V SA/Wa 792/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec – Kudiura, Sędzia WSA - Krystyna Madalińska – Urbaniak (spr.), Sędzia WSA - Michał Sowiński, , Protokolant specjalista - Marcin Wacławek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 czerwca 2014 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] stycznia 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy; uchyla zaskarżoną decyzję. Skarżąca A. M. pismem z dnia [...] grudnia 2012 r. zwróciła się do ZUS z prośbą o umorzenie zaległości z tytułu nieopłaconych składek za ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy. W obszernym uzasadnieniu wniosku skarżąca powołała się stale pogarszającą się sytuację materialną i zdrowotną uniemożliwiającą normalną egzystencję. Szczegółowo przedstawiła swój stan zdrowia, wskazując na nieuleczalność swojej choroby. Podniosła, iż nie jest w stanie uregulować zaległości. Do wniosku załączyła wyniki badań. W wyniku rozpoznania wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział w Warszawie decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2013 r. odmówił skarżącej umorzenia zobowiązań z tytułu nieopłaconych składek za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą na ubezpieczenia społeczne (za okres 09/2007-12/2007, 02/2008-12/2011, 02/2012-11/2012w łącznej kwocie 36 543,83 zł), ubezpieczenie zdrowotne (za okres 12/2010-12/2011, 05/2012 w łącznej kwocie 3 849,72 zł) i Fundusz Pracy (za okres 08/2008-12/2011, 05/2012-11/2012 w łącznej kwocie 2 933,32 zł). Odmówiono także umorzenia odsetek od ww. zaległości liczonych na dzień 21.12.2012 r. W uzasadnieniu wskazano, że podstawową przesłanką warunkującą umorzenie należności z tytułu składek jest stwierdzenie ich nieściągalności. W tym przypadku nie można było orzec wystąpienia całkowitej nieściągalności, bowiem Dyrektor II Oddziału ZUS w Warszawie prowadzi wobec skarżącej postępowanie egzekucyjne, które nie zostało jeszcze zakończone. Żaden organ egzekucyjny nie stwierdził braku majątku, z którego należności mogą być dochodzone. Nadmieniono również, że jedną z przesłanek stwierdzenia nieściągalności jest zakończenie prowadzenia działalności gospodarczej przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować zaległości. Tymczasem wnioskodawczyni nadal prowadzi działalność gospodarczą. Ponadto Zakład uznał, że w przedmiotowej sprawie nie występują przesłanki umorzenia zadłużenia określone w art. 28 ust. 3a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. z 2013 r., poz. 1442). Wyjaśnił, że przedstawione przez zobowiązaną okoliczności świadczą o trudnościach finansowych, jednak nie mają one charakteru trwałego i nieodwracalnego. Nadmieniono, iż skarżąca nie korzysta ze wsparcia Ośrodka Pomocy Społecznej lub innych instytucji. Natomiast fakt uzyskiwania pomocy ze strony rodziny nie ma wpływu na pozytywne rozstrzygnięcie sprawy, bowiem pomoc świadczona przez najbliższych członków rodziny nie może być przedmiotem oceny w prowadzonym postępowaniu administracyjnym. Organ odnosząc się do złego stanu zdrowia wnioskodawczyni stwierdził brak podstaw do wydania decyzji o umorzeniu ze względu na problemy zdrowotne. Wskazano, że z pewnością mogą one wpływać na funkcjonowanie, jednak nie uniemożliwiają pracy zarobkowej - prowadzenia działalności gospodarczej. Skarżąca, nie zgadzając się z podjętym rozstrzygnięciem, złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy umorzenia należności z tytułu nieopłaconych składek. W piśmie powołała się na złą sytuację finansową, która związana jest ze stale pogarszającym się stanem zdrowia. Poinformowała, że nie ocenia innych zobowiązań jako istotniejszych niż zaległości wobec ZUS. Wskazała, że wyrokiem Sądu została zobowiązana do zapłaty zobowiązań wobec K. S.A. Wobec powyższego wpłata drobnych kwot rzędu 20,00 zł czy 30,00 zł jest wyrazem niezbędnego i minimalnego respektowania wyroku. Oświadczyła, iż prowadzenie działalności gospodarczej pomimo złego stanu zdrowia spełnia rolę terapii, która dzięki kontaktom z innym ludźmi umożliwia koncentrowanie się nie na chorobie, a na zawodowych obowiązkach. W toku postępowania przed organem II instancji wnioskodawczyni złożyła dodatkowe dokumenty, tj. zaświadczenie lekarskie o stanie zdrowia z dnia [...].11.2013r. z Centrum Diagnostyki Medycznej, faktury potwierdzające ponoszone wydatki związane z leczeniem oraz recepty na leki wykorzystywane w leczeniu. W dniu 14 stycznia 2014 r. dołączyła do akt sprawy wynik badania [...] z dnia [...].01.2014 r oraz fakturę z apteki. W wyniku ponownego rozpoznania sprawy, organ II instancji wydał decyzję nr [...] z dnia [...] stycznia 