V SA/Wa 783/13

Referendarz sądowy Konrad Łukaszewicz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skarg M. C. i Rzecznika Praw Obywatelskich na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2012 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji o wstrzymaniu płatności dla gospodarstwa niskotowarowego postanawia: 1. przyznać prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie poprzez ustanowienie radcy prawnego. M. C. wystąpił o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. W uzasadnieniu wniosku, jak i w oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wskazał, iż gospodarstwo domowe prowadzi sam, posiada dom o pow. [...] m2, mieszkanie o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolną "wydzierżawioną", natomiast nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Wnioskodawca oświadczył, iż uzyskuje miesięczny dochód w wysokości 549,08 zł. W uzasadnieniu podniósł, iż płaci alimenty na syna w wysokości 350zł miesięcznie. W dodatkowym oświadczeniu z dnia 30 kwietnia 2013 r. wnioskodawca wskazał, iż przekazał gospodarstwo rolne w dzierżawę w zamian za rentę, wydzierżawiona przez niego powierzchnia gruntów rolnych wynosi [...] ha. Oświadczył, iż jedynym źródłem jego dochodów jest renta, żyje na skraju ubóstwa, brakuje mu środków pieniężnych na wyżywienie. Wskazał również, iż posiada [...] ciągnik i [...] samochód osobowy. Wnioskodawca posiada rachunek bankowy, z którego wyciąg załączył do pisma. Rozpoznając wniosek zważyć należało, co następuje: Prawo pomocy stanowi wyjątek od obowiązującej w postępowaniu przed sądem administracyjnym zasady ponoszenia przez stronę kosztów postępowania związanych z jej udziałem w sprawie (wyrażonej w art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a.). Stosownie do treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., może zostać ono przyznane osobie fizycznej w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Wniosek zasługuje na uwzględnienie w zakresie częściowym. Biorąc pod uwagę złożone przez skarżącego oświadczenia przyjąć należało, iż w chwili obecnej nie jest w stanie ponieść wydatku na koszty sądowe. Wnioskodawca utrzymuje się z niewielkiej renty, z której opłaca świadczenie alimentacyjne na rzecz syna, nie posiada majątku ruchomego o znacznej wartości, zaś analiza załączonego wyciągu z rachunku bankowego wskazuje, iż na dzień 30 kwietnia 2013 r. pozostawała mu kwota 41,23 zł. Okoliczności te przemawiają za uznaniem wnioskodawcy za osobę, dla której poniesienie kosztów sądowych mogłoby spowodować uszczerbek w niezbędnym utrzymaniu. W pozostałym zakresie wniosek został uznany za niezasadny. Przypomnieć bowiem należy, iż podstawowym celem instytucji prawa pomocy jest zagwarantowanie stronie prawa do sądu oraz czynnego udziału w toczącym się postępowaniu. Pamiętać przy tym trzeba, że stanowi ono formę dofinansowania z budżetu państwa przez co jego udzielenie winno być ważone również pod kątem celowości stosowania z uwzględnieniem aspektu ochrony przed nadmiernym wydatkowaniem środków publicznych. Strona ma prawo uzyskać profesjonalną pomoc prawną z urzędu, jednakże negatywną przesłanką dla jej udzielenia będzie sytuacja, gdy korzysta już z takich usług z wyboru, bądź też w sprawie udzielona jej jest pomoc prawna, która gwarantuje pełną realizację omawianych wyżej zasad. Z sytuacja taką mamy do czynienie w niniejszej sprawie. Wskazać bowiem należy, iż oprócz skargi sporządzonej przez wnioskodawcę, złożona została również skarga sporządzona przez Rzecznika Praw Obywatelskich. Udział tego organu w sprawie, wspomaganego przez profesjonalnie przygotowane osoby, zatrudnione w Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich, stanowi gwarancję ochrony procesowej wnioskodawcy, niezależnie od tego, że sąd rozstrzyga sprawę nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). W konsekwencji – kierując się zasadą prawa do sądu – przyjąć należało, że wnioskodawca zasługuje na zwolnienie od kosztów sądowych. Natomiast odmowa przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie nie spowoduje wstrzymania biegu sprawy oraz nie pozbawi strony możliwości wystąpienia z takim wnioskiem na dalszym jej etapie. W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 i art. 258 § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji postanowienia.