V SA/Wa 780/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Jarosław Stopczyński (spr.), Sędzia NSA - Piotr Piszczek, Sędzia WSA - Dariusz Zalewski, , Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 października 2015 r. sprawy ze skargi A. S. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym zarzutów; oddala skargę. Po rozpatrzeniu zażalenia A.S. z dnia [...] października 2014 r. na postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] września 2014 r. Nr [...] w sprawie stanowiska wierzyciela Prezes ARiMR postanowieniem z dnia [...] listopada 2014 r. nr [...] utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu ww. postanowienia organ przywołał m.in. następujące okoliczności faktyczne i prawne: Zgodnie z art. 17 § 1a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, o ile odrębne przepisy nie stanowią inaczej, do zażaleń na postanowienia, o których mowa w art. 34 § 2, wydanych przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przepis art. 127 § 3 k.p.a stanowi, że od decyzji wydanej w pierwszej instancji przez ministra lub samorządowe kolegium odwoławcze nie służy odwołanie, jednakże strona niezadowolona z decyzji może zwrócić się do tego organu z wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy; do wniosku tego stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące odwołań od decyzji. Powyższe oznacza, że w przedmiocie stanowiska wierzyciela na zarzuty, wydane przez wierzycieli, dla których organem wyższego stopnia jest minister, stosuje się odpowiednio art. 127 § 3 k.p.a., co oznacza, że w odniesieniu do tych postanowień przysługuje zażalenie do tego samego organu, który wydał zaskarżone postanowienie, a nie do ministra. Organ przypomniał, że skarżący zarzucił organowi naruszenie: 1) art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego; 2) art. 45 ust. 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej; 3) przepisów Kodeksu postępowania cywilnego; 4) art. 29 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji; art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Ponadto zarzuca organowi przekroczenie przez Agencję Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uprawnień w zakresie wystawionych tytułów wykonawczych. Skarżący wywodzi, że w przedmiotowej sprawie egzekucja winna odbywać się według przepisów postępowania cywilnego. Zadaniem Skarżącego "obowiązek, którego dotyczą tytuły wykonawcze nie podlega egzekucji administracyjnej a egzekucji komorniczej sądowej w myśl przepisów kodeksu postępowania cywilnego.". Ponadto Skarżący wskazuje, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa "nie posiadała uprawnień organu podatkowego w zakresie wystawionych bezpodstawnie tytułów wykonawczych jako, że ustawa z 2008 r. nie daje takowych uprawnień Agencji". Dodatkowo Skarżący podnosi, iż został pozbawiony prawa do sądu w rozumieniu art. 45 Konstytucji RP oraz, że w tytułach wykonawczych organ błędnie wskazał datę orzeczenia stanowiącego podstawę wszczęcia egzekucji. Odnosząc się do powyższych zarzutów organ uznaje je za niezasadne. Wskazuje, że stanowisko Skarżącego, iż przedmiotowa egzekucja winna odbywać się na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego, jest nieprawidłowe. Organ przypomina, że skarżącemu na podstawie umowy nr [...] o dofinansowanie projektu przyznano pomoc finansową w zakresie: 1) priorytetu "Wspieranie zmian i dostosowań w sektorze rolno - żywnościowym", 2) działania: "Ułatwianie startu młodym rolnikom". Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U z 2008 r. Nr 98, poz. 634, ze zm.) w sprawach dotyczących ustalenia nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, które zostały przekazane przez Agencję na podstawie umowy w związku z realizacją Wspólnej Polityki Rolnej, Wspólnej Polityki Rybackiej lub sektorowego programu operacyjnego: 1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, 2) krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej - stosuje się przepisy Kodeksu postępowania cywilnego. Z przepisu ust. 2 tegoż artykułu wynika jednak, że do egzekucji wierzytelności, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zatem stanowisko Skarżącego, iż egzekucja winna być realizowania na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego jest błędna. Organ uznaje, że nieprawidłowy jest również zarzut Skarżącego naruszenia art. 45 ust. 1 i art. 11 ust. 2 Konstytucji RP, albowiem nie jest trafne twierdzenie Skarżącego, że organ prowadząc postępowanie egzekucyjne w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zamknął Skarżącemu drogę postępowania sądowego z tego powodu, że - zdaniem Skarżącego - egzekucja winna odbywać się w trybie przepisów kodeksu postępowania cywilnego. W trybie przepisów postępowania cywilnego odbywa się ustalenie nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, które zostały przekazane