2014 r., którą utrzymał w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji, uznając jej słuszność pod względem faktycznym i prawnym. W uzasadnieniu powołano regulacje prawne dotyczące możliwości umarzania przez ZUS zaległości z tytułu składek. Stwierdzono, że w przedmiotowej sprawie brak jest przesłanek do umorzenia zobowiązań z tytułu składek. Organ podniósł, iż przewidziana w przepisach instytucja umorzenia należności z tytułu składek powinna znajdować zastosowanie jedynie w wyjątkowych, szczególnie uzasadnionych przypadkach. Podjęcie decyzji w sprawie umorzenia ma charakter uznaniowy, jednakże zaznaczyć należy, że nawet występujące przesłanki określone ustawą nie skutkują automatycznym umorzeniem zadłużenia. Przepisy wymagają wykazania przez zobowiązanego, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie uiścić powstałych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niego i rodziny, a zapłata spowodowałaby zagrożenie bytu. Zdaniem organu, skarżąca nie udowodniła, iż taka sytuacja występuje w przedmiotowej sprawie. Organ podkreślił, iż ciężar udowodnienia stanu majątkowego i sytuacji rodzinnej spoczywa na zobowiązanym. Nie jest wystarczające, gdy dłużnik wskaże na trudności w zapłacie zobowiązań, gdyż są one w takiej sytuacji nieuniknione i oczywiste, jednak nie są równoznaczne z niemożnością spłaty zobowiązań. Organ zauważył, iż wśród obszernej dokumentacji medycznej brak jest dokumentu, z którego wynikałoby, że zobowiązana jest całkowicie i trwale niezdolna do pracy. Podkreślono ponadto, że istotą prowadzenia działalności gospodarczej jest dążenie do pozyskiwania środków finansowych i zysków. Płatnik decydując się na rozpoczęcie działalności, podejmuje ryzyko gospodarcze i musi liczyć się z konsekwencjami nie wywiązywania się z obowiązków jakie nakłada na niego m.in. ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. W związku z powyższym stwierdzenie, iż prowadzona przez skarżącą działalność gospodarcza jest rodzajem terapii, która pozwala pozytywnie znosić niedogodności związane z chorobą, nie może być przesłanką umorzenia zaległych zobowiązań. Organ wyjaśnił także, Zakład nie ma swobody w dysponowaniu wierzytelnościami funduszy, na rzecz których dokonuje poboru składek. Oceniając "ważny interes zobowiązanego" nie można utożsamiać go z trudnościami finansowymi. Wyważyć należy zarówno słuszny interes zobowiązanego, ale także interes społeczny, czyli innych ubezpieczonych, którzy płacąc regularne składki nie mogą odpowiadać za sytuację osobistą innych przedsiębiorców, czy ponosić konsekwencji ryzyka gospodarczego podmiotów, które od obowiązku opłacania składek uchylają się. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skarżąca wniosła o jej uwzględnienie. Wskazała, że jedynym jej majątkiem jest prowizja z tytułu umowy agencyjnej, której wysokość nie wystarcza ani na zapewnienie bieżącego utrzymania ani na regulowanie składek. Środki przeznacza na leczenie. Podniosła, że wbrew twierdzeniom organu, nie prowadzi z matką wspólnego gospodarstwa domowego. Rodzina jedynie zaciągnęła pożyczkę na spłatę zaległości skarżącej. Wnioskodawczyni nie zgodziła się także, z twierdzeniami organu, iż stan zdrowia nie ma wpływu na możliwości finansowe. Oświadczyła, iż jest w trakcie leczenia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podnosząc argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje : . Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz.U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./; powoływanej dalej jako "p.p.s.a."), lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Dokonując sądowej kontroli we wskazanym zakresie uznać należało, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy, co z kolei czyniło zasadnym jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Całkowita nieściągalność zachodzi w szczególności, gdy: - dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości nie podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie, - sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze, - nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. - nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym, - wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, - naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję, - jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. Oznacza to dla organu podejmującego rozstrzygnięcie tylko możliwość umorzenia należności z tytułu składek, a nie prawny obowiązek ich umorzenia. Przepis ten jest bowiem oparty na konstrukcji tzw. "uznania administracyjnego", co oznacza, że decyzja w zakresie spraw dotyczących umorzenia