V SA/Wa 781/24

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Piotr Kraczowski, Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Asesor WSA - Paweł Gorajewski (spr.), , Protokolant st. specjalista - Monika Włochińska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2024 r. sprawy ze skargi J.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Warszawie z dnia 28 listopada 2023 r. nr KOC/1610/Ni/23 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu otrzymanej pomocy na rzecz ochrony miejsc pracy oddala skargę Decyzją z 28 listopada 2023 r. (nr KOC/1610/Ni/23) Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Warszawie (dalej zwane "SKO") na podstawie art. 1 i art. 2 ustawy z 24 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 570) i art. 127 § 2 w zw. z art. 1 pkt 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm.; dalej zwanej "kpa") utrzymało w mocy decyzję Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie z 3 lutego 2023 r. (nr 93/WWP.I.4220.9192.2021.MSB), którą – na podstawie art. 15gg ust. 23a, ust. 24 i ust. 28 pkt 2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.; dalej zwanej "ustawą o COVID-19") zobowiązano J.P. (prowadzącą działalność gospodarczą pod firmą [...]) do zwrotu otrzymanej pomocy na rzecz ochrony miejsc pracy przyznanej na podstawie art. 15gg ustawy o COVID-19 w kwocie 7656,09 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania każdej z transzy tej pomocy do dnia zapłaty w sposób wskazany w decyzji. W uzasadnieniu decyzji SKO wskazało, że wnioskiem z 26 sierpnia 2020 r. Skarżąca zwróciła się do Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie o przyznanie z Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych środków na dofinansowanie wynagrodzenia pracowników nieobjętych przestojem, przestojem ekonomicznym albo obniżonym wymiarem czasu pracy w związku ze spadkiem obrotów gospodarczych w następstwie wystąpienia COVID-19 dla 3 pracowników w kwocie 7656,09 zł na dofinansowanie wynagrodzeń pracowników za okres 3 miesięcy. Uwzględniając ten wniosek, Wojewódzki Urząd Pracy w Warszawie dokonał wypłaty wnioskowanej kwoty w 3 transzach (22 września, 21 października i 20 listopada 2020 r.) na wskazane konto bankowe. Następnie pismem z 6 października 2022 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie wezwał Skarżącą do złożenia rozliczenia środków z funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem obowiązku zwrotu całości otrzymanej pomocy wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, a z uwagi na niewykonanie wezwania – pismem z 25 listopada 2022 r. zawiadomił Skarżącą o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji nakazującej Skarżącej zwrot otrzymanej pomocy. SKO wskazało, że w toku postępowania administracyjnego Skarżąca w piśmie z 15 grudnia 2022 r. zwracała się o "przesunięcie terminu rozliczenia" oraz wskazała na trudną sytuację zdrowotną, jednak pismem z 28 grudnia 2022 r. Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie poinformował Skarżącą, że podmiot, który otrzymał wsparcie, był zobowiązany do rozliczenia otrzymanych środków na wypłatę świadczeń na rzecz ochrony miejsc pracy w terminie 30 dni od zakończenia okresu pobierania świadczeń, zaś na podstawie art. 15gg ust. 23a ustawy o COVID-19 dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy ma obowiązek wezwania podmiotu, który nie spełnił obowiązku złożenia rozliczenia, do wywiązania się z niego w dodatkowym terminie 30 dni (który jest terminem ustawowym prekluzyjnym) od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem obowiązku zwrotu całości otrzymanej pomocy wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, przy czym jeżeli podmiot nie wywiąże się z tego obowiązku w dodatkowym terminie, to dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy wydaje decyzję o zwrocie. SKO stwierdziło, że Skarżąca nie złożyła dokumentów rozliczeniowych w terminie wynikającym z ustawy o COVID-19 (dokumenty rozliczeniowe zostały nadesłane już po wydaniu decyzji Dyrektora Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie z 3 lutego 2023 r.). SKO uznało, że ustawodawca wyraźnie wskazał, że konsekwencją nierozliczenia się przez stronę ze zobowiązania w określonym terminie jest sankcja polegająca na zwrocie w całości otrzymanej pomocy. Natomiast odnosząc się do argumentacji podniesionej w odwołaniu (wskazującej na problemy zdrowotne i wiek Skarżącej, które miały utrudniać wywiązanie się z terminów zobowiązań prawnych), SKO wskazało, że ustawa o COVID-19 przewiduje (w art. 15gj ust. 1), że do umarzania, odraczania terminów lub rozkładania na raty spłat należności powstałych w związku z udzieleniem pomocy na podstawie m.in. art. 15gg tej ustawy