V SA/Wa 780/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Andrzej Kania, Sędzia WSA - Michał Sowiński, Sędzia WSA - Beata Blankiewicz - Wóltańska (spr.), , Protokolant: specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 września 2011 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW) oddala skargę. Przedmiotem skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przez Pana J. K. (zwanego dalej Skarżącym) jest decyzja Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w W. z dnia [...] lutego 2011 r. Nr [...] znak [...], utrzymująca w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2010r. Nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). J. K. czterokrotnie w latach 2004 – 2007 zwracał się do Biura Powiatowego ARiMR w O. (woj. [...]) o przyznanie płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania. W wyniku rozpatrzenia tych wniosków, decyzjami: • z [...] grudnia 2004 r. , Nr [...] za rok 2004, • z [...] kwietnia 2006 r. , Nr [...] za rok 2005, • z [...]listopada 2006 r. , Nr [...] za rok 2006, • z [...] grudnia 2007 r. , Nr [...] za rok 2007 Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. przyznał wnioskodawcy płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW). W dniu [...] kwietnia 2008 r. wpłynęło do organu pismo J. K., z którego wynikało, że część gruntów objętych wnioskami o dopłaty nie jest już w jego posiadaniu. W dniu [...] kwietnia 2010 roku Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. wezwał Skarżącego do złożenia wyjaśnień do sprawy. Pismem z dnia [...] czerwca 2010 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. zawiadomił Skarżącego o wszczęciu postępowania w sprawie ustalenia nienależnie pobranych środków finansowych, przyznanych decyzjami Kierownika Biura Powiatowego w O. z dnia [...] grudnia 2004 r. , Nr [...] (za rok 2004), z dnia [...] kwietnia 2006 r. , Nr [...] (za rok 2005), z dnia [...] listopada 2006 r. , Nr [...] (za rok 2006) oraz z dnia [...] grudnia 2007 r. , Nr [...] (za rok 2007). Decyzją z [...] października 2010r. Nr [...] działający z upoważnienia Prezesa ARiMR Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w O. ustalił kwotę nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania w wysokości [...] zł. Uzasadniając obszernie wydane rozstrzygnięcie organ stwierdził, iż analiza złożonych przez Skarżącego wniosków oraz zebranej w sprawie dokumentacji wskazała, że producent rolny, mimo ciążącego na nim obowiązku, nie prowadził zadeklarowanych upraw przez 5 lat. W związku z powyższym Skarżący winien zwrócić kwotę nienależnie pobranej płatności. W dniu [...] listopada 2010 r. J. K. zwrócił się do Prezesa ARiMR z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, szeroko opisując swoją sytuację związaną z wypowiedzeniem umowy dzierżawy na posiadane grunty, które zgłaszał w latach 2004 - 2007 do płatności ONW. Decyzją z [...] lutego 2011 r. Nr [...] znak [...] działający z upoważnienia Prezesa ARiMR Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] października 2010r. o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania wydaną przez Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z upoważnienia Prezesa ARiMR. Organ w obszernym uzasadnieniu opisał stan faktyczny i prawny sprawy, wskazał ponadto, że zgodnie z § 9 ust. 2 pkt 1 lit. a rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz.657 z p. zm.), należy stwierdzić, iż skoro J. K. zaprzestał prowadzenia działalności rolniczej – mimo deklarowania prowadzenia jej przez 5 lat, musi zwrócić otrzymaną całość płatności ONW za cały okres jej pobierania. Organ wskazał ponadto, że w przedmiotowej sprawie nie wystąpiły przesłanki umożliwiające odstąpienie od dochodzenia nienależnie pobranych płatności – wskazane w rozporządzeniu Komisji (WE) nr 1974/2006. Na powyższą decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył J. K. w dniu [...] marca 2011 r., wnosząc o uchylenie w całości decyzji Prezesa ARiMR, jako