należności przysługuje każdorazowo Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych, który w przypadku stwierdzenia całkowitej nieściągalności składek, może, ale nie musi umorzyć zaległości. Natomiast przy braku całkowitej nieściągalności, ustalanej według kryteriów wskazanych w art. 28 ust. 3, organ podejmujący decyzję na podstawie art. 28 ust. 2 tej ustawy pozbawiony jest w ogóle prawnej możliwości umorzenia należności z tytułu składek. Zasadnie ZUS wskazał, iż taka sytuacja ma miejsce przypadku skarżącej. Co prawda, podejmowane dotychczas działania egzekucyjne okazały się bezskuteczne, jednakże, jak słusznie stwierdzono w zaskarżonej decyzji, dotychczas nie wyczerpano wszystkich możliwych form egzekucji i żaden organ egzekucyjny nie umorzył postępowania z powodu całkowitej nieściągalności zadłużenia. Poza tym skarżąca prowadzi w dalszym ciągu działalność gospodarczą i jak wynika z wyżej opisanego stanu faktycznego, uzyskuje z tego tytułu określone dochody. Oznacza to, że brak jest podstawy zarówno merytorycznej, jak i formalnej dla podjęcia decyzji o umorzeniu zadłużenia w oparciu o w/w podstawę prawną. Jednak należności z tytułu składek mogą być również umarzane w uzasadnionych przypadkach - pomimo braku stwierdzenia całkowitej nieściągalności - w odniesieniu do należności na ubezpieczenia ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami tych składek na zasadach określonych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne. Zgodnie bowiem z przepisami tego rozporządzenia ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1)gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2)poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3)przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Również w tym przypadku mamy do czynienia z tzw. uznaniem administracyjnym. Prawo wyboru rozstrzygnięcia przysługuje organowi orzekającemu, nawet stwierdzenie istnienia w sprawie przewidzianych przepisami przesłanek nie obliguje ZUS do zastosowania ulgi, jaką jest umorzenie należności, oczywiście gdy inne względy ustawowe przemawiają przeciwko takiemu umorzeniu. Uznanie administracyjne charakteryzuje się tym, że organ administracji publicznej ma możliwość wyboru pozytywnego lub negatywnego dla strony rozstrzygnięcia. Oczywistym przy tym jest, że wydanie aktu uznaniowego poprzedzać winno należyte zgromadzenie i przeanalizowanie materiału dowodowego, prawidłowe ustalenie stanu faktycznego i przeprowadzenie wnioskowania opartego na zasadach logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego. Wszystkie te elementy winny znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu podjętej decyzji. W szczególności, gdy decyzja jest dla strony niekorzystna, organ zobowiązany jest w sposób wyczerpujący wyjaśnić przyczyny i przebieg przeprowadzonego rozumowania. W ramach uznania administracyjnego, organ ma prawo wyboru rozstrzygnięcia, co oznacza, że może – w przypadku stwierdzenia przesłanki – uwzględnić wniosek lub odmówić jego uwzględnienia. Rozstrzygnięcie to nie może mieć jednak charakteru dowolnego, lecz musi być wynikiem wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 7 k.p.a.), wszechstronnego zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący materiału dowodowego (art. 77 § 1 k.p.a.), zaś decyzja winna spełniać wymogi określone w art. 107 § 3 k.p.a. W sądownictwie administracyjnym wielokrotnie podkreślano, że niedopuszczalne jest rozumienie uznania administracyjnego jako uzależnioną jedynie od woli organu administracji możliwość wyboru sposobu rozstrzygnięcia sprawy. W wyroku z dnia 11 czerwca 1981 r. (sygn. akt SA 820/81 – opubl. ONSA 1981, nr 1, poz. 57) Naczelny Sąd Administracyjny podkreślił, że zakres swobody organu administracji, wynikający z przepisów prawa materialnego, jest ograniczony ogólnymi zasadami postępowania administracyjnego, w tym art. 7 k.p.a., co oznacza, że treść i zakres ochrony słusznego interesu indywidualnego w działaniach organów sięgają do granic kolizji z interesem społecznym. Biorąc powyższe pod uwagę ZUS , w ocenie Sądu, w sposób wnikliwy nie rozważył sytuacji życiowej skarżącej co do zaistnienia podstaw umorzenia wynikających z powołanego art. 28 ust. 3a usus oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. Organ przyznaje co prawda, że skarżąca jest osobą chorą przewlekle, jednak podkreśla, że nie jest uznana za całkowicie niezdolną do pracy i nie wymaga opieki ze strony osób trzecich. W ocenie organu strona , podejmując się prowadzenia działalności gospodarczej, ze swej istoty nastawionej na uzyskiwanie dochodu, powinna liczyć się z koniecznymi obciążeniami