stosuje się określone przepisy ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych, w tym art. 57, który przewiduje możliwość umarzania należności w całości (w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem dłużnika lub interesem publicznym) lub – w przypadkach uzasadnionych względami społecznymi lub gospodarczymi, w szczególności możliwościami płatniczymi dłużnika – umarzania w części, bądź odraczania terminów spłaty lub rozkładania należności na raty. SKO zaznaczyło, że aby skorzystać z tych możliwości, należy wystąpić z odpowiednim wnioskiem. Skarżąca złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę (pismo 11 stycznia 2024 r., doprecyzowane w piśmie z złożonym w organie w dniu 6 lutego 2024 r.) na decyzję SKO. Skarżąca przedstawiła swoją trudną sytuację zdrowotną, oświadczając że ta sytuacja spowodowała opóźnienie rozliczenia się ze wsparcia. Podniosła, że jej salon fryzjerski był długo zamknięty i nigdy się nie dźwignął i chyli się do likwidacji. Skarżąca oświadczyła, że przez lata działalności nigdy nie opóźniła się z należnymi opłatami, zaś życiowe wydarzenia stworzyły tę sytuację. Skarżąca z piśmie doprecyzowującym skargę zawarła również - skierowany do SKO - wniosek o umorzenie roszczeń Urzędu Pracy. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. Podtrzymało stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. W piśmie z 10 kwietnia 2024 r. Skarżąca wniosła o przeprowadzenie rozprawy. Wskazała, że niedotrzymanie terminu było spowodowane wznową długotrwałej, śmiertelnej choroby. Oświadczyła, że kiedy Wojewódzki Urząd Pracy wezwał ją do rozliczenia kalkulatora w ciągu 30 dni, to była bez ruchu po 7-godzinnej operacji, zaś na rehabilitację przewieziono ją do innego szpitala, a tam zachorowała na COVID-19. Dodała, że kiedy przesłała rozliczenia, to zostały one uznane za złożone po terminie. Podniosła, że zwrot sumy jest dla niej krzywdzący. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie Skarżąca podtrzymała stanowisko wyrażone w skardze. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, kontrola ta, stosownie do § 2 powołanego artykułu sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozstrzyga przy tym w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm.; dalej zwanej "ppsa"). Skarga złożona w tej sprawie podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżona decyzja nie została wydana z naruszeniem prawa uzasadniającym wyeliminowanie tego rozstrzygnięcia z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 15gg ust. 19 i ust. 20 ustawy o COVID-19, podmiot, który otrzymał pomoc na rzecz ochrony miejsc prawy jest obowiązany do rozliczenia otrzymanych świadczeń i środków z Funduszu, w terminie do 30 dni od zakończenia okresu pobierania świadczeń. W szczególności składa do właściwego wojewódzkiego urzędu pracy dokumenty potwierdzające prawidłowość wykorzystania świadczeń i środków z Funduszu zgodnie z przeznaczeniem oraz dokumenty potwierdzające zatrudnienie pracowników, na których otrzymał świadczenie, przez okres wskazany we wniosku (art. 15gg ust. 20 pkt 1 i 2 ustawy o COVID-19). Stosownie natomiast do art. 15gg ust. 23a ustawy COVID-19, dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy wzywa podmiot, który nie wywiązał się z obowiązku określonego w ust. 19 lub 20, do wywiązania się z niego w dodatkowym terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania, pod rygorem obowiązku zwrotu całości otrzymanej pomocy wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków, a jeżeli podmiot nie wywiąże się z tego obowiązku w dodatkowym terminie, to dyrektor wojewódzkiego urzędu pracy wydaje decyzję o zwrocie. Jak wynika z akt sprawy, Skarżąca otrzymała pomoc na rzecz ochrony miejsc pracy w trzech transzach (ostatnia transza została wypłacona 20 listopada 2020 r.), lecz nie dokonała jej rozliczenia w ustawowym terminie 30 dni od zakończenia okresu pobierania świadczeń, który przypadał na dzień 21 grudnia 2020 r. W związku z tym, prawidłowo Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie wezwał Skarżącą do wywiązania się z obowiązku rozliczenia pomocy w dodatkowym terminie 30 dni od dnia otrzymania wezwania, co nastąpiło w dniu 28 października 2022 r. w trybie art. 44 § 4 kpa (z uwagi na niepodjęcie przez Skarżącą przesyłki z wezwaniem z placówki pocztowej mimo dwukrotnego awizowania). Ponieważ nie ulega wątpliwości, że do 28 listopada 2022 r. Skarżąca nie rozliczyła otrzymanych środków z Funduszu, Dyrektor Wojewódzkiego Urzędu Pracy w Warszawie był obowiązany do wydania decyzji o ich zwrocie. Z akt sprawy wynika, że obowiązek rozliczenia otrzymanych środków Skarżąca wykonała dopiero na przełomie lutego i marca 2023 r., składając stosowne