wydanej z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu skargi Skarżący wskazał, podobnie jak w odwołaniu, iż decyzja Prezesa ARiMR nie uwzględniła, że Skarżący bez swojej winy nie mógł prowadzić działalności rolniczej, albowiem zaniechanie działalności rolnej nastąpiło niezależnie od woli Skarżącego na skutek wypowiedzenia mu umów dzierżawy z dniem [...] listopada 2006 r. Zdaniem strony działał w dobrej wierze oraz dopełnił wszelkiej staranności. W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w całości podtrzymał swoje stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi jako niezasadnej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. - dalej p.p.s.a. ), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Funkcją sądownictwa administracyjnego jest więc sprawowanie wymiaru sprawiedliwości poprzez działalność kontrolną nad wykonywaniem administracji publicznej. Wymaga to oceny, czy zaskarżona decyzja odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jej wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Rozważając w tym kontekście zarzuty zawarte w skardze stwierdzić należy, że nie są one zasadne. Stan faktyczny ustalony przez organ jest bezsporny, J. K. otrzymał płatności z tytułu wspierania działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania za lata 2004 - 2007. Organ i Skarżący nie negują również tego, iż od 2008 roku sporne nieruchomości, na które były ustalone te płatności, zostały odebrane po wypowiedzeniu umowy dzierżawy i nie znajdują się już w posiadaniu Skarżącego. Strona nie zaprzecza też, że zaprzestała prowadzenia programu na przedmiotowych nieruchomościach. W niniejszej sprawie oprócz przepisów unijnych zastosowanie mają następujące przepisy krajowe: 1. rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 14 kwietnia 2004 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej na wspieranie działalności rolniczej na obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania objętej planem rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. Nr 73, poz.657 z p. zm.), 2. rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania (ONW)", objętej Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 68, poz. 448 z p. zm.), 3. ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427 z p. zm.), 4. ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich ze środków pochodzących z Sekcji Gwarancji Europejskiego Funduszu Orientacji i Gwarancji Rolnej (Dz. U. Nr 229, poz. 2273 z p. zm.), 5. pomocniczo ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (Dz. U. Nr 35, poz. 217 z p. zm.) i poprzedzającej ją ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych i oddzielnej płatności z tytułu cukru (Dz. U. z 2004 r. Nr 6, poz. 40 z p. zm.). Z treści powołanych przepisów wynika, że jeżeli rolnik zaniechał prowadzenia działalności rolniczej na działkach rolnych lub ich częściach położonych na obszarach ONW w okresie objętym zobowiązaniem, to zwraca całość płatności ONW, za cały okres jej pobierania (§ 9 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 kwietnia 2007 r.). Z treści § 9 ust. 4 pkt 1 tego rozporządzenia wynika, że: płatność ONW nie podlega zwrotowi, jeżeli zaniechanie działalności rolniczej, o którym mowa w ust. 1, nastąpiło na skutek rozwiązania przez wydzierżawiającego umowy dzierżawy gruntów rolnych, na których są położone objęte wnioskiem działki rolne lub ich części w granicach obszarów ONW, z powodu zaistnienia okoliczności, za które dzierżawca nie ponosi odpowiedzialności, pod warunkiem poinformowania Agencji o rozwiązaniu umowy, zgodnie z art. 47 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. (...). Należy podkreślić, że Skarżący mógł uniknąć obowiązku zwrotu płatności, jednakże warunkiem koniecznym do zastosowania tego przepisu było poinformowanie o rozwiązaniu umowy dzierżawy w terminie wskazanym art. 47 ust. 2 rozporządzenia 1974/2006 – który stanowi, że przypadki siły wyższej lub wyjątkowych okoliczności są zgłaszane przez beneficjenta lub przez upoważnioną przez niego osobę na piśmie właściwemu organowi, wraz z odpowiednimi dowodami wystarczającymi dla właściwych organów, w ciągu 10 dni roboczych od dnia, w którym beneficjent lub upoważniona przez niego osoba są w stanie dokonać tej czynności – czego Skarżący nie uczynił mimo wskazania we wniosku o przyznanie płatności o obowiązku informowania o wszystkich okolicznościach związanych z przyznaną płatnością. Skarżący bowiem już od 2006 roku był informowany przez wydzierżawiającego, że została z nim rozwiązana umowa dzierżawy (m.in. z powodu nieopłacania za nią czynszu dzierżawnego) ze skutkiem na dzień [...] września 2007 r. , jednakże dopiero w dniu [...] kwietnia 2008 r. (data wpływu do organu) poinformował organ o fakcie zaprzestania produkcji rolnej na spornym terenie z powodu utracenia posiadania. Natomiast zgodnie z wskazanymi przepisami J. K. poinformował agencję o fakcie przejęcia przez J. D. oraz M. S. części nieruchomości, organ zaś odliczył od zobowiązania Skarżącego grunty o pow. [...] ha oraz [...] ha od całego zobowiązania dot. ONW. W sprawie mają również - jak wyżej wskazano - zastosowanie przepisy prawa unijnego, w tym: 1. rozporządzenia Komisji (WE) Nr 796/2004 z dnia 21 kwietnia 2004 r. ustanawiające szczegółowe zasady wdrażania zasady współzależności, modulacji oraz zintegrowanego systemu administracji i kontroli przewidzianych w rozporządzeniach Rady (WE) nr 1782/2003 i (WE) nr 73/2009 oraz wdrażania zasady współzależności przewidzianej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 479/2008 (Dz. UE. L. Nr 141.18 z p. zm.) - odnoszące się do pomocy za lata 2005-2009, 2. rozporządzenia Komisji (WE) nr 1974/2006 z dnia 15 grudnia 2006 r. ustanawiającego szczegółowe zasady stosowania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW) (Dz. U. UE L 368 z 23.12.2006, str. 15). Z powołanych przepisów wynika, że w przypadku dokonania nienależnej płatności rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki obliczone zgodnie z przepisami. Ponadto przepisy stanowią, że obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli dana płatność została dokonana na skutek pomyłki organu oraz jeśli błąd nie mógł zostać wykryty przez rolnika (art. 73 ust. 1, 3 i 4 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004). Ponadto obowiązek zwrotu nie ma zastosowania, jeżeli okres między datą płatności pomocy a datą pierwszego powiadomienia beneficjenta przez organ o nieuzasadnionym charakterze płatności jest dłuższy niż 10 lat, jednocześnie okres ten zostaje ograniczony do 4 lat, jeśli beneficjent działał w dobrej wierze (art. 73 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 796/2004). Organy w rozpatrywanej sprawie przeprowadziły w tym zakresie postępowanie dowodowe i prawidłowo oceniły, że nie można wskazać, iż Skarżący działał w dobrej wierze i tym samym nie zastosowały wobec J. K. ograniczenia czasowego dotyczącego zwrotu. Rozpatrując całokształt sprawy należy przyjąć, że prawidłowo ustalony stan faktyczny w sprawie dał organowi podstawę do stwierdzenia, że po stronie Skarżącego powstało zobowiązanie do realizacji tych przedsięwzięć przez okres co najmniej pięciu lat. Skarżący zobowiązania nie dotrzymał, co - zgodnie z § 9 ust. 1 cyt. rozporządzenia - spowodowało, iż płatności, które otrzymał, podlegają zwrotowi. Sąd nie stwierdził ponadto, iż organy administracji w niniejszej sprawie prowadziły postępowanie z obrazą art. 6 k.p.a. i pozostałych przepisów postępowania administracyjnego, gdyż prawidłowe stosowanie obowiązujących przepisów prawa pozostaje w zgodzie z zasadą legalności działania, zawartą w tym przepisie. Mając wszystkie powyższe okoliczności na uwadze, Sąd uznał, że organy administracji w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, zaś wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu. Z tych względów, w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę.