyczące konfliktu kontroli krzyżowej wobec działek ewidencyjnych nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) ,(...).
W aktach sprawy znajduje się wezwanie skierowane do drugiego beneficjenta (M. F.), u którego wykryto konflikt kontroli krzyżowej wobec działek (...) i (...).
W dniu 23.07.2013 r. W.G. złożyła korektę wniosku, w której rolnik wykazał powierzchnię działek rolnych na działkach ewidencyjnych (...) i (...) w wysokości 0,00 ha. Działka rolna AE uległa zmniejszeniu z 12,55 ha do 12,10 ha, a działka rolna Ż z 4,77 ha do 4,37 ha.
W dniu 02.09.2013 r. W. G. złożyła korektę wniosku, w której zmniejszyła powierzchnię działki rolnej Z z 1,13 ha do 0,98 ha.
W dniu 12.09.2013 r. W. G. złożyła wycofanie części wniosku, w którym rolnik wycofuje działki ewidencyjne nr (...),(...),(...),(...),(...),(...) ,(...),(...),(...),()...),(...),(...), (...),(...), (...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...),(...) położone w obrębie ewidencyjnym Ż..
Tym samym działka rolna E uległa zmniejszeniu z 1,20 ha na 0,90 ha, działka Hz 1,01 ha na 0,38 ha, działka I z 0,15 ha do 0,00 ha, działka J z 0,98 ha na 0,30 ha, działka K z 0,50 ha na 0,18 ha, działka L z 1,66 ha na 0,83 ha, działka M z 0,63 ha na 0,51 ha, działka N z 0,30 ha na 0,00 ha, działka
O z 0,22 ha na 0,00 ha, działka S z 1,90 ha na 1,42 ha, działka T z 1,79 ha na 0,93 ha, działka AE z 13,00 ha na 11,20 ha, działka AF z 5,10 ha na 4,40 ha, działka Ł z 0,10 ha na 0,00 ha.
W dniu 23.09.2013 r. organ ARiMR przekazał stronie pismem nr dok.(...) informację o wyznaczonym maksymalnym kwalifikowanym obszarze wyznaczonym dla poszczególnych działek ewidencyjnych.
W dniu 23.09.2013 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. P. wystosował do strony postępowania wezwanie do złożenia wyjaśnień dotyczące wykrytego konfliktu kontroli krzyżowej dotyczącego działek ewidencyjnych o numerach: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...)(...), (...), (...), (...), (...), (...), (....), (...), (...), (....) (...), (...), (...), (...) (...), (...), (...), (...), (...), (....), (....), (...), (...), (...), (...) (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) (...), (...), (...), (...), (...). W wezwaniu wskazano również na nieścisłości dotyczące niespójności działek AB, Ż oraz położenia działek E, S i U na nie graniczących ze sobą działkach ewidencyjnych.
Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwanie doręczono w dniu 25.09.2013 r. - odbiór pokwitował W.G..
W dniu 25.09.2013 r. (data nadania listu) W. G. złożyła formularz wycofania wniosku, w którym zawarła żądanie wycofania działek (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) (...), (...), (...), (...), (...), (....), (...) (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...).
W dniu 01.10.2013 r. W. G, złożyła korektę wniosku, w której dokonano podziału działki rolnej E na działki E (0,60 ha) i D (0,30 ha), działki S na działki S (0,20 ha) i OO (0,22 ha). W korekcie tej rolnik wykazał powierzchnię działki W w wysokości 2,68 ha, N - 0,38 ha (dz.ew. 158), Ż - 0,45 ha, ŻA- 0,30 ha, ŻB - 0,40 ha, ŻC-0,44 ha, ŻD - 0,53 ha, ŻE - 0,28 ha, ŻF - 0,28 ha, AA- 0,76 ha, AAA - 0,36 ha, AAB - 0,25 ha, AB - 0,20 ha, ABA - 0,19 ha, AE - 0,95 ha, AEA - 0,95 ha, AEB - 0,45 ha, AEC - 1,40 ha, AED - 0,40 ha, AF -0,75 ha.
2. W dniu 8 lipca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wydał w sprawie decyzję nr (...), w której umorzył postępowanie w sprawie przyznania płatności w części dotyczącej działek rolnych:
– Ż o powierzchni 0,28 ha (dz.ew. 94)
– T o powierzchni 0,86 ha (dz.ew. 83, 84, 87)
– OO o powierzchni 0,48 ha (dz.ew. 82, 85)
– N o powierzchni 0,30 ha (dz.ew. 60)
– M o powierzchni 0,12 ha (dz.ew. 48)
– L o powierzchni 0,83 ha (dz. ew. 45, 41, 48)
– I o powierzchni 0,15 ha (dz. ew. 30)
– H o powierzchni 0,63 ha (dz.ew. 28, 31, 32)
– D o powierzchni 0,30 ha (wycofano dz. ew. 30)
– AF o powierzchni 0,55 ha (dz.ew. 342, 350)
– AE o powierzchni 1,35 ha (dz.ew. 340/52, 340/59, 340/62)
– AB o powierzchni 0,17 ha (dz.ew. 227)
i odmówił przyznania wnioskodawcy płatności ONW na rok 2013 i nałożył sankcję w wysokości 5264,16 zł.
3. W dniu 25.07.2014 r. (data nadania listu) W. G. złożyła odwołanie od przedmiotowej decyzji z zachowaniem terminu określonego w art. 129 § 2 kpa, wnosząc o uchylenie decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania płatności i nałożenia sankcji wysokości 5264,16 zł.
4. Dyrektor (...) Oddziału Regionalnego ARiMR w W. po rozpatrzeniu odwołania strony, w dniu (...).09.2014 r. wydał decyzję nr (...), w której uchylił skarżoną decyzję nr (....) i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Powodem uchylenia decyzji było nieprzeprowadzenie postępowania wyjaśniającego dotyczącego działek zgłoszonych do płatności zarówno przez stronę postępowania jak i innych producentów rolnych.
Organ I instancji wobec stwierdzonego konfliktu kontroli krzyżowej nie ustalił który producent spełniał warunki przyznania płatności do zadeklarowanych działek rolnych. W tym kontekście przedwczesne było nie uznanie przez stronę złożonego wycofania działek rolnych z wniosku. Samo zaś wycofanie działek rolnych; w ocenie organu odwoławczego nie przesądza o kwalifikowaniu bądź niekwalifikowaniu do płatności wycofywanych działek rolnych.
5. W dniu 24.03.2015 r. Kierownik BP ARiMR w S. wydał w sprawie (...), w której umorzył postępowanie w części dotyczącej działek :
– ŻF o powierzchni 0,28 ha
– ŻC o powierzchni 0,36 ha
– T o powierzchni 0,86 ha (dz.ew. 83, 84, 87)
– OO o powierzchni 0,48 ha (dz.ew. 82, 85)
– O o powierzchni 0,22 ha (dz.ew. 61)
– N o powierzchni 0,30 ha (dz.ew. 60)
– Mopowierzchni 0,12 ha (dz.ew. 48)
– Ł o powierzchni 0,10 ha
– L o powierzchni 0,83 ha (dz. ew. 45, 41, 48) –
– I o powierzchni 0,15 ha (dz.ew. 30) – H o powierzchni 0,63 ha (dz.ew. 28, 31, 32) – Do powierzchni 0,30 ha (wycofano dz. ew. 30)
– AF o powierzchni 0,55 ha (dz.ew. 342, 350)
– AE o powierzchni 1,35 ha (dz.ew. 340/52, 340/59, 340/62)
– AB o powierzchni 0,17 ha (dz.ew. 227)
oraz odmówił wnioskodawcy przyznania płatności ON W i nałożył sankcję w wysokości 5100,48 zł.
Jak wynika z uzasadnienia decyzji powierzchnia deklarowana do przyznania płatności wynosiła 52,07 ha. Powierzchnia wycofana z wniosku wyniosła 10,15 ha. Powierzchnia deklarowana kwalifikowana wynosiła - 41,92 ha. Powierzchnia wykluczona z płatności "na podstawie wezwań wysłanych do rolnika" jak stwierdzono w uzasadnieniu decyzji na stronie 5, wyniosła łącznie 19,32 ha.
Powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej po uwzględnieniu wszystkich zmniejszeń i wykluczeń wyniosła 22,60 ha.
W uzasadnieniu decyzji wskazano, że uznane zostały te wycofania części wniosku, które rolnik złożył przed otrzymaniem wezwania, w którym poinformowano go o nieprawidłowościach dotyczących danej działki rolnej/ewidencyjnej.
W wyniku różnicy procentowej między powierzchnią zadeklarowaną kwalifikowaną 41,92 ha i stwierdzoną przez organ - 22,60 ha stanowiącej 85,4867% powierzchni stwierdzonej, na mocy art. 16 ust. 5 akapit trzeci rozporządzenia Komisji WE nr 65/2011, organ odmówił przyznania pomocy ONW i nałożył sankcję w wysokości odpowiadającej stwierdzonej różnicy.
6. W dniu 09.04.2015 r. (data nadania listu) W. G. złożyła odwołanie od przedmiotowej decyzji z zachowaniem terminu określonego w art. 129 § 2 kpa, wnosząc o uchylenie decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania płatności i nałożenia sankcji wysokości 5100,48 zł.
7. Dyrektor (...) OR ARiMR w dniu (...) lipca 2015 r. po rozpatrzeniu odwołania wydał decyzję nr (....), na mocy której uchylił skarżoną decyzję nr (...) z (...).03.2015 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji.
Organ odwoławczy przede wszystkim wskazał na konieczność przeprowadzenia wniosków dowodowych z przesłuchania strony oraz świadka wskazanego przez stronę, na okoliczność ustalenia daty doręczenia wezwania do złożenia wyjaśnień obejmującego działki zawarte w formularzu wycofania wniosku.
W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy Kierownik BP ARiMR w S. w dniu (...) listopada 2015 r. dokonał przesłuchania W. G. jako świadka wskazanego przez stronę oraz W. G. - strony postępowania. Z przesłuchania sporządzono protokół nr dokumentu (...).