dokumenty. Nastąpiło to jednak po terminach wskazanych w art. 15gg ust. 19 i art. 15gg ust. 23a ustawy o COVID-19, a zatem nie mogło mieć wpływu na treść rozstrzygnięć organów administracji wydanych w tej sprawie. Na marginesie Sąd wskazuje, że w sprawie nie mógł znaleźć zastosowania art. 15zzzzzn² ustawy o COVID-19, zgodnie z którym, w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów: (1) od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej, (2) do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, (3) przedawnienia, (4) których niezachowanie powoduje wygaśnięcie lub zmianę praw rzeczowych oraz roszczeń i wierzytelności, a także popadnięcie w opóźnienie, (5) zawitych, z niezachowaniem których ustawa wiąże ujemne skutki dla strony, (6) do dokonania przez podmioty lub jednostki organizacyjne podlegające wpisowi do właściwego rejestru czynności, które powodują obowiązek zgłoszenia do tego rejestru, a także terminów na wykonanie przez te podmioty obowiązków wynikających z przepisów o ich ustroju – organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu (ust. 1); w zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu (ust. 2); w przypadku, o którym mowa w art. 58 § 2 kpa, prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w terminie 30 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu (ust. 3). Zarówno bowiem literalna, jak i funkcjonalna wykładnia wskazanego przepisu nie pozostawia żadnych wątpliwości, że opisany w nim obowiązek został nałożony na organy wyłącznie wówczas, gdy do uchybienia terminu doszło "w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19". Tymczasem, w dacie wezwania Skarżącej do rozliczenia otrzymanej pomocy (pismo z 6 października 2022 r., uznane za doręczone w dniu 28 października 2022 r.) nie obowiązywał już na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stan epidemii ogłoszony z powodu COVID-19. Stan epidemii został ogłoszony od 20 marca 2020 r. na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020 r., poz. 491 ze zm.) i trwał do 16 maja 2022 r. w związku z jego odwołaniem na mocy rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022 r., poz. 1027). Wobec tego, w sprawie nie znajdował zastosowania epizodyczny przepis art. 15zzzzzn² ustawy o COVID-19, nakładający na organ obowiązek zawiadomienia strony o uchybieniu terminu oraz wyznaczenia stronie terminu 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. W toku postępowania w przedmiocie zwrotu środków Skarżąca powoływała się na swoją trudną sytuację zdrowotną, a także wnosiła (pisma z 15 i 19 grudnia 2022 r. przesłane mailem) o "przesunięcie terminu rozliczenia". Zauważyć jednak należy, że terminy określone w art. 15gg ust. 19 i ust. 23a ustawy o COVID-19 są terminami ustawowymi, a zatem nie mogą być przedłużane. Skarżąca powinna była wywiązać się z obowiązku rozliczenia środków zasadniczo w terminie 30 dni od zakończenia okresu pobierania świadczeń, ewentualnie – w razie niedotrzymania podstawowego terminu – w terminie dodatkowym określonym w art. 15gg ust. 23a ustawy o COVID-19 (czyli 30 dni od dnia doręczenia wezwania wzywającego do wykonania obowiązku rozliczenia środków), czego jednak nie uczyniła. Trudna sytuacja zdrowotna nie zwalniała Skarżącej z obowiązku rozliczenia środków w terminie (a w zasadzie w dwóch przewidzianych ustawą terminach). Na marginesie należy przy tym zauważyć, że z przedłożonej przez Skarżącą dokumentacji dotyczącej jej stanu zdrowia wynika m.in., że Skarżąca przebywała w szpitalu w okresie od 16 września 2022 r. do 15 października 2022 r., przy czym z zaświadczenia lekarskiego o stanie zdrowia z 7 listopada 2022 r. (wydanego dla potrzeby zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności) wynika, że Skarżąca nie wymaga opieki osoby drugiej ze względu na niemożność samodzielnej egzystencji oraz nie jest trwale niezdolna do odbycia podróży celem udziału w posiedzeniu zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności. W świetle tych informacji przyjąć zatem należy, że mimo trudnej sytuacji zdrowotnej Skarżąca w czasie biegu dodatkowego terminu na wykonanie obowiązku rozliczenia środków miała potencjalnie możliwość wywiązania się z tego obowiązku. Zaznaczyć przy tym należy, że mimo iż obiektywnie trudna sytuacja zdrowotna Skarżącej nie mogła wpłynąć na rozstrzygnięcie organów administracji w niniejszej sprawie, to jednak okoliczności podnoszone przez Skarżącą mogę mieć znaczenie w przypadku wystąpienia przez Skarżącą z wnioskiem o umorzenie należności. Na taką ewentualność zwróciło również uwagę SKO w końcowej części uzasadnienia zaskarżonej decyzji. Ze wskazanych wyżej powodów Sąd uznał, że skarga nie jest zasadna i oddalił ją na podstawie art. 151 ppsa.