przez Agencję na podstawie umowy, zaś egzekucja tych należności odbywa się już na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Organ podnosi również że w sprawie ustalenia nienależnie pobranej pomocy finansowej toczyło się postępowanie cywilne przed Sądem Okręgowym w R., a następnie przed Sądem Apelacyjnym w R.. Sąd Okręgowy w wyniku rozpoznania sprawy w dniu [...] marca 2012 r. wydał nakaz zapłaty, który został zaskarżony przez Skarżącego. Następnie Sąd Apelacyjny w R., na skutek apelacji Skarżącego uchylił ww. nakaz i zasądził od niego na rzecz Agencji kwotę 87.973,30 zł. Z powyższego wynika, że Skarżący miał zapewniony dostęp do drogi sądowej, a tym samym do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy. Również niezasadny jest zarzut naruszenia art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, w szczególności z tego powodu, że zakaz, o którym mowa w tym przepisie adresowany jest do ustawodawcy, a nie do organów stosujących prawo. Organ stoi na stanowisku, iż niezasadny jest zarzut, że Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie była uprawniona do wystawienia tytułów wykonawczych. Wbrew twierdzeniu Skarżącego uprawnienie to wynika z brzmienia art. 30 ust. 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w związku z art. 26 i nast. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Z przepisów tych wynika, że organ egzekucyjny wszczyna egzekucję administracyjną na wniosek wierzyciela (tu: Agencji) i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Tytuł wykonawczy, jest zatem podstawą egzekucji administracyjnej; jest dokumentem urzędowym niezbędnym do wszczęcia i prowadzenia tegoż postępowania. Organ przypomina jednocześnie, że tytuł wykonawczy wystawiony w sprawie Skarżącego będący podstawą wszczęcia wobec Niego egzekucji, został wystawiony zgodnie z wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U Nr 137, poz. 1541, ze zm.) W ocenie organu bezpodstawne są również zarzuty naruszenia przez organ art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjne. Skarżący w zażaleniu nie wskazał na czym miałoby polegać naruszenie przez Agencję ww. przepisów. Agencja w toku postępowania podjęła wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia sprawy a także prowadziła postępowanie zgodnie z obowiązującymi przepisami. Skarżący na bieżąco informowany był o stanie sprawy, o czym świadczy liczna korespondencja. Skarżącemu przed wystawieniem tytułu wykonawczego oraz skierowaniem sprawy do postępowania egzekucyjnego, doręczone zostały pisma: 1) informujące o niewypełnieniu zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie (pismo z dnia [...].02.2011 r.); 2) w sprawie odwołania dotyczącego pomocy (pismo z dnia [...].01.2011 r. i z dnia [...].05.2011 r.); wezwania do zapłaty z dnia [...].06.2011 r.. oraz z dnia [...].09.2011 r.; 4) odpowiedź na wniosek o rozłożenie należności na raty (pismo z dnia [...].07.2011 r.); 5) odpowiedź na zarzuty beneficjenta (pisma z dnia [...].09.2011 r., z dnia [...].10.2011 r.); 6) upomnienie z dnia [...].12.2013 r.; 7) odpowiedź na zarzuty beneficjanta (pismo z dnia [...].01.2014 r.); 8) odpowiedź na wniosek o umorzenie należności (pisma z dnia [...].03.2014 r. i [...].04.2014 r.). W toku postępowania organ zaproponował Skarżącemu zawarcie stosownej ugody dotyczącej uregulowania należności, do zawarcia której nie doszło. W toku postępowania Skarżący miał możliwości składania pism, wniosków, odwołań, z którego to uprawnienia skorzystał. Zatem zarzuty nie podejmowania przez Agencję czynności zmierzających do prawidłowego wyjaśnienia sprawy oraz naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organu, są niezasadne. Postanowienie organu z dnia [...] listopada 2014 r. zaskarżył w całości A.S. podnosząc identyczne zarzuty jak w zażaleniu na postanowienie Prezesa ARiMR z dnia [...] września 2014 r., a mianowicie zarzuty naruszenia: - art. 7 i 8 kodeksu postepowania administracyjnego, - art. 45 § 1 oraz art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, - art. 29 ustawy o postepowaniu egzekucyjnym w administracji, - art. 33 pkt 10 w zw. z art. 27 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, - przepisów kodeksu postępowania cywilnego, - przekroczenia przez Agencje Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa uprawnień w zakresie wystawionych bezpodstawnie tytułów wykonawczych – jako, że ustawa o ARiMR z 2008 roku – nie nadaje Agencji takowych – co czyniła poprzednia ustawa z roku 1993. Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o: - uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, - uznanie nieważności wydanego przez Agencje Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa postanowieniem w związku z rażącym naruszeniem prawa materialnego – jak wyżej, - zwolnienia od kosztów sądowych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Sąd zważył co następuje: Skarga nie jest zasadna. Na wstępie podnieść należy, iż nie jest trafne stanowisko skarżącego jakoby egzekucja w jego sprawie winna być prowadzona w oparciu o przepisy kodeksu postępowania cywilnego. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2008 r. Nr 98, poz. 634, ze zm.) w sprawach dotyczących ustalenia nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych, które zostały przekazane przez Agencję na podstawie umowy w związku z realizacją Wspólnej Polityki Rolnej, Wspólnej Polityki Rybackiej lub sektorowego programu operacyjnego: pochodzących z funduszy Unii Europejskiej, krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej - stosuje się przepisy Kodeksu postepowania cywilnego. Jak trafnie podkreśla organ z ust. 2 tegoż artykułu wynika jednak, że do egzekucji wierzytelności, o których mowa w ust. 1, stosuje się przepisy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Zatem w przypadku gdy pobranie środków publicznych zostało przekazane przez Agencję na podstawie umowy, jedynie ustalenie nienależnej płatności lub płatności pobranej w nadmiernej wysokości następuje na drodze postępowania cywilnego, zaś egzekucja tych należności odbywa się w drodze przepisów o postepowaniu egzekucyjnym w administracji. Zdaniem sądu nietrafny jest również zarzut naruszenia art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Z tych przepisów wynika, że każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd oraz, że ustawa nie może nikomu zamykać drogi sądowej do dochodzenia naruszonych wolności lub praw. W ocenie sądu nie można zgodzić się ze skarżącym, że organ prowadząc postępowanie egzekucyjne w trybie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zamknął mu drogę postępowania sądowego z tego powodu, że egzekucja winna odbywać się w trybie przepisów kodeksu postępowania cywilnego. W trybie przepisów postępowania cywilnego odbywa się jedynie ustalenie nienależnie lub nadmiernie pobranych środków, które zostały przekazane przez Agencję na podstawie umowy, zaś egzekucja tych należności odbywa się na podstawie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. W tym miejscu warto przypomnieć, że w sprawie ustalenia nienależnie pobranej pomocy przez skarżącego toczyło się postępowanie cywilne przed Sądem Okręgowym w R., a następnie przed Sądem Apelacyjnym w R. Sąd Apelacyjny w R. ostatecznie zasądził od skarżącego na rzecz Agencji kwotę 87.973,30 zł Od rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego w R. skarżący wniósł skargę kasacyjną jednakże Sąd Najwyższy postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2014 roku odmówił jej przyjęcia do rozpoznania. W związku z tym trzeba zgodzić się, że Skarżący miał zapewniony dostęp do drogi sądowej, a tym samym do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia jego sprawy. Niezasadny jest także zarzut naruszenia art. 77 ust. 2 Konstytucji RP, bowiem zakaz, o którym mowa w tym przepisie adresowany jest do ustawodawcy, a nie do organów stosujących prawo. Sąd nie podziela zarzutu jakoby Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa nie była uprawniona do wystawienia tytułów wykonawczych. Uprawnienie to wynika z brzmienia art. 30 ust. 2 ustawy o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w związku z art. 26 i nast. ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Poza tym tytuł wykonawczy w sprawie będący podstawą wszczęcia wobec Niego egzekucji został wystawiony zgodnie z wzorem określonym w rozporządzeniu Ministra Finansów z dnia 22 listopada 2001 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U Nr 137, poz. 1541 ze zm.) i zawiera elementy, o których mowa w art. 27 tegoż rozporządzenia. Sąd nie uznaje za uzasadnione zarzuty naruszenia przez organ art. 7 i 8 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Stosownie do art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej. Podkreślenia wymaga, że skarżący nie wskazał na czym miałoby polegać naruszenie przez Agencję ww. przepisów. Co istotne skarżącemu przed wystawieniem tytułu wykonawczego oraz skierowaniem sprawy do postępowania egzekucyjnego doręczona została liczna korespondencja dotycząca m.in.: - nie wypełnienia zobowiązań wynikających z umowy o dofinansowanie; - wezwania do zapłaty; - rozłożenia należności na raty zarzutów, upomnienia oraz odpowiedzi na wniosek o umorzenie należności. Z akt sprawy wynika nawet, że organ zaproponował Skarżącemu zawarcie ugody dotyczącej uregulowania należności. Zauważyć także należy, że skarżący miał możliwości składania pism, wniosków i odwołań. Zatem zarzuty nie podejmowania przez Agencję czynności zmierzających do prawidłowego wyjaśnienia sprawy oraz naruszenia zasady pogłębiania zaufania do organu sąd uznaje za bezpodstawne. Mając powyższe na względzie skargę oddalono na podstawie art. 151 p.p.s.a