8. W dniu (...) grudnia 2015 r. Kierownik BP ARiMR w S. decyzję, którą stosownie do treści art. 20 ust.2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów wiejskich ( Dz.U. z 2013 r. poz. 173), zwaną dalej "ustawą o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich" w związku z § 3 ust.1, 2, 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)",objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007 – 2013 (Dz.U. Nr 40 poz. 329 ze zm.), zwanego dalej " rozporządzeniem w sprawie pomocy finansowej ONW" oraz art.3 ust.3, art.16 ust.5 akapit 3 oraz ust.7, art. 22 rozporządzenia Komisji (UE) Nr 65/2011 z dnia 27 stycznia 2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonywania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich ( Dz. Urz. UE L 25, z 28.01.2011, str.8 ), zwanego dalej " rozporządzeniem Komisji (UE) Nr 65/2011", a także art. 104 i art.105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2013 r., poz. 267) zwaną dalej " k.p.a" – po rozpatrzeniu wniosku o przyznanie pomocy finansowej z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW), zwanej dalej "płatnością ONW", na rok 2013 umorzył postępowanie w sprawie o przyznanie płatności ONW w części dotyczącej:
– Działka rolna ŻF powierzchnia wycofana działki 0,28 ha
– Działka rolna ŻC powierzchnia wycofana działki 0,36 ha
– Działka rolna T powierzchnia wycofana działki 0,86 ha
– Działka rolna OO powierzchnia wycofana działki 0,48 ha
– Działka rolna O powierzchnia wycofana działki 0,22 ha
– Działka rolna N powierzchnia wycofana działki 0,30 ha
– Działka rolna M powierzchnia wycofana działki 0,12 ha
– Działka rolna Ł powierzchnia wycofana działki 0,10 ha
– Działka rolna L powierzchnia wycofana działki 0,83 ha
– Działka rolna I powierzchnia wycofana działki 0,15 ha
– Działka rolna H powierzchnia wycofana działki 0,63 ha
– Działka rolna D powierzchnia wycofana działki 0,30 ha
– Działka rolna AF powierzchnia wycofana działki 0,55 ha
– Działka rolna AE powierzchnia wycofana działki 1,35 ha
– Działka rolna AB powierzchnia wycofana działki 0,17 ha
oraz odmówił W. G. przyznania płatności ONW do działek rolnych lub ich części położonych na obszarze ONW obszary ze specyficznymi utrudnieniami na rok 2013 i nałożył sankcje w wysokości 5100,48 zł, która będzie potrącana z przyznanej płatności, do której rolnik jest uprawniony z tytułu wniosków składanych w ciągu trzech lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym stwierdzono nieprawidłowości. Organ I instancji ustalił, że powierzchnia stwierdzona w trakcie kontroli administracyjnej kwalifikująca się do przyznania jednolitej płatności obszarowej wynosi 22,60 ha, wobec powierzchni zadeklarowanej 41,92 ha, po uwzględnieniu wycofania części wniosku z dnia 28.06.2013 r., 10.07.2013 r., 11.07.2013 r.
Wycofanie wniosku złożone w dniu 25.09.2013 r. nie mogło zostać uwzględnione, ponieważ w ocenie organu I instancji wezwanie do złożenia wyjaśnień obejmujące wycofywane przez stronę działki w ilości 47 sztuk, musiało zostać doręczone przed złożeniem tego wycofania. Ponadto jak wynikało z wyjaśnień W. G. wycofanie działek było skutkiem podtopienia działek, a ten fakt mógł zostać zgłoszony organowi ARiMR jako działanie siły wyższej, przy jednoczesnym uzyskaniu płatności. Natomiast jak wynika z akt spraw rolników ubiegających się o płatności do powierzchni zgłaszanych we wniosku przez W. G., oraz składanych przez nich oświadczeń, to ci rolnicy byli faktycznymi użytkownikami działek, a tym samym G. deklarowała grunty nie będące w jej posiadaniu. Treść wezwania dotycząca 47 działek w ocenie organu musiała być zatem znana W. G., która chciała w ten sposób uniknąć konsekwencji związanych z ujawnieniem zaistniałych nieprawidłowości, tj. deklaracji do płatności działek nie będących w posiadaniu wnioskodawcy.
Na mocy art. 16 ust.5 akapit trzeci rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011, odmówiono wnioskodawcy przyznania płatności ONW i nałożono sankcje odpowiadające stwierdzonej różnicy między powierzchnią zadeklarowaną i stwierdzoną, która to kwota będzie potrąca z płatności w okresie 3 kolejnych lat kalendarzowych.
9. W dniu 22.12.2015 r. (data nadania listu) W. G. złożyła odwołanie od decyzji nr (...) z (...).12.2015 r. z zachowaniem terminu określonego w art. 129 § 2 kpa, wnosząc o uchylenie decyzji w części dotyczącej odmowy przyznania płatności i nałożenia sankcji wysokości 5100,48 zł, zarzucając organowi:
– naruszenie art. 43 kpa poprzez błędną jego wykładnię polegająca na przyjęciu, że wezwanie organu nr (...) z dnia (...).09.2013 r. zostało skutecznie doręczone skarżącej, podczas gdy zostało doręczone do rąk dorosłego domownika, co w ocenie skarżącej wyłącza możliwość uznania, że pismo zostało doręczone skutecznie adresatowi w dniu 25.09.2013 r.;
– błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że W.G. otrzymała wezwanie organu w dniu (...).09.2013 r., podczas gdy takie wezwanie zostało jej przekazane przez męża (W. G.) w dniu (...).09.2013 r.;
– art. 7, art. 77 par. 1 i art. 80 kpa przez błędne ustalenia faktyczne poprzez przyjęcie, że skarżąca wysyłając wniosek o wycofanie działek w dniu 25.09.2013 r. wiedziała o nieprawidłowościach dotyczących działek ewidencyjnych wskazanych w wycofaniu oraz że organ wyczerpująco rozpatrzył materiał dowodowy, pomimo tego, że pominął wyjaśnienia skarżącej i zeznania świadka W. G.;
– art. 107 § 3 kpa poprzez niewskazanie w sposób wystarczający motywów, którymi kierował się organ załatwiając sprawę i stwierdzając, że w sprawie doszło do nieprawidłowości;
– art. 25 i art. 58 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
10. Decyzją z dnia (...).2. 2016 r. Dyrektor (...) OR ARiMR - stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – utrzymywał w mocy zaskarżony akt administracyjny. Organ wskazał, że zgodnie z § 2 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania " Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) ", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007- 2013 (Dz. U. z 2009, nr 40, poz. 329, ze zm.) płatność ONW przysługuje rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a rozporządzenia nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem":
który podjął zobowiązanie, o którym mowa w:
a) art. 14 ust. 2 tiret drugie rozporządzenia Rady (WE) nr 1257/1999 z dnia 17 maja 1999 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich z Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (EFOGR) oraz zmieniającego i uchylającego niektóre rozporządzenia (Dz. Urz. WE L 160 z 26.06.1999, str. 80, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 3, t. 25, str. 391, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1257/1999", albo
b) art. 37 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.), zwanego dalej "rozporządzeniem nr 1698/2005";
2) jeżeli łączna powierzchnia działek rolnych w rozumieniu art. 2 pkt 1 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 316 z 02.12.2009, str. 65) zwanych dalej "działkami rolnymi", lub ich części, położonych na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, zwanych dalej "obszarami ONW", na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit, c rozporządzenia nr 73/2009 posiadanych w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynosi co najmniej 1 ha;
3) do położonej na obszarach ONW powierzchni działek rolnych lub ich części, będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja roku, w którym został złożony wniosek o przyznanie tej płatności, wynoszącej nie więcej niż 300 ha;
4) jeżeli został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym";
5) jeżeli są przestrzegane wymogi i normy określone w przepisach o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zgodnie z przepisami art. 50a i art. 51 rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. Urz. UE L 277 z 21.10.2005, str. 1, z późn. zm.).
Zadeklarowane we wniosku o przyznanie płatności działki rolne winny spełniać warunki przyznania płatności wymienione powyżej.
Organ ARiMR winien zatem przeprowadzić postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia faktycznego użytkownika działek deklarowanych przez kilku rolników.
Ewentualne wykluczenie danej powierzchni z wniosku rolnika powinno opierać się na dowodach zgromadzonych w postępowaniu.
Jak wynika z powyżej wskazanych przepisów we wniosku o przyznanie płatności ONW na rok 2013 rolnik deklaruje powierzchnię gruntów rolnych będących w jego posiadaniu w dniu 31 maja 2013 r., na których prowadził działalność rolniczą zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy.
Biorąc pod uwagę powyższe należy stwierdzić, że grunty nie będące w posiadaniu rolnika, tj. nieużytkowane przez niego rolniczo w trakcie całego roku 2013 nie powinny być przez niego deklarowane do przyznania płatności.
Rolnik ma jednak prawo do wprowadzenia poprawek we wniosku lub wycofania wniosku w całości lub w części w każdym momencie, z wyjątkiem sytuacji kiedy właściwy organ poinformował rolnika o nieprawidłowościach we wniosku lub zamiarze przeprowadzenia kontroli na miejscu, podczas której ujawnione zostaną nieprawidłowości (art. 25 ust. 1 i 2 oraz art. 14 ust.3 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009, który ma zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy art. 7 ust. 1 rozporządzenia Komisji UE nr 65/201 ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz.Urz. UE nr L 25/8 z 281)1.2011 r.).
Organ wskazał, że ARiMR w trakcie prowadzonego postępowania w przypadku stwierdzonych we wniosku nieścisłości kierują do stron wezwanie do złożenia wyjaśnień w oparciu o art. 50 § 1 k.p.a.
Jak wynika z treści art. 25 ust. 1 i 2 oraz art. 14 ust. 3 rozp. 1122/2009, w przypadku przeprowadzenia w gospodarstwie rolnika kontroli na miejscu oraz wcześniejszego poinformowania rolnika o zamiarze kontroli, jeśli kontrola ujawni nieprawidłowości, wycofanie bądź zmiana wniosku w tym zakresie nie może być uznana przez organy ARiMR.
Przez analogię należy uznać, że jeśli w wyniku złożonych przez rolnika wyjaśnień stwierdzona nieścisłość wskazana w wezwaniu do złożenia wyjaśnień zostanie zakwalifikowana jako nieprawidłowość (wg. art. 2 ust. 10 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 każdy przypadek nieprzestrzegania stosownych zasad przydzielania przedmiotowej pomocy) w takiej sytuacji wycofanie bądź zmiana do wniosku złożona po otrzymaniu wezwania do złożenia wyjaśnień nie może zostać przez organ uwzględniona w myśl art. 25 ust. 1 i 2 oraz art. 14 ust. 3 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009.
W rozpatrywanej sprawie W. G. w dniu (...).05.2013 r. złożyła wniosek o przyznanie płatności deklarując powierzchnię 54,03 ha działek rolnych, spełniających warunki przyznania płatności, o których mowa w art. 7 ustawy z 26.01.2007 r.
Korzystając z przysługującego uprawnienia W. G. w dniu 28.06.2013 r. wycofała z wniosku części działek rolnych Ż- 0,28 ha i AB - 0,17 ha (działki ew. 227 i 228).
Następnie w dniu 10.07.2013 r. strona wycofała z wniosku powierzchnię 0,45 ha działki rolnej AE, tj. działkę ewidencyjną nr (...).
Z kolei w dniu 11.07.2013 r. wycofano część działki rolnej T - 0,40 ha (dz. ew. nr 87) oraz U - 2,45 ha (dz. ew. nr 92,94 i 98).
W dniu 12.09.2013 r. strona wycofała część wniosku dotyczącą działek ewidencyjnych nr (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) położonych w obrębie ewidencyjnym Ż..
Tym samym działka rolna E uległa zmniejszeniu z 1,20 ha na 0,90 ha, działka H z 1,01 ha na 0,38 ha, działka I z 0,15 ha do 0,00 ha, działka J z 0,98 ha na 0,30 ha, działka K z 0,50 ha na 0,18 ha, działka L z 1,66 ha na 0,83 ha, działka M z 0,63 ha na 0,51 ha, działka N z 0,300 ha na 0,00 ha, działka O z 0,22 ha na 0,00 ha, działka S z 1,90 ha na 1,42 ha, działka T z 1,79 ha na 0,93 ha, działka AE z 13,00 ha na 11,20 ha, działka AF z 5,10 ha na 4,40 ha, działka Ł z 0,10 ha na 0,00 ha.