finansowymi . W ocenie Sądu jest to rozumowanie uproszczone i całkowicie oderwane od realiów sytuacji życiowej skarżącej. Należy podkreślić, że skarżąca jest osobą bardzo ciężko chorą. Jak wynika z dołączonej dokumentacji lekarskiej epilepsja, na którą choruje od wielu lat , ma ciężki przebieg i nie poddaje się leczeniu farmakologicznemu. Z opisu objawów i przebiegu choroby w sposób oczywisty wynika, że stanowi ona bardzo poważny problem życiowy dla skarżącej, w sposób istotny ograniczając jej możliwości życiowe , w tym oczywiście zawodowe. Skarżąca nie jest osobą całkowicie niezdolną do pracy, ale też nie jest osobą w pełni sił i możliwości, co ma ogromne znaczenie w szczególności na bardzo konkurencyjnym i wymagającym rynku pracy. Kwestie te, jak wynika z uzasadnienia decyzji , całkowicie umknęły uwadze ZUS Rozważenie sytuacji zdrowotnej skarżącej należy uznać za bardzo powierzchowne. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie rozważył, na co wskazuje skarżąca, że nie miała specjalnego wyboru co do sposobu zarobkowania – musiała podjąć się prowadzenia działalności gospodarczej , gdyż nie mogła znaleźć pracy w wyuczonym zawodzie. Na koniec należy wskazać, że ZUS nie przeanalizował wnikliwie ani poziomu dochodów skarżącej ani też potrzeb związanych z zaspokojeniem niezbędnych potrzeb życiowych. Skarżąca zwraca uwagę na konieczność ponoszenia niemałych wydatków związanych z leczeniem . W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym ( k 73-75 akt adm. ) pisze o wydatkach związanych z korzystaniem z prywatnej służby zdrowia i powodach, dla których jest to niezbędne. W aktach znajduje się szereg rachunków dokumentujących ponoszenie niemałych wydatków na leki. Kwestie te nie zostały w sposób wnikliwy rozważone w zaskarżonej decyzji. Organ ograniczył się tylko do stwierdzenia, że dochód brutto wynosi 2000 zł i że skarżąca prowadzi gospodarstwo domowe z matką. Kwestia dochodów i koniecznych wydatków powinna być przeanalizowana ponownie i skrupulatnie. Należy też przypomnieć, o czym byłą mowa już wyżej , że co prawda to na wnioskodawcy siłą faktu spoczywa główny ciężar dowodzenia zaistnienia przesłanek umożliwiających podjęcie decyzji o umorzeniu, jednak i to postępowanie jest prowadzone w myśl ogólnych reguł k.p.a i obowiązuje zasada oficjalności i prawdy obiektywnej. Organ powinien więc uzupełnić postępowanie dowodowe w niezbędnym zakresie w szczególności ustalić jakie konkretnie dochody uzyskiwała skarżąca w ciągu ostatnich lat. Odmawiając umorzenia składek ZUS powołał się na interes publiczny – dbałość o stan finansów funduszu ubezpieczeń społecznych. Jednak należy pamiętać, że mechaniczne przedkładanie interesu publicznego nad interes indywidualny nie jest słuszne. Działanie w ramach uznania administracyjnego nakłada na organ obowiązek wyważenia interesu publicznego z indywidualnym interesem strony, gdyż zobowiązuje go do tego art. 2 Konstytucji RP w każdym przypadku, w którym w sprawie ma zastosowanie norma prawna uzależniająca załatwienie sprawy od tzw. uznania administracyjnego. Decyzja o charakterze uznaniowym musi więc odpowiednio wyważać interesy przeciwstawnych stron – interesu obywatela z interesem publicznym, kierując się przy tym proporcjonalnością uwzględnienia obu rodzajów interesów (por. wyrok NSA z dnia 22 czerwca 2012 r., sygn. akt I OSK 182/12, baza orzeczeń nsa.gov.pl). W państwie prawa nie ma miejsca dla mechanicznie i sztywno pojmowanej nadrzędności interesu ogólnego nad interesem indywidualnym, o ile ten ostatni można uznać za słuszny interes strony. Oznacza to, że w każdym przypadku organ ma obowiązek wskazać nie tylko, o jaki interes ogólny (publiczny) chodzi, ale także, że jest on na tyle ważny i znaczący, iż bezwzględnie wymaga ograniczenia uprawnień indywidualnych obywateli (por. wyrok SN z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93, publ. OSNCP 1994/9/181). Przekładając powyższe zasady na realia sprawy niniejszej należy zważyć czy naprawdę bezwzględne egzekwowanie należności od chorej osoby, która uporczywie czyni starania o znalezienie swojego miejsca w życiu i samodzielność życiową i finansową leży w interesie publicznym. Na koniec godzi się przypomnieć, że udzielenie ulgi w spłacie nie musi się odbywać poprzez całkowite umorzenie . Można też rozważyć częściowe umorzenie np. w zakresie części należności głównej i odsetek, tak aby uczynić dla strony spłatę tej bardzo wysokiej należności realną. Z powyższych względów, uznając skargę za zasadną, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art.145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzekł jak w wyroku.