V SA/Wa 780/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący – Sędzia WSA Mirosława Pindelska po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi [...] na pismo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] stycznia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty pomocy finansowej postanawia: odrzucić skargę. Wnioskiem z dnia 30 września 2011 r. (nadanym w urzędzie pocztowym w dniu 6 października 2011 r.) strona skarżąca wystąpiła do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej: Agencja) o przyznanie pomocy finansowej w ramach działania 312 "Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw". Pismem z dnia [...] kwietnia 2012 r. Agencja poinformowała skarżącą, iż jej wniosek o przyznanie pomocy został rozpatrzony pozytywnie. W dniu [...] kwietnia 2012 r. została zawarta miedzy stroną skarżącą a Agencją umowa cywilnoprawna nr [...] o przyznaniu pomocy na realizację wskazanej w umowie operacji. Wnioskiem z dnia 21 grudnia 2012 r. skarżąca wystąpiła o płatność, wskazując iż dotyczy ona pomocy udzielonej na podstawie umowy z dnia [...] kwietnia 2012 r. Pismem z dnia [...] września 2013 r. Agencja poinformowała skarżącą, że operacja realizowana na podstawie umowy z dnia [...] kwietnia 2012 r. nie będzie finansowana – Agencja odmawia wypłaty pomocy. Skarżąca wystąpiła w dniu 4 października 2013 r. (data nadania listu poleconego w urzędzie pocztowym) z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy. Zaskarżonym pismem z dnia [...] stycznia 2014 r. Agencja poinformowała, iż wniosek skarżącej rozpatrzono negatywnie. Spółka złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wskazując, iż dotyczy ona decyzji Agencji z dnia [...] stycznia 2014 r. o odmowie wypłaty pomocy na podstawie umowy nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje. Skarga jest niedopuszczalna i podlega odrzuceniu. Na wstępie przypomnieć należy, iż na podstawie art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; zwanej dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg m.in. na decyzje, akty, czynności w nim wymienione. Ponadto zgodnie z § 3 tego artykułu, sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę i stosują środki określone w tych przepisach. Rozważając sprawę należy stwierdzić – co jest niesporne, że jej źródłem jest umowa stron zawarta w związku z realizacją operacji w zakresie działania “ Tworzenie i rozwój mikroprzedsiębiorstw", objętego PROW na lata 2007-2013 (vide: umowa nr [...] z dnia [...] kwietnia 2012 r., k. 185-196 akt adm.). Podstawę prawną wskazaną w umowie stanowił art. 22 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (t. j. Dz. U. z 2013 r., poz. 173; zwanej dalej: "ustawą o wspieraniu"). Zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o wspieraniu, pomoc przyznawana jest osobie fizycznej, osobie prawnej, jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, jeżeli wnioskodawca spełnia warunki przyznania pomocy określone we wskazanych przepisach. Z kolei, w myśl art. 22 ust. 1 ustawy o wspieraniu, pomoc jest przyznawana na podstawie umowy, zawieranej pod rygorem nieważności, w formie pisemnej. Mając powyższe na uwadze w prowadzonym postępowaniu można niewątpliwie wyróżnić dwa etapy. Pierwszy etap związany jest z przyznawaniem pomocy i zostaje wszczęty złożeniem przez stronę wniosku o przyznanie pomocy. Etap ten ma charakter quazi administracyjny. Finalizacją jego jest natomiast rozstrzygnięcie w przedmiocie przyznania pomocy – pozytywne lub odmowne. Ten etap ma charakter bądź administracyjny (sądowoadministracyjnym) bądź cywilnoprawny. Charakter cywilnoprawny ma umowa o dofinansowanie, natomiast administracyjnoprawny będą miały wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a następnie skarga do sądu administracyjnego. Tryby postępowania (administracyjnoprawny i cywilnoprawny) nigdy się ze sobą nie łączą i w związku z tym skarżąca albo korzysta z trybu cywilnoprawnego podpisując umowę o dofinansowanie, albo z administracyjnoprawnego składając wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W przypadku rozstrzygnięcia pozytywnego wnioskodawca może zawrzeć umowę o dofinansowanie. Umowa ma charakter cywilnoprawny i jak do każdej umowy zastosowanie ma tu zasada swobody umów, wyrażająca się w tym konkretnym przypadku poprzez możliwość jej podpisania na wskazanych warunkach, bądź w przypadku nieakceptowania warunków na jakich ma być zawarta, skarżącemu będzie przysługiwało uprawnienie do złożenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa i następnie skargi do sądu administracyjnego. Niedopuszczalne jest natomiast podpisanie umowy, a więc zaakceptowanie jej warunków i złożenie administracyjnego środka odwoławczego. Zdaniem Sądu podpisanie umowy o dofinansowanie w całości konsumuje wniosek o dofinansowanie projektu i brak jest w związku z tym przedmiotu postępowania administracyjnego i sądowoadministracyjnego. W przedmiotowej sprawie w dniu [...] kwietnia 2012 r. została zawarta umowa miedzy Agencją a stroną skarżącą, określająca prawa i obowiązki stron związane z realizacją operacji, zaś przedmiotem sporu stron jest kwestia wywiązania się przez beneficjenta z umowy, wynikająca z odmowy wypłaty pomocy na wniosek o płatność, złożony przez skarżącą w dniu 21 grudnia 2012 r. Wskazać zatem należy, iż zawarcie umowy oznacza definitywne zamknięcie etapu postępowania administracyjnego, w którym służyła skarga do sądu administracyjnego. To z kolei powoduje konieczność stwierdzenia, że wskazany przez stronę przedmiot zaskarżenia nie stanowi podejmowanego w postępowaniu administracyjnym rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Nie ulega przy tym wątpliwości, że ocena prawidłowości realizacji zobowiązań wynikających z umowy cywilnoprawnej przez jej strony wraz ze wszystkimi kontraktowymi konsekwencjami dokonania takiej oceny, podlega kontroli sądów powszechnych w razie zaistnienia sporu w tym zakresie, a nie sądów administracyjnych. Wskazać w tym miejscu dodatkowo należy na postanowienie zawarte w § 18 umowy, w myśl którego wszystkie spory pomiędzy Agencją a Beneficjentem rozstrzygane będą przez sąd powszechny właściwy dla siedziby Agencji (vide k. 186 akt adm.). Oczywistym jest zatem, że ewentualne roszczenia beneficjenta o wypłatę pomocy w zakresie objętym korektą podlegają dochodzeniu na drodze postępowania cywilnego (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2011 r. sygn. akt II GSK 779/11, dostępny w internetowej bazie pod adresem www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Zdaniem Sądu nie powinno w konsekwencji budzić wątpliwości, że spór zaistniały między Agencją a skarżącą jest sprawą cywilną, która nie podlega kognicji sądów administracyjnych. W związku z tym, stwierdzić należy, iż na pismo z dnia [...] stycznia 2014 r. skarga do sądu administracyjnego nie przysługuje, co stanowi przesłankę do odrzucenia skargi będącej przedmiotem niniejszego postępowania. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 58 § 3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji postanowienia.