W przypadku działki nr (...) - wezwanie doręczono stronie w dniu 10.07.2013 r. i tego samego dnia wpłynęła korekta złożona przez stronę z deklaracją 0,00 ha na działce (...). Jednocześnie organ uzyskał oświadczenie A. G. (drugiej strony konfliktu kontroli krzyżowej), który stwierdził, że działka nr (...) jest jego własnością i jest przez niego użytkowana w roku 2013 jako łąka trwała.
W takim przypadku organ I instancji prawidłowo uznał, że stwierdzone w wystosowanym wezwaniu nieścisłości wobec działki nr (...) okazały się nieprawidłowością polegającą na deklaracji powierzchni gruntu nie będącego przedmiotem użytkowania przez W.G.. Tym samym w tym przypadku nie możliwe było uwzględnienie złożonej korekty już po uzyskaniu przez stronę od organu ARiMR informacji (tu wezwania) o nieprawidłowości. Powierzchnia działki nr (...) podlegała zatem wykluczeniu z wniosku.
Taka sama sytuacja zaistniała wobec działek ewidencyjnych nr (...) i (...), wobec których BP ARiMR w L. wykryło konflikt kontroli krzyżowej. Wezwanie dotyczące działki ewidencyjnej nr (...) organ ten skierował do W. G. w dniu 12.07.2013 r. Wezwanie to doręczono w dniu 17.07.2013r. Wezwanie z dnia 17.07.2013 r. dotyczące działki ewidencyjnej nr (...) doręczono stronie w dniu 19.07.2013 r.
Korekta wniosku, w której W. G. wycofała powierzchnie działek ewidencyjnych nr (...) i (....) została złożona w dniu 23.07.2013 r., tj. po poinformowaniu strony przez organ ARiMR o nieścisłościach wobec tych działek.
Z dokumentów zgromadzonych przez BP ARiMR w L. wynika natomiast, że faktycznym użytkownikiem działki ew. nr (...) jest Z. K. - jego świadczenie z dnia 12.08.2013 r., w którym wskazuje, że użytkuje działkę od 30 września 2011 roku, dzierżawiąc ją od właściciela K. M..
Użytkownikiem działki nr (...) w roku 2013 była L. K., który użytkuje ją jako właściciel wraz z żoną, na potwierdzenie czego przedstawia on oświadczenie z 18.07.2013 r. i Akt Notarialny rep. A nr (...) - umowa darowizny obejmująca m.in. działkę ewidencyjną nr. (...) (obręb Ż.gm. C.).
Biorąc pod uwagę powyższe należało uznać, że W. G. nie była posiadaczem i użytkownikiem działek nr (...) i (...) w roku 2013, przez co stwierdzone przez organy ARiMR nieścisłości w należy zakwalifikować jako nieprawidłowość polegająca na zadeklarowaniu we wniosku przez W. G. powierzchni nieuprawnionych do przyznania płatności. Również w tym przypadku wycofanie działek złożone w dniu 23.07.2013 r. nie może zostać uznane przez organ ARiMR, ponieważ zostało złożone w sytuacji gdy organ poinformował już stronę o nieprawidłowościach (w dniu 17 i 19.07.2013 r.).
Następnie w dniu 12.09.2013 r. W. G. złożyła kolejne wycofanie działek ewidencyjnych.
Wycofania poszczególnych działek ewidencyjnych, prawidłowo uwzględnione przez organ I instancji podczas rozpatrywania sprawy przedstawia poniższa tabela:
|Identyfikator działki |Powierzchnia gruntów rolnych ogółem|Działki rolne |Data |
| |[ha] | |wycofania |
|(...) |0,3 |D |12-9-2013 |
|(...) |0,36 |ŻC |25-9-2013 |
|(...) |0,17 |AB |28-6-2013 |
|(...) |0,28 |ŻF |28-6-2013 |
|(...) |0,25 |H |12-9-2013 |
|(...) |0,15 |1 |12-9-2013 |
|(...) |0,28 |H |12-9-2013 |
|(...) |0,1 |H |12-9-2013 |
|(...) |0,45 |AE |10-7-2013 |
|(...) |0,45 |AE |12-9-2013 |
|(...) |0,45 |AE |12-9-2013 |
|(...) |0,25 |AF |25-9-2013 |
|.(...) |0,15 |J |12-9-2013 |
|(...) |0,3 |AF |12-9-2013 |
|(...) |0,2 |K |12-9-2013 |
|(...) |0,3 |J |12-9-2013 |
|(...) |0,23 |J |12-9-2013 |
|(...) |0,12 |K |12-9-2013 |
|(...) |0,1 |i |12-9-2013 |
|(...) |0,28 |L |12-9-2013 |
|(...) |0,17 |L |12-9-2013 |
|(...) |0,12 |M |12-9-2013 |
|(...) |0,38 |L |12-9-2013 |
|(.....) |0,3 |N |12-9-2013 |
|(...) |0,22 |0 |12-9-2013 |
|(...) |0,2 |00 |12-9-2013 |
|(...) |0,23 |T |12-9-2013 |
|(...) |0,23 |T |12-9-2013 |
|(...) |0,28 |00 |12-9-2013 |
|(...) |0,4 |T |11-7-2013 |
|(...) |0,5 |U |11-7-2013 |
|(...) |0,75 |U |11-7-2013 |
|(...) |1,2 |U |11-7-2013 |
|Suma wycofanych powierzchni [ha] |10,15 | | |
Odnośnie działki ewidencyjnej nr (...), wobec której w dniu 28.08.2013 r. Kierownik BP ARiMR w L. wystosował wezwanie do złożenia wyjaśnień w związku z wykrytym błędem kontroli krzyżowej, wskazać należy, że organ I instancji rozpatrując sprawę niezasadnie włączył jej powierzchnię do powierzchni stwierdzonej kwalifikującej się do płatności (0,15 ha działki rolnej Z).
Wskazać należy, że w tym przypadku W. G. wycofała działkę (...) z wniosku (wycofanie datowane na dzień 02.09.2013 r.) po otrzymaniu wezwania do złożenia wyjaśnień (30.08.2013 r.), a jak wynika z uzyskanych następnie oświadczeń – W. G. z dnia 04.09.2013 r. oraz B. W. z 22.12.2014 r., to W. G. była użytkownikiem działki nr 162 w roku 2013.
Uznać zatem należało, że nie było podstaw do kwestionowania złożonego wycofania działki nr (...) z wniosku W. G., jako jej faktycznego użytkownika i jednocześnie należało uznać złożone w dniu 02.09.2013 r. wycofanie tej działki jako skuteczne.
Powyższy błąd organu I instancji nie będzie miał jednak wpływu na rozstrzygnięcie zapadłe w niniejszej sprawie co zostanie wykazane w dalszej części uzasadnienia decyzji.
Powierzchnia deklarowana kwalifikowana po uwzględnieniu wszystkich wycofań złożonych przez wnioskodawcę zgodnie z art. 25 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009 wyniesie zatem:
52,07 -10,15-0,15 = 41,77 ha.
W dalszej kolejności Kierownik BP ARiMR w S. w wyniku przeprowadzonej kontroli administracyjnej wykrył w sprawie wniosku W.
G. nieścisłości, tj. kolejny błąd kontroli krzyżowej, polegający na zadeklarowaniu tych samych powierzchni we wnioskach przez więcej niż jednego rolnika, w tym we wniosku W. G..
W dniu 23.09.2013 r. do strony postępowania wystosowano wezwanie do złożenia wyjaśnień (nr wezwania (...)) wskazując 49 działek ewidencyjnych obarczonych błędem kontroli krzyżowej.
Jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru wezwania, zostało ono doręczone w dniu 25.09.2013r. Odbiór pokwitował W. G..
W tym samym dniu, tj. 25.09.2013 r. W.G. nadała drogą pocztową wycofanie wniosku dotyczące 49 działek ewidencyjnych, z czego 46 działek to te same działki, które zostały wskazane w wezwaniu z dnia 23.09.2013 r. jako działki wobec których wykryty został błąd kontroli krzyżowej, W. G. wycofała ponadto działki nr (...) i (...), nie wskazane w wezwaniu organu oraz nie dokonała wycofania działki nr (...), wobec której organ ARiMR wykrył błąd kontroli krzyżowej.
W. G. w złożonym odwołaniu od decyzji kwestionuje prawidłowość doręczenia samego wezwania, twierdząc, że W. G. odebrał przesyłkę ale nie zobowiązał się do jej przekazania adresatowi.
Jak zeznał W. G.w trakcie przesłuchania w charakterze świadka w dniu 3 listopada 2015 r. przesyłkę odebrał on w dniu 25.09.2013 r. około godziny 15 oraz poinformował listonosza, że nie zobowiązuje się do przekazania listu.
Jak zeznała natomiast W. G. list zawierający wezwanie został jej przekazany przez W. G. dzień później, tj. 26.09.2013 r., natomiast korektę wniosku nadała drogą pocztową w godzinach porannych.
Zdaniem strony wycofanie w tym przypadku działek ewidencyjnych z wniosku nastąpiło przed poinformowaniem organu o nieprawidłowościach, w związku z czym należało uznać wycofanie działek złożone w dniu 25.09.2013 r.
Odnośnie kwestionowania prawidłowości samego doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie nr (...) Organ wskazał, że zgodnie z art. 43 kpa w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi.
Zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych okoliczność, że osoba której wręczono pismo z pokwitowaniem, nie oddała faktycznie pisma adresatowi, nie ma wpływu na skuteczność dokonanego doręczenia. Datą doręczenia pisma jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, a nie dzień faktycznego odebrania przez adresata pisma przekazanego przez tego domownika (por. wyrok WSA w Poznaniu z 21.08.2013 r. sygn. akt III SA/Po 346/13 , LEX nr 1359408). Osoba, która odebrała pismo w trybie doręczenia zastępczego nie może następnie skutecznie podnieść zarzutu, że nie zna treści pisma, albo że z małżonkiem do którego pismo jest adresowane, pozostaje w faktycznej separacji. Dla wypełnienia dyspozycji art. 43 k.p.a. okoliczności o tym charakterze w ogóle nie mają znaczenia. Jeżeli istnieją przeszkody w przekazaniu pisma, dana osoba powinna odmówić jego przyjęcia i oddania adresatowi, jeżeli natomiast podejmie się jego oddania następuje skutek w postaci doręczenia (por. wyrok WSA w Gorzowie Wlkp z 4.07.2013 r. sygn. akt II SA/Go 446/13 LEX nr 1355087).
Z kolei zdaniem NSA wyrażonym w wyroku z 11.04.2013 r. II OSK 2408/11 błędnym jest stanowisko, że brak na zwrotnym potwierdzeniu odbioru adnotacji o tym, że osoba odbierająca przesyłkę podjęła się oddania pisma adresatowi, oznacza brak możliwości przyjęcia, że pismo zostało we wskazanej na tym potwierdzeniu dacie doręczone adresatowi.
Tylko odmowa przyjęcia pisma przez jego adresata może skutkować zwrotem pisma nadawcy wraz z adnotacją o odmowie jego przyjęcia z datą odmowy i daje podstawę do konsekwencji wynikających z prawidłowego doręczenia. Jeżeli zaś odbioru pisma odmówił dorosły domownik, to wówczas zastosowanie znajduje inny przepis - art. 43 k.p.a.(wyrok WSA w Rzeszowie z 10.04.2013 r. sygn. akt SA/Rz 134/13 LEX nr 1316924).
Prowadzenie doręczenia pisma w sposób określony w przepisie art. 43 k.p.a. stwarza domniemanie doręczenia pisma adresatowi, jednak może ono być obalone dowodem przeciwnym. Domniemanie doręczenia pisma adresatowi powstaje tylko wówczas, gdy jest pewne, że pismo zostało wręczone jednej z osób wymienionych w art. 43 k.p.a. (wyrok WSA w Warszawie z 20.11.2012 r. sygn. akt I SA/Wa 1868/12 LEX nr 1336804).
Jak wynika zaś z akt sprawy wezwanie z dnia 23.09.2013 r. zostało odebrane w dniu 25. 09. 2013 r. przez dorosłego domownika W. G. (małżonka W.G.) zatem należy uznać w przedmiotowej sprawie, że zostało doręczone stronie prawidłowo w trybie art. 43 k.p.a. w dniu 25.09.2013 r.
Nie można zatem zgodzić się z twierdzeniem W. G., który przyjął przesyłkę w dniu 25.09.2013 r., że nie podjął się on przekazania tej przesyłki adresatowi.
Co więcej, jak wynika z akt sprawy w trakcie toczącego się postępowania z wniosku W. G. za rok 2013, W. G. wielokrotnie przyjmował korespondencję kierowaną do strony postępowania nie kwestionując możliwości odręczenia jej adresatowi - pismo z 28.02.2014 r. odebrane przez W. G. w dniu 03.03.2014 r., pismo z 21.05.2014 r. odebrane w dniu 22. 05. 2014 r. wezwanie z 17.07.2013 r. odebrane przez W. G. w dniu 19.07.2013 r., wezwanie z 17.07.2013 r. odebrane przez W.G. w dniu 17.07.2013 r., pismo z 12.12.2014 r. odebrane przez W. G. w dniu 15.12.2014 r., pismo z 12.03.2015 r. odebrane przez W. G. w dniu 13.03.2015 r.
Powyższe wskazuje na powszechną praktykę doręczania pism adresowanych do W. G. dorosłemu domownikowi, w tym przypadku W.G., który przyjmując przesyłki zobowiązywał się do ich oddania adresatowi.
Reasumując w niniejszym przypadku należy uznać, że przesyłka zawierająca wezwanie z dnia 23.09.2015 r. została doręczona W. G., zgodnie z art. 43 k.p.a., w dniu 25.09.2013 r.
Odnośnie godzin doręczenia wezwania i wysłania przez W. G. wycofania części wniosku, wskazać należy, że jak wynika z wyjaśnień udzielonych przez Pocztę Polską SA pismem znak (...) z (...).06.2015 r. przesyłka oznaczona numerem (...) (wezwanie organu ARiMR) została zarejestrowana w systemie informatycznym Poczty o jej doręczeniu w dniu 25.09.2013 r. , a rozliczenie listonosza w placówce pocztowej z doręczonej przesyłki zaewidencjonowano o godz. 14.22. Jednocześnie według wyjaśnień Poczty, nie jest możliwe podanie godziny nadania przesyłki nr (...) (wycofanie części wniosku W. G.).
Jak wynika zatem z wyjaśnień poczty przesyłkę zawierająca wezwanie organu ARiMR doręczono w dniu 25.09.2015 r. przed godziną 14.22 kiedy dopiero fakt doręczenia przesyłki w systemie Poczty, a nie jak zeznał W. G. około godziny 15.
Należy bowiem przyjąć, że faktyczne doręczenie przesyłki przez listonosza W. G. nastąpiło wcześniej niż sama rejestracja tego faktu w systemie informatycznym Poczty o godzinie 14.22. Zanim bowiem listonosz doręczył wszystkie przesyłki, dotarł do placówki pocztowej a następnie przesyłka została zarejestrowana w systemie informatycznym Poczty upłynęło sporo czasu.
Według wyjaśnień Poczty Polskiej nie można zatem wykluczyć sytuacji, że doręczenie przesyłki zawierającej wezwanie organu ARiMR nastąpiło w godzinach porannych, zaś nadanie wycofania wniosku przez stronę nastąpiło właśnie w godzinach popołudniowych, już po doręczeniu wcześniej wezwania do złożenia wyjaśnień.
Za takim przebiegiem wydarzeń, w ocenie Dyrektora (...) OR ARiMR przemawia fakt, że składane przez stronę wycofanie części wniosku obejmuje 46 działek ewidencyjnych wskazanych w wezwaniu do złożenia wyjaśnień nr (...), wystosowanym, co należy podkreślić, ze względu na wykryty błąd kontroli krzyżowej, skutkujący w razie wykrycia przez organ ARiMR faktu braku posiadania i nieużytkowania deklarowanych gruntów, wykluczeniem takich powierzchni z wniosku osoby nieuprawnionej do przyznania płatności.
Co istotne w toku prowadzonych czynności wyjaśniających wobec działek ewidencyjnych będących przedmiotem kontroli krzyżowej i wskazanych w wezwaniu do złożenia wyjaśnień nr (...) ustalono, że:
– według oświadczenia J. K.-W. z dnia 01.10.2013 r. działki ewidencyjne wymienione w wezwaniu (wezwanie nr (...) z 23.09.2013 r.) o numerach: (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...),(...),(...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (....), 17 są przez nią użytkowane, część z nich jest własnością K.-W. a na pozostałe działki posiada ona pisemne umowy dzierżawy;
– według oświadczenia S. T. z 02.10.2013 r. podtrzymał on deklarację posiadania działek we wniosku i wskazał, że na działkach ewidencyjnych o numerach (...), (...), (....), (...) występuje łąka;
– według oświadczenia Z. P. z 09.10.2013 r. działki o numerach (.), (....), (.), (...0, (...), (...), (...), (...), (...), (.), (....), (...) użytkuje on od 2009 roku, od kiedy ubiega się on o dopłaty;
według zeznania G.T. z dnia 02.10.2013r., działki ewidencyjne o numerach (...),(...),(...),(...),(...),(...) są jego własnością zgodnie z przedstawionym aktem notarialnym z 05.08.2009 r. i są użytkowane przez niego rolniczo i zgłaszane do programów pomocowych od 2010 roku, a według oświadczenia z 01.10.2013r. nie były nikomu wydzierżawiane i są przez niego koszone;
według oświadczenia J. S. z 07.10.2013 r. działki nr (...), (...), (...) są jego własnością od 2005 roku i są przez niego uprawiane i zgłaszane do płatności;
według oświadczenia K. P. działki nr (...), (...), (...) i (...) są jego własnością i w roku 2013 on był ich użytkownikiem.
Co istotne w toku prowadzonych czynności wyjaśniających wobec działek ewidencyjnych będących przedmiotem kontroli krzyżowej i wskazanych w wezwaniu do złożenia wyjaśnień nr (...) ustalono, że:
– według oświadczenia J. K. W. z dnia 01.10.2013 r. działki ewidencyjne wymienione w wezwaniu (wezwanie nr (...) z (...).09.2013 r.) o numerach: (...), (...), (...), (...), (...) (...), (...), (...), (...), (...),(...),(...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...), (...) są przez nią użytkowane, część z nich jest własnością K.-W. a na pozostałe działki posiada ona pisemne umowy dzierżawy;
– według oświadczenia S. T. z 02.10.2013 r. podtrzymał on deklarację działek we wniosku i wskazał, że na działkach ewidencyjnych o numerach (...), (...), (...), (...) występuje łąka;
– według oświadczenia Z. P. z 09.10.2013 r. działki o numerach (...), (...), (...), (...), (.), (...), (...), (....), (...), (....), (...), (...) użytkuje on od 2009 roku, od kiedy ubiega się on o dopłaty;
według zeznania G. T. z dnia 02.10.2013r., działki ewidencyjne o numerach (...),(....),(...),(...),(...),(...) są jego własnością zgodnie z przedstawionym aktem notarialnym z 05.08.2009 r. i są użytkowane przez niego rolniczo i zgłaszane do programów pomocowych od 2010 roku, a według oświadczenia z 01.10.2013r. nie były nikomu wydzierżawiane i są przez niego koszone.
– według oświadczenia J. S. z 07.10.2013 r. działki nr (.),(...), (....) (działka nie objęta wezwaniem z 23.09.2013 r., wycofana z wniosku przez W.G. w dniu 11.07.2013 r.) są jego własnością od 2005 roku i są przez niego uprawiane i zgłaszane do płatności.
Według oświadczenia K. P. działki nr (...), (...), (...) i (...) są jego własnością i w roku 2013 on był ich użytkownikiem.
Konfrontując powyższe z formularzem wycofania działek z wniosku W. G. należy stwierdzić, że 49 działek, które W. G. chciała wycofać ze swojego wniosku nie były przedmiotem jej posiadania rozumianego jako użytkowanie rolnicze gruntów w roku 2013.
Za niewiarygodne należy przy tym uznać twierdzenie strony o braku podejmowania przez nią czynności uprawowych wobec tych powierzchni ze względu na rzekome podtopienie działek co miało być dla G. motywem wycofania powierzchni z wniosku.
Działki, jak zeznawali poszczególni rolnicy, były przedmiotem ich własności bądź użytkowania od wielu lat. Ta okoliczność wskazuje na deklarację powierzchni gruntów przez W. G. nie będących w jakimkolwiek posiadaniu przez wnioskodawcę.
Dyrektor (...) OR ARiMR nie zgodził się z twierdzeniem skarżącej jakoby fakt wycofania tych samych działek ewidencyjnych, które zostały wymienione w wezwaniu organu ARiMR było zbiegiem okoliczności czy dziełem przypadku.
Wskazać należy, że wezwanie dotyczyło 49 działek ewidencyjnych spośród 128 działek ewidencyjnych znajdujących się we wniosku na dzień złożenia wycofania, przy czym strona wycofała 2 działki nie będące na wezwaniu (działka nr (...) i (....)) i nie wycofała działki nr (....) objętej wezwaniem.
W ocenie Dyrektora (...) OR ARiMR zdarzenie polegające na wskazaniu przez stronę takich samych 46 działek jak uczynił organ ARiMR, spośród 128 możliwych jest na tyle nieprawdopodobne, że praktycznie niemożliwe.
Prawdopodobieństwo zaistnienia przypadkowego zdarzenia (w ocenia skarżącej), tj. wylosowania 46 ( 49 – 3) działek ze zbioru 128 działek znajdujących się we wniosku, oblicza się według matematycznego wzoru dotyczącego badania prawdopodobieństw:
[pic]
Szansa wyboru 46 działek w sposób przypadkowy z wniosku zawierającego 128 działek może się wydarzyć raz na 147 422 511 970 673 000 000 000 000 000 000 000 przypadków.
Konsekwencją tego matematycznego dowodu musi być zatem wniosek, że wnioskodawca – W. G. wiedziała o nieprawidłowościach wskazanych przez organ ARiMR w wezwaniu do złożenia wyjaśnień przed złożeniem wycofania wniosku, w którym wycofała 46 działek zawartych w wezwaniu do złożenia wyjaśnień organu.
Tym samym w ocenie organu odwoławczego nie można w rozpatrywanej sprawie dać wiary wyjaśnieniom W. G. oraz jej męża – W. G., jakoby wycofanie wniosku zostało sporządzone i wysłane w dniu 25.09.2013 r. jeszcze przed otrzymaniem w tym samym dniu wezwania do złożenia wyjaśnień.
Zdaniem Dyrektora (...) OR ARiMR działki ewidencyjne, wobec których stwierdzono brak rolniczego użytkowania przez W. G. i wskazane w wezwaniu do złożenia wyjaśnień nie mogą zostać skutecznie wycofane z wniosku, bowiem W. G. została wcześniej poinformowana przez organ ARiMR o stwierdzonych nieprawidłowościach.
Co do braku wycofania z wniosku dwóch działek ewidencyjnych ((...) i (...)), których organ nie wskazał w wezwaniu z dnia 25.09.2013 r. to wycofanie tych działek zostało przez organ uznane (umorzenie postępowania w zakresie działek ŻC i AF).
Różnica w trzech działkach pomiędzy formularzem wycofania wniosku przez stronę i treścią wezwania z 23.09.2013 r., wobec 46 pozostałych działek pozostających w obu tych dokumentach spośród 128 możliwych, w ocenie organu odwoławczego mogą świadczyć jedynie o zamiarze wywołania wrażenia przez stronę postępowania, że jednak składane wycofanie nie pokrywa się w 100% z treścią wezwania, bowiem w przeciwnym wypadku nie byłoby co do faktu poinformowania strony o nieprawidłowościach przed wysłaniem wycofania, żadnych wątpliwości. Trudno byłoby dać wiarę, że strona nie znała treści wezwania skoro wycofanie wniosku dotyczyło dokładnie tych samych działek.
Pozostawienie przez stronę jednej działki we wniosku ( dz.(...) o powierzchni 0,30 ha) i wykluczenie przez organ jedynie tej działki jako nieużytkowanej i jednoczesne uznanie wycofania pozostałych 46, nie rodziłoby poważnych konsekwencji dla wnioskodawcy w sytuacji uznania wycofania przez organy ARiMR.
W ocenie Dyrektora (...) OR drobna różnica pomiędzy treścią wezwania i wycofania działek przez stronę, w świetle analiz i prawdopodobieństwa wystąpienia takiego zdarzenia, jest wynikiem działania strony, która w ten sposób chciała uprawdopodobnić prezentowaną tezę o złożeniu wycofania działek przed otrzymaniem wezwania i w dalszej kolejności uniknąć konsekwencji związanych z wykryciem błędów kontroli krzyżowej dla 46 działek, których strona nie była użytkownikiem.
Podsumowując organ odwoławczy stwierdził, że uznanie przez organ I instancji wycofania 46 działek z wniosku, jako złożonego po poinformowaniu strony o nieprawidłowościach należy uznać za uzasadnione.
Tym samym łączna powierzchnia 46 działek ewidencyjnych, nieuprawniona do przyznania płatności powinna zostać wykluczona z wniosku.
Poszczególne działki ewidencyjne wykluczone z wniosku na podstawie wezwań organów ARiMR z 23.09.2013 r. oraz z 10.07.2013 r. ,13.07.2013 r. i 15.07.2013 r. przedstawia poniższa tabela:
|Identyfikator działki |Powierzchnia wykluczona|Działki |Użytkownik |Data |Data złożenia |
| | |rolne | |doręczenia wezwania |wycofania |
|(...) |0,4 |AF |(...) |10-7-2013 |10-7-2013 |
|(...) |0/4 |ŻD |(...) |13.07.2013 |23-7-2013 |
|(...) |0,45 |AE |(...) |15-7-2013 |23-7-2013 |
|(...) |0,42 |U |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,37 |W |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,45 |Z |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,14 |F |. (...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,3 |G |. (...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,2 |AA |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,18 |ŻA |. (...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0/2 |ŻB |. (...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,17 |AA |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,15 |AA |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,25 |ŻD |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,35 |ŻE | |25-9-2013 |25-9-2013 |
| | | |(...) | | |
|(...) |0,1 |AB |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,3 |ŻE |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |1 |AD |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,5 |AE |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,45 |AE |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,49 |AE |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,5 |AE |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,39 |AE |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,45 |AE |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,4 |AE |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,45 |AE |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,4 |AE |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,37 |AE |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 "t |
|(...) |0,4 |AE |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,35 |AE |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,35 |AE |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,35 |AE |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,33 |AE |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,27 |AE |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,6 |AE |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,65 |AF |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,3 |AF |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,3 |J |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,45 |AF |. (...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,3 |AF |. (...) | |25-9-2013 |
|(...) |0,35 |AF |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,4 |AF |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,18 |K |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,24 |P |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,3 |R |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,24 |T |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|(...) |0,22 |S |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
| |0,24 |T |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
| |0,23 |00 |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
| |0,55 |00 |(...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
| |0,7 |U | (...) |25-9-2013 |25-9-2013 |
|Razem [ha] | | |
| |18,53 | |
Ponadto badając spełnienie warunku, o którym mowa w art. 7 ust. 1 a ustawy o płatnościach organ ARiMR przeprowadził weryfikację maksymalnego kwalifikowalnego obszaru PEG dla poszczególnych działek ewidencyjnych. W oparciu o zdjęcia orotfotomapy dostępnej w systemie informatycznym ARiMR dokonano zmniejszeń działek ewidencyjnych według poniższej tabeli:
|Identyfikator działki |PEGJPO zKA |
|(...) |0,35 |
|(...) |0,01 |
|(...) |0,05 |
|(...) |0,01 |
|(...) |0,01 |
|(...) |0,03 |
|(...) |0,02 |
|(...) |0,02 |
|(...) |0,08 |
|(...) |0,02 |
|(...) |0,1 |
|(...) |0,09 |
|Razem |0,79 |
Łączna powierzchnia wykluczonych gruntów wyniesie 18,53+0,79 = 19,32 ha. Powierzchnia stwierdzona w niniejszej sprawie wyniesie zatem 41,77 - 19,32 = 22,45 ha. Jak wynika zatem z powyższego, mimo błędnego uznania powierzchni działki nr 162 do płatności i nieprawidłowego określenia powierzchni kwalifikującej się do płatności w wysokości 22,60 ha przez organ I instancji, ustalona przez organ odwoławczy różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną (41,77 ha) i stwierdzoną (22,45 ha) nie ulegnie zmianie i wyniesie 19,32 ha, tj. tyle ile zostało ustalone przez organ I instancji.
Różnica procentowa miedzy obszarem zadeklarowanym i stwierdzonym wyniesie w rozpatrywanym przypadku:
(41,77-22,45)/22,45 = 86,06 %
Zgodnie z art. 16 ust. 3 i 5 rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011 jeżeli stwierdzi się, że zatwierdzony obszar przypisany do danej grupy upraw jest większy niż obszar zadeklarowany we wniosku o płatność, do obliczania pomocy stosuje się obszar zadeklarowany.
Jeżeli obszar zadeklarowany we wniosku o płatność jest większy niż zatwierdzony obszar przypisany do tej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru przypisanego do tej grupy upraw. Jeżeli jednak różnica między całkowitym zatwierdzonym obszarem a całkowitym obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność w przypadku danego środka wynosi do 0,1 hektara włącznie, zatwierdzony obszar uważa się za równy obszarowi zadeklarowanemu. Na potrzeby tego wyliczenia uwzględnia się jedynie zawyżenie powierzchni obszarów na poziomie grupy upraw. Akapit trzeci nie ma zastosowania w przypadku, gdy różnica przekracza 20 % całkowitego obszaru zadeklarowanego w celu objęcia płatnością. Jeżeli dla obszaru kwalifikującego się do otrzymania wsparcia ustanowiono maksymalny limit lub pułap, liczbę hektarów wykazanych we wniosku o płatność obniża się do tego limitu lub pułapu.
W przypadku, o którym mowa w ust. 3 akapit drugi, pomoc oblicza się na podstawie zatwierdzonego obszaru pomniejszonego o podwojoną różnicę, którą stwierdzono, jeżeli różnica ta przekracza albo 3 % albo dwa hektary, ale nie więcej niż 20 % zatwierdzonego obszaru. Jeśli wspomniana różnica przekracza 20 % zatwierdzonego obszaru, dla danej grupy upraw nie przyznaje się pomocy. Jeżeli wspomniana różnica przekracza 50 %, beneficjenta wyklucza się ponownie z uzyskania pomocy do różnicy miedzy obszarem zadeklarowanym we wniosku o płatność a zatwierdzonym obszarem. Ponieważ obliczona różnica przekracza 50%, zgodnie z art. 16 ust.5 akapit drugi rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011, odmówiono wnioskodawcy przyznania pomocy w ramach ONW i nałożono sankcję odpowiadającą stwierdzonej różnicy między obszarem zadeklarowanym i stwierdzonym.
Kwota sankcji uwzględniając stawkę płatności ONW - strefa ze specyficznymi utrudnieniami w wysokości 264,00 zł na 1 ha (par. 3 ust.2 pkt 3 rozporządzenia MRiRW z 11.03.2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013), wyniesie:
19,32*264=5100,48 zł. Kwota sankcji, zgodnie z art. 16 ust.7 rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011 zostanie odliczona zgodnie z art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) nr 885/2006. Jeśli niemożliwe jest odliczenie tej kwoty w całości zgodnie ze wspomnianym artykułem w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych następujących po roku kalendarzowym, w którym dokonano ustalenia, saldo należności zostaje anulowane.
Uzyskana przez organ odwoławczy kwota jest zgodna z kwotą sankcji nałożonych decyzją nr (...) z (...) grudnia 2015 r. Co więcej organ I instancji prawidłowo uznał umorzenie części postępowania wobec powierzchni 6,70 ha działek rolnych prawidłowo wycofanych przez W. G. z wniosku. Uznać zatem należy, że rozstrzygnięcie decyzji nr (...) z (...).12.2015 r. było prawidłowe. Co więcej organ I instancji prawidłowo uznał umorzenie części postępowania wobec powierzchni 6,70 ha działek rolnych prawidłowo wycofanych przez W. G. z wniosku.
Uznać zatem należy rozstrzygnięcie decyzji nr (...) z (...).12.2015 r. było prawidłowe.
Odnośnie oświadczenia złożonego przez W. G. w dniu 31 lipca 2013 r., która wskazała, że w gospodarstwie wystąpiły poważne utrudnienia w użytkowaniu działek (koszeniu łąk) ze względu na częściowe zalanie działek położonych w Ż. gm. C. woj. P., organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 75 ust.2 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009, przypadki siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych w rozumieniu art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009 wraz z odpowiednią dokumentacją wymaganą przez właściwy organ zgłaszane są temu organowi na piśmie w terminie dziesięciu dni roboczych od dnia, w którym rolnik uzyskuje taką możliwość.
Wprawdzie w sprawach o przyznanie płatności za rok 2013 nie został określony katalog dowodów wymaganych przez organy ARiMR, jednak należy przyjąć, że zgodnie z art. 75 par. 1 kpa jako dowód należy dopuścić wszystko co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem.
W szczególności dowodem mogą być dokumenty, zeznania świadków, opinie biegłych oraz oględziny.
Jako dowód należałoby zatem przyjąć oświadczenie W. G. złożone w dniu 31.07.2013 r.
Skoro tak, to jeśli W. G. była posiadaczem działek dotkniętych działaniem siły wyższej i znając przepisy dotyczące przyznawania płatności w takich przypadkach, w szczególności przepis art. 75 ust. 1 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009, zgodnie z którym jeśli rolnik nie był w stanie wypełnić swych zobowiązań w wyniku siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 31 rozporządzenia (WE) nr 73/2009, zachowuje prawo do pomocy w odniesieniu do obszaru lub zwierząt kwalifikowalnych w momencie wystąpienia siły wyższej lub okoliczności nadzwyczajnych, racjonalnie pozostawiłaby takie działki we wniosku oczekując przyznania płatności, a nie składała oświadczenia o wycofaniu działek, twierdząc, że zalanie działek było powodem do złożenia wycofania i pozbawienia należnej pomocy.
Oceniając to działanie, organ odwoławczy jedynie utwierdza się w przekonaniu, że wycofanie działek złożone w dniu 25.09.2013 r. przez W. G. miało na celu uniknięcie konsekwencji związanych z brakiem faktycznego posiadania tych gruntów i zostało złożone po otrzymaniu wezwania do złożenia wyjaśnień dotyczącego wykrytego błędu kontroli krzyżowej. W innym wypadku wycofanie działek przez stronę ze względu na występowanie podtopień, zgłoszonych wcześniej organowi ARiMR, należałoby uznać za nieracjonalne.
Zarzut nie przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w celu ustalenia faktycznego użytkownika działek deklarowanych przez kilku użytkowników, również należy uznać za bezzasadny. Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, że Kierownik BP ARiMR w S., jak również Kierownik BP ARiMR w L. prowadzili postępowania wyjaśniające w każdym przypadku ujawnienia błędu kontroli krzyżowej, kierując wezwania do złożenia wyjaśnień do każdego uczestnika tej kontroli, w tym również do W. G.. O ile natomiast rolnicy deklarujący tą samą powierzchnię jaką zgłaszała do płatności skarżąca, potwierdzali użytkowanie i posiadanie gruntów w roku 2013 oraz latach wcześniejszych, to W. G. jedynie w przypadku jednej działki (nr 162) znając odpowiedź drugiego rolnika i fakt nieużytkowania przez niego tej działki, potwierdziła jej użytkowanie w roku 2013. We wszystkich pozostałych przypadkach, korekta wycofująca działki była składana po otrzymaniu wezwania od właściwego organu.
Zauważyć należy, że zgodnie z art. 21 ust 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz.U.2013.173 ze zm.), zwana dalej "Ustawa PROW" z warunków określonych w przepisach, o których mowa w art. 1 pkt 1, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej.
Z art. 21 ust 2 Ustawy PROW wynika, że w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie:
1) stoi na straży praworządności;
jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy;
udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania;
zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 k.p.a. nie stosuje się.
Art. 21 ust 3 Ustawy PROW stanowi, że strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Wskazać natomiast należy, że zgodnie z wyrokiem NSA z dnia 19 kwietnia 2011 r. sygn. akt II GSK 467/2010 Lex Polonica nr 2517261 stosownie do art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. 2007 r. Nr 35 poz. 217 ze zm.), z zastrzeżeniem zasad i warunków określonych w przepisach Unii Europejskiej, do postępowań w sprawach indywidualnych rozstrzyganych w drodze decyzji stosuje się przepisy ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego, chyba że przepisy ustawy stanowią inaczej. Zatem, w przypadkach, gdy przepisy Unii Europejskiej lub ustawy o płatnościach w ramach wsparcia bezpośredniego stanowią inaczej, niż regulacje zawarte w Kodeksie postępowania administracyjnego, stosowanie tych ostatnio wymienionych przepisów jest wyłączone. W postępowaniu w sprawach dotyczących płatności bezpośredniej, płatności uzupełniającej, płatności cukrowej, płatności do pomidorów, pomocy do rzepaku oraz pomocy do plantacji trwałych w zakresie wskazanym w art. 3 ust. 2 powołanej ustawy obowiązują zasady odmienne od zasad ogólnych znajdujących zastosowanie w postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Ustawodawca w omawianej kategorii spraw odstąpił od zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 7 kpa. Konsekwencją odejścia od zasady prawdy obiektywnej jest również rezygnacja z zasady postępowania dowodowego w zakresie wskazanym w art. 77 § 1 kpa.
Organy ARiMR mają obowiązek w sposób wyczerpujący rozpatrzyć zgromadzony w sprawie materiał dowodowy (art. 21 ust.2 pkt 2 Ustawy PROW).
Jeśli zatem ze zgromadzonego materiału dowodowego - oświadczeń rolników wynika, że są oni faktycznymi użytkownikami deklarowanych działek rolnych/ewidencyjnych, dodatkowo zamieszkując w pobliżu tych działek, organ ARiMR może w oparciu o zgromadzony materiał dowodowy ustalić stan faktyczny i nie ma obowiązku prowadzenia dalszego postępowania w zakresie ustalenia użytkownika gruntów. Natomiast w zgromadzonym materiale dowodowym zdaniem organu odwoławczego nie znajduje potwierdzenia teza skarżącej prezentowana w złożonym odwołaniu od decyzji, jakoby wycofanie działek było spowodowane trudnościami w ich użytkowaniu a dodatkowo porozumiała się z innymi rolnikami i postanowiła część działek wycofać.
Z przedstawianych przez stronę materiałów i składanych oświadczeń nie wynika aby W. G. była posiadaczem (faktycznym użytkownikiem) w roku 2013 deklarowanych we wniosku i następnie wycofywanych przez nią działek rolnych.
Tym samym w ocenie organu II instancji po wyczerpującym rozpatrzeniu całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, należy stwierdzić, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa oraz ustalonym stanem faktycznym w sprawie.
W związku z powyższym organ odwoławczy nie znalazł podstaw do podważenia prawidłowości i wiarygodności decyzji Nr (...) z dnia (...).12.2015 r. w sprawie przyznania płatności ON W na rok 2013, a tym samym do jej uchylenia w trybie art. 138 § 2 bądź art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a.
11. W skardze – postulującej uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania sądowego – zarzucono naruszenie przepisów administracyjnym oraz prawa materialnego, a w szczególności:
1) art. 43 kpa poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wezwanie organu nr (...) z dnia (...) września 2013r. zostało skutecznie doręczone skarżącej podczas gdy na potwierdzeniu odbioru brak jest adnotacji o zobowiązaniu się przez domownika do oddania przesyłki, co wyłącza możliwość uznania, że pismo zostało w dniu wskazanym w zwrotnym potwierdzeniu odbioru (25 września 2013 r.) skutecznie doręczone adresatowi,
2) błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że W. G. otrzymała wezwanie organu nr (...) z dnia (...) września 2013r. w dniu (...) września 2013r.,
3) art. 80 kpa poprzez błędne przyjęcie, że skarżąca wysyłając wniosek o wycofanie części działek w dniu 25 września 2013r. wiedziała o nieprawidłowościach dotyczących działek ewidencyjnych wskazanych w tym wycofaniu oraz że organ wyczerpująco rozpatrzył materiał dowodowy, pomimo tego, że pominął wyjaśnienia skarżącej i zeznania świadka [...] , art. 21 ust.2 pkt 2/ ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich poprzez pominięcie że na odwrocie potwierdzenia odbioru brak jest adnotacji o zobowiązaniu się domownika do oddania przesyłki,
4) art. 107 § 3 kpa poprzez niewskazanie w sposób wystarczający motywów, którymi kierował się organ załatwiając sprawę,
5) art. 25 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 i art. 16 rozporządzenia Komisji UE nr 65/2011 poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że wycofanie w części wniosku o przyznanie pomocy nastąpiło po powiadomieniu przez organ o nieprawidłowościach, co skutkowało wykluczeniem skarżącej z otrzymania pomocy.
W uzasadnieniu rozstrzygnięcia, zdaniem skarżącej, organ wskazał, że procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku, a powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej przekroczyła 50%. Powyższa różnica jest wynikiem wykluczenia z płatności działek zgłoszonych przez skarżącą we wniosku o płatności w stosunku do których wykryto nieprawidłowości. Nie uwzględniono bowiem wycofania części wniosku dokonanego przez skarżącą nadanego w urzędzie pocztowym w dniu 25 września 2013r.
Organ nie uznał tego wycofania z uwagi na fakt, że wycofanie nastąpiło po poinformowaniu skarżącej o wykrytych nieprawidłowościach.
Wezwanie organu nr (...) z dnia (...) września 2013r. zostało odebrane przez domownika skarżącej - męża W. G., który zeznał, że: "List odebrałem 25.09.2013r. po południu około godz. 15, ale dokładnie godziny nie pamiętam, na ulicy przed posesją tj. ul. S., od listonosza. Żony w dniu 25 09. 2013r. nie było w domu odbierając list poinformowałem listonosza, że nie zobowiązuje się do przekazania tego listu. Listonosz jednak przekazał mi list. Skarżąca wyjaśniła: "wezwania otrzymała 26 września 2013r. w godzinach popołudniowych."
Skarżąca twierdzi, że nadała wycofanie części wniosku w dniu 25 września 2013 r. w godzinach porannych, przed wyjazdem do Warszawy. Zasady stosowania doręczenia zastępczego powinny zdaniem skarżącego być ściśle przestrzegane. Doręczenie zastępcze, o którym mowa w art.43 kpa może być dokonane z zachowaniem przesłanek wymienionych w tym przepisie - adresat jest nieobecny w lokalu mieszkalnym i jest to nieobecność w czasie samego doręczenia pisma; doręczenie będzie nieprawidłowe, jeżeli wiadomo, że adresat nie przebywa w tym lokalu i nie miało miejsca uchylenie się od obowiązku nałożonego przepisem art. 41 kpa. W razie nieobecności adresata pismo przyjmują osobiście za pokwitowaniem pełnoletnie osoby wymienione w tym przepisie, z zachowaniem kolejności w nim podanej, tzn. domownik, sąsiad, dozorca domu. Osoby te muszą zobowiązać się do oddania pisma osobiście adresatowi. Wystarczy, aby na podpisywanym przez osobę jako domowniku potwierdzeniu odbioru pisma znajdowała się informacja, że doręczenie następuje, jeżeli osoba ta podjęła się oddania pisma adresatowi (tak w uzasadnieniu wyroku NSA z 05.08.2015 r. I OSK 2702/13).
Zatem treść art. 43 kpa wskazuje, że samo doręczenie korespondencji dorosłemu domownikowi adresata nie daje podstaw domniemaniu, że taki domownik podjął się oddania przesyłki adresatowi.
Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2012r. sygn. akt II OSK 1558/11 określił, że domniemanie doręczenia pisma w sposób zastępczy określony w art. 43 kpa może być wzruszone przez adresata pisma. Domniemanie to może zostać obalone dowodem przeciwnym, gdy adresat udowodni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych.
Skarżąca w momencie wysłania wniosku o wycofaniu części działek nie mogła mieć wiedzy o tym, że organ wykrył nieprawidłowości i wysłał do niej pismo w tej sprawie.
Należy podkreślić, że na potwierdzeniu odbioru, znajdującym się w aktach sprawy, brak jest adnotacji o tym, że mąż skarżącej jako jej domownik zobowiązuje się do przekazania jej pisma.
W wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 4 listopada 2004r. sygn. akt I SA 844/03 stwierdzono, że " o skuteczności doręczenia pisma decyduje nie tylko data, ale także i sposób doręczenia. Jeżeli na odwrocie poświadczenia odbioru podkreślono, iż doręczenia dokonano dorosłemu domownikowi nie zaznaczając jednak, czy osoba ta podjęła się oddać przesyłkę adresatowi, to doręczenie nie spełnia zatem ani wymogów art. 40 § 1, ani art. 43 kpa". W rozpatrywanej sprawie należy uznać, że pismo - wezwanie nie zostało doręczone.
Nieuzasadnione jest twierdzenie organu, zdaniem skarżącej, że skoro Poczta Polska SA zarejestrowała o godz. 14.22 rozliczenie listonosza z doręczonych w dniu 25.09.2013r. przesyłek, to nie można wykluczyć sytuacji, że doręczenie przesyłki adresowanej do skarżącej nastąpiło w godzinach porannych. Jednakże nie można też wykluczyć, że doręczenie miało miejsce w godzinach popołudniowych, około godz. 14 -tej. Przesyłki pocztowe do skarżącej są z reguły dostarczane w godzinach popołudniowych. Jakkolwiek mąż skarżącej zeznał, że listonosz był około godziny 15-tej, to także wskazał, że było to po południu i że nie pamięta dokładnie godziny.
W niniejszej sprawie doręczenie pisma skarżącej nie nastąpiło w dniu 25 września 2013r. W tym dniu pismo odebrał W. G., a dopiero w dniu następnym tj. 26 września 2013r. przekazał je skarżącej, która tego dnia wróciła z W.. Skarżąca nadmieniła, że mimo iż adres zamieszkania skarżącej i W. G. jest taki sam, to prowadzone są oddzielne gospodarstwa rolne.
Na błędne zapatrywanie organu jakoby W. G.l wysłała wycofanie już po otrzymaniu wezwania, wskazuje różnica między wezwaniem a wycofaniem poszczególnych działek przez skarżącą. Skarżąca wycofała działki ewidencyjne nr (...) i nr (...), które nie były wymienione w wezwaniu. Natomiast nie wycofała działki, co do której stwierdzono nieprawidłowości, tj. działki ewidencyjnej nr (...). Kolejność wycofywanych działek nie pokrywa się z kolejnością podaną w wezwaniu. Ponadto gdyby skarżąca wiedziała o wezwaniu złożyłaby wyjaśnienia dotyczące punktów 1,2,3 otrzymanego wezwania. Zgodnie z informacją o powierzchni PEG otrzymaną z wezwaniem nie zostały pomniejszone działki do wskazanej w informacji powierzchni. Wszystko to zostało złożone w korekcie z dnia 1.10.2013r.
Powyższe stanowi o tym, że skarżąca nie mogła mieć wiedzy do jakich działek organ wykrył nieprawidłowości, bowiem wówczas wskazałaby działki do wycofania dokładnie w taki sam sposób w jaki to zostało zrobione w wezwaniu.
Organ stwierdził, że nie można mówić o zbiegu okoliczności, iż skarżąca wycofała działki ewidencyjne w dniu 25.09.2013r. Przy czym organ uznał, że nastąpiło to po poinformowaniu skarżącej o nieprawidłowościach, które, w ocenie organu, miało miejsce w dniu 25.09.2013r. Takie stanowisko organu I instancji jest niezgodne z zeznaniami świadka W. G. oraz wyjaśnieniami skarżącej, że pismo z dnia 23.09.2013r. otrzymała w dniu 26.09.2013r.
Ponadto organ uważa, że złożenie przez skarżącą w dniu 31.07.2013r. oświadczenia, że nie może wykosić działek położonych w obrębie Ż. z powodu częściowego zalania działek, świadczy o tym, że była świadoma iż działanie siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności powoduje zachowanie uprawnień do płatności. Jest to niesłuszne wnioskowanie, gdyż organowi wiadome jest, że w innych sprawach, w których skarżąca powoływała się na działanie siły wyższej ta okoliczność nie była uwzględniana ze względów formalnych - brak zawiadomienia o wystąpieniu siły wyższej w wymaganych terminach i z odpowiednimi dowodami. Skarżąca nie miała pewności, że organ uzna działanie siły wyższej, tym bardziej że nie podane zostały w oświadczeniu numery działek, co do których wystąpiły trudności w użytkowaniu.
Dopiero w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ wskazał, że jako dowód wystąpienia siły wyższej należałoby przyjąć oświadczenie skarżącej złożone w dniu 31.07.2013r. Jednakże skarżąca po jego złożeniu nie została poinformowana, że jest ono wystarczającym dowodem.
W ocenie organu oświadczenia innych rolników, że byli użytkownikami spornych działek i nie zgłaszali działania siły wyższej świadczyć ma o tym, że skarżąca w odpowiedzi na wezwanie doręczone w dniu 25.09.2013r. wiedząc o stwierdzonych nieprawidłowościach wycofała sporne działki.
Zdaniem skarżącej powyższa okoliczność nie może stanowić podstawy do wnioskowania, że skarżąca złożyła wycofanie spornych działek po otrzymaniu wezwania. Nadmienić należy, że w dniu 11.07.2013r. skarżąca złożyła wycofanie działek ewidencyjnych nr (...), (...), (...), (...), natomiast organ wysłał w dniu 17.07.2013r. wezwanie do złożenia wyjaśnień dot. działek nr (...), (...), (...). W kolejnym wezwaniu z dnia 22.07.2013r. organ wymienił działki (...), (...), (...),(...),(....)(...). (...), (...),(...)Powyższe wskazuje, że skarżąca wycofała działki nr (...),(...),(...),(...) i organ w wezwaniach wymieniał te same działki, poza działką nr (...). Możliwe jest zatem zdarzenie polegające na wskazaniu przez skarżącą tych samych działek, które wymienił organ w wezwaniu. Taki sam przypadek zaistniał w przypadku działek wycofanych w dniu 25.09.2013r.
Powinno być – zdaniem skarżącej – przeprowadzone postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia faktycznego użytkowania działek deklarowanych przez kilku rolników. Natomiast organ poprzestał na oświadczeniach innych rolników, w większości przypadków składanych w 2014 i 2015r., nie sprawdzając czy faktycznie te działki były użytkowane przez innych rolników w 2013 roku.
Już przed 25.09.2013r. skarżąca otrzymywała wezwania dotyczące wyjaśnienia użytkowania niektórych działek. Ponieważ wykazanie użytkowania czy przeszkód w użytkowaniu spowodowanych siłą wyższą byłoby trudne do udowodnienia i długotrwałe, skarżąca po przeanalizowaniu wykazu zgłoszonych przez siebie działek i po porozumieniu z innymi rolnikami postanowiła sama część tych działek wycofać. Działki są łąkami, użytkowanie polega na koszeniu i zbieraniu trawy, trudno byłoby wykazać, że rzeczywiście użytkowała.
Organ jest zobowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć materiał dowodowy, również te dowody, które świadczą na korzyść skarżącej. Organ nie odniósł się do zarzutu, że na potwierdzeniu odbioru przesyłki brak jest adnotacji o zobowiązaniu się domownika do oddania przesyłki adresatowi. Narusza to art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, który stanowi, że organ jest obowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć materiał dowodowy. Narusza to także dyspozycję art. 80 kpa.
Rozpatrzenie tego zarzutu ma istotne znaczenie do rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, brak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji stanowiska w tej sprawie stanowi naruszenie art. 107 § 3 kpa.
Skarżąca podtrzymuje, że wezwanie organu z dnia 23.09.2013r. otrzymała w dniu 26.09.2013r., zatem złożenie w dniu 25.09.2013r. wniosku o wycofanie części działek było skuteczne w świetle przepisów art. 25 ust. 1-3 rozporządzenia komisji (WE) nr 1122/2009.
Tym samym organ bezpodstawnie zastosował art. 16 rozporządzenia Komisji UE nr 65/20011 i przyjął, że wyliczona procentowa różnica między powierzchnią działek zadeklarowanych we wniosku a powierzchnią w czasie kontroli administracyjnej i kontroli na miejscu przekroczyła 50% co powoduje odmówienie płatności i nałożenie sankcji, bowiem w świetle tego co zostało przytoczone wyżej na dzień nadania wycofania skarżąca nie miała wiedzy o wezwaniu organu i nie doszło do stwierdzenia nieprawidłowości.
11. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami zaskarżonych decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
I. Zgodnie z treścią art. 175 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 1997 r., Nr 78, poz. 483 ze zm.) sądy administracyjne - podobnie jak powszechne, wojskowe i Sąd Najwyższy - zostały powołane do sprawowania wymiaru sprawiedliwości. Z art. 184 tego aktu normatywnego wynika, że sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności publicznej obowiązującej również orzekanie o zgodności z ustawami uchwał organów samorządu terytorialnego i aktów normatywnych terenowych organów administracji rządowej.
Różnica pomiędzy sprawowaniem kontroli działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne a załatwieniem sprawy wynikającej z działalności administracji publicznej przez sądy powszechne jest dość oczywista. Te ostatnie bowiem przejmują sprawę wynikającą z działalności administracji publicznej do dalszego jej załatwienia; w przypadku zaś sądów administracyjnych - co do zasady - sprawa, której przedmiot jest związany z działalnością organów administracji publicznej, nie przestaje być sprawą, której załatwienie należy cały czas do kontrolowanego przez Sąd organu. Sąd administracyjny bowiem dokonuje - w ramach sprawowanych funkcji orzeczniczych - kontroli (oceny) tej działalności. Sąd ten na skutek zaskarżenia aktu (decyzji, postanowienia) lub czynności, a także bezczynności organu administracji publicznej nie przejmuje sprawy administracyjnej do końcowego załatwienia; ma jedynie skontrolować i ocenić działalność ( a niekiedy bezczynność) tego organu. Nie może zatem - co do zasady - zastępować organu administracji publicznej i merytorycznie rozstrzygać sprawy.
II. Określając zakres kognicji zauważyć należy, że sądy administracyjne, w tym wojewódzki, sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej - patrz art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.). Uzupełnieniem tego zapisu jest treść art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), w którym wskazano, iż owe sądy stosują środki określone w ustawie (akt ten cyt. jest dalej jako p.p.s.a.).
Powyższe regulacje określają podstawową funkcję sądownictwa i toczącego się przed nim postępowania. Jest nią - bez wątpienia - sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Nie ulega wątpliwości, że podstawowym celem tejże kontroli jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień), a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności. Ta funkcja kontroli sądowej jest istotna zarówno z punktu widzenia podmiotu skarżącego, jak i całego aparatu administracyjnego państwa, który winien być zainteresowany w eliminowaniu z obrotu prawnego niezgodnych z prawem aktów i czynności swoich funkcjonariuszy.
Prawidłowość podejmowanych działań, a tym samym legalność działania organów administracyjnych - w pierwszym rzędzie weryfikowana poprzez pryzmat podstawowych zasad postępowania administracyjnego - stanowi bowiem istotny element efektywności i ważną przesłankę istnienia społecznej akceptacji działania aparaty administracji rządowej, jak też samorządowej, przenoszony jest na ocenę funkcjonowania całego państwa ( vide P. Piszczek: Zasady ogólne Kodeksu postępowania administracyjnego w świetle orzecznictwa NSA, Episteme 2008, nr 79, s. 21-54).
III. W powyższym kontekście - stosownie do treści art. 145 § 1 p.p.s.a. - należy zwrócić uwagę, iż nie każdy akt administracyjny, który dotknięty jest wadliwością automatycznie zostanie usunięty z obrotu prawnego. Ustawodawca bowiem przyjął, iż Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie (w całości lub w części) może tak orzec, jeżeli stwierdzi:
a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy;
b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, niezależnie od tego, czy uchybienie to miało wpływ na wynik sprawy;
c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Sąd stwierdza nieważność aktu administracyjnego (w całości lub w części), jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. kodeksu postępowania administracyjnego - Dz. U z 2013 r., poz. 267 ze zm. ( dalej k.p.a.) lub w innych przepisach (np. w art. 247 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997r. Ordynacja podatkowa- Dz. U. z 2012 r., poz. 749 ze zm. - dalej o.p.). Orzeka także wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych ustawach.
Reasumując należy stwierdzić, iż uchylenie aktu administracyjnego z racji naruszenia prawa nie powoduje uchylenia aktu administracyjnego, gdy wystąpi w postaci rażącej, albowiem wówczas stwierdza się nieważność decyzji lub postanowienia. Wreszcie "inne naruszenie przepisów postępowania" skutkuje uchyleniem aktu administracyjnego, o ile uchylenie to mogło mieć (a więc wcale nie musiało mieć) wpływ na wynik sprawy.
Za usprawniające tok postępowania administracyjnego należy uznać rozwiązanie przyjęte przez ustawodawcę w art. 145 § 3 p.p.s.a. polegające na tym, że w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2 tego przepisu, Sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza to postępowanie.
Kolejną - istotną zmianą - służącą usprawnieniu postępowania administracyjnego jest przyznanie sądom administracyjnym uprawnienia do merytorycznego orzekania (art. 145a p.p.s.a.), które stanowi odstępstwo od funkcjonującego równolegle modelu kasacyjnego. Celem zmian jest przyznanie sądowi - w zakresie objętym art. 145 § 1 pkt 1 lit. a oraz pkt 2 p.p.s.a. - uprawnienia zobowiązania organu w kwestii wydania decyzji lub postanowienia o wskazanym rozstrzygnięciu w określonym przez Sąd terminie. O ile okoliczności sprawy będą uzasadniały wydanie stosownego rozstrzygnięcia, Sąd nie tylko może uchylić zaskarżony akt administracyjny, ale wskazać - w wiążący sposób - tryb załatwienia sprawy, albo jej rozstrzygnięcie. Regulacja ta przyznaje więc Sądowi prawo do merytorycznego rozstrzygnięcia, które jest jednak wyłączone, gdy przepisy pozostawiają to uznaniu organu.
V. Istotnym - z punktu widzenia zakresu przedmiotowego kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne I instancji - jest art. 134 p.p.s.a. Z przepisu tego wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - wprowadzony został wyjątek od tej zasady dotyczący skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego. Przeprowadzona zmiana wynika z brzmienia dodanego art. 57a p.p.s.a., który wprost stanowi o związaniu sądu administracyjnego granicami skargi oraz powołaną podstawą prawną w tego rodzaju sprawach.
Odnosząc się do głównego zarzutu strony polegającym na nieprawidłowym doręczeniu przesyłki zawierającej wezwanie do złożenia wyjaśnień, należy podkreślić, że przyjmując wykładnię przepisu art. 43 kpa prezentowaną w złożonej skardze i nie uznając daty doręczenia pisma dorosłemu domownikowi, a uznając datę późniejszego doręczenia adresatowi, strona mogąc znać treść pism doręczanych jej za pośrednictwem męża, miałaby możliwość dowolnego kształtowania swoich relacji wobec ARiMR . Pisma korzystne dla strony mogłyby być przez nią uznawane , pisma niekorzystne traktowane jako niedoręczone lub doręczone w terminie późniejszym, tj. w dacie faktycznego przekazania pisma stronie przez domownika.
Z taką interpretacją przepisu art. 43 kpa nie można się zgodzić. W prowadzonym postępowaniu pisma wielokrotnie były doręczane W. G.– mężowi strony w tej samej formie ( brak adnotacji o zobowiązaniu się do oddania pisma adresatowi), w tym także decyzja organu I instancji, od której strona wniosła odwołanie i doręczenia te nie były kwestionowane przez stronę.
Podkreślić natomiast należy, że o ile na potwierdzeniu doręczenia przesyłki zawierającej wezwanie nr (...) faktyczne nie znajduje się informacja o zobowiązaniu się W. G. do doręczenia przesyłki, to doręczenie faktycznie nastąpiło. Mimo zatem nie podjęcia właściwego zobowiązania, jak twierdzi skarżąca, przesyłka została oddana adresatowi, zgodnie z art. 43 kpa.
W ocenie Sądu w rozumowaniu skarżącej tkwi oczywista sprzeczność, albo bowiem domownik nie zobowiązuje się do oddania pisma adresatowi i go nie oddaje albo domownik zobowiązuje się do oddania pisma i go przekazuje, jak to mało miejsce w rozpatrywanej sprawie.
W rozpatrywanym przypadku należy zatem uznać, że przesłanki prawidłowego doręczenia opisane w art.43 kpa faktycznie wystąpiły.
Odnosząc się do przywołanego przez skarżącą wyroku NSA z 20.12.2012 r. sygn. akt II OSK 158/11, wskazać należy, że nie tylko zatem domniemanie doręczenia ale również samo doręczenie przesyłki, nie zostało przez skarżącą obalone, przeciwnie strona potwierdza doręczenie tej przesyłki.
Zgodnie zaś z orzecznictwem sądów administracyjnych datą doręczenia pisma jest dzień odebrania pisma przez dorosłego domownika, a nie dzień faktycznego odebrania przez adresata pisma przekazanego przez tego domownika ( por. wyrok WSA w Poznaniu z 21.08.2013 r. sygn. akt III SA/Po 346/13, LEX nr 1359408).
Nie ma przy tym znaczenia fakt, że jak twierdzi skarżąca W. G. prowadzi odrębne gospodarstwo rolne (dokładnie – posiada odrębny numer producenta rolnego), a fakt, że jest on dorosłym domownikiem.
Tym samym, w ocenie Sądu, wezwanie zawierające informację w stwierdzonych we wniosku nieprawidłowościach zostało doręczone stronie w dniu 25. 09. 2013 r., tj. w tym samym dniu w którym strona złożyła wycofanie obejmujące te same 46 działek, które wymieniono w wezwaniu.
Okoliczności wskazane w zaskarżonej decyzji (str.19 -22 decyzji (...)) w ocenie Sądu świadczą natomiast o tym, że wycofanie części wniosku obejmujące 46 działek wskazanych w wezwaniu organu, musiało być złożone już po doręczeniu wezwania stronie.
Co również istotne, duża część działek ewidencyjnych/rolnych deklarowanych przez G. we wniosku, jak wynika z oświadczeń poszczególnych rolników użytkowanych było w postaci łąk właśnie przez innych rolników, będących właścicielami tych gruntów lub ich użytkownikami od wielu lat. .
Ta okoliczność wskazuje na deklarację we wniosku powierzchni gruntów przez W. G. nie będących w jakimkolwiek posiadaniu przez wnioskodawcę.
Co istotne strona nie przedstawia żadnych dowodów mogących potwierdzić fakt posiadania przez nią deklarowanych powierzchni, co do których organy ARiMR zgromadziły dowody przeciwne.
Trudno uznać bowiem za posiadanie gruntu jedynie sam zamiar jego użytkowania, a w przypadku łąki zamiar jednorazowego jej wykoszenia.
Działanie strony wskazuje na zamierzoną deklarację działek niebędących w jej rzeczywistym posiadaniu.
W sytuacji wykrycia błędów kontroli krzyżowej przez organ czy też w sytuacji gdy działka okazuje się własnością innego rolnika lub użytkowaną przez inne osoby. W. G. chcąc uniknąć konsekwencji błędu kontroli krzyżowej, starała się kwestionować doręczenie wezwania przez organy ARiMR, ewentualnie zasłania się nieznajomością przepisów.
Nie można zdaniem Sądu przyjąć jako wiarygodnego twierdzenia strony, ażeby wycofanie działek z wniosku było wynikiem podtopienia łąk, a brak prawidłowego zgłoszenia działania siły wyższej (podtopienia) wynikał z wątpliwości czy organ uzna zgłoszenie za odpowiadające wymogom formalnym.
Działając racjonalnie rolnik pozostawiłby takie działki we wniosku oczekując przyznania płatności, a nie składał o wycofanie działek, twierdząc, że zalanie działek było powodem do złożenia wycofania i pozbawienia należnej pomocy. W tym miejscu należy podkreślić ponownie, że według oświadczeń rolników działki były ich własnością bądź przedmiotem wieloletniego użytkowania.
W sprawie, na którą powołuje się skarżąca (sygn. akt V SA/Wa 813/13 i V SA/Wa 814/13) dotyczącej przyznania płatności na rok 2009 organy ARiMR nie uznały siły wyższej wobec powierzchni, co do których strona nie poinformowała właściwego organu ARiMR o nadzwyczajnych okolicznościach, a fakt występowania podtopienia działki został stwierdzony w trakcie czynności kontrolach przez organy ARiMR.
Powyższe wskazuje że skarżąca doskonale zna wymogi, które towarzyszą procedurze zgłaszania przypadków siły wyższej lub nadzwyczajnych okoliczności, w tym również przepis art. 72 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004 (tożsamy z zapisem art. 75 rozporządzenia Komisji WE nr 1122/2009), bowiem w sprawie o w/w sygnaturze to strona domagała się uznania tej siły wyższej i przyznania płatności w związku z jej wystąpieniem do całej deklarowanej powierzchni. W wydanych w sprawie za rok 2009 decyzjach organów ARiMR jak również w zapadłych wyrokach WSA i NSA (II GSK 1607/14 ) strona była informowana o treści przepisów dotyczących zgłaszania przypadków siły wyższej.
Właściwym powodem wycofania działek z wniosku, w ocenie Sądu były zatem ujawnione w wyniku kontroli administracyjnej konflikty kontroli krzyżowej. W. G. mając świadomość zadeklarowania we wniosku działek, które nie były w jej posiadaniu, zdecydowała się wycofać część wniosku w sytuacji kiedy wykryty został konflikt kontroli krzyżowej i w sytuacji kiedy ujawnili się właściwi posiadacze działek.
O ile natomiast jest możliwe aby kilka działek wycofywanych z wniosku pokrywało się z wezwaniem do złożenia wyjaśnień i takie zdarzenie można uznać za prawdopodobne, to jednak wycofanie tych samych 46 działek spośród 128 deklarowanych we wniosku jest już zdarzeniem wielce nieprawdopodobnym, co wyliczano w skarżonej decyzji przy użyciu wzorów matematycznych.
W ocenie Sądu drobna różnica pomiędzy treścią wezwania i wycofania działek przez stronę, w świetle analiz i prawdopodobieństwa wystąpienia takiego zdarzenia, jest wynikiem działania strony, która w ten sposób chciała uprawdopodobnić prezentowaną tezę o złożeniu wycofania działek przed otrzymaniem wezwania i w dalszej kolejności uniknąć konsekwencji związanych z wykryciem błędów kontroli krzyżowej dla 46 działek, których strona nie była użytkownikiem.
Nie ulega wątpliwości, że w sprawie nie doszło do obrazy treści art.43, 80 i art. 107 § 3 k.p.a., jak też art. 21 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7. 3. 2007r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków EFR na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, a także art.25 rozporządzenia Komisji ( WE) nr 1122/2009 i art. 16 rozporządzenia Komisji UE nr 65/ 2011.
Mając na względzie treść art. 151 p.p.s.a należało orzec jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 27.07.2